II GSK 102/08

Naczelny Sąd Administracyjny2008-05-07
NSAAdministracyjneWysokansa
pas drogowyzezwoleńopłatykarydrogi publicznekodeks postępowania administracyjnegosamorządowe kolegium odwoławczedecyzja ostatecznauchylenie decyzjiponowne rozpoznanie sprawy

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, potwierdzając prawidłowość uchylenia przez SKO decyzji organu I instancji naruszającej prawo przez ponowne rozstrzyganie sprawy już zakończonej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej S. M. na wyrok WSA, który oddalił jej skargę na decyzję SKO. SKO uchyliło decyzję Burmistrza zezwalającą na zajęcie pasa drogowego, wskazując na naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. z uwagi na istnienie wcześniejszych, prawomocnych decyzji zezwalających na zajęcie pasa drogowego w tym samym okresie. NSA uznał, że WSA prawidłowo zaakceptował decyzję SKO, a zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej S. M. w B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., który oddalił skargę strony na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2006 r. Decyzja SKO uchyliła w całości decyzję Burmistrza Miasta i Gminy L. Z. z dnia [...] listopada 2005 r. zezwalającą na zajęcie pasa drogowego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Powodem uchylenia było naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., ponieważ decyzja Burmistrza dotyczyła okresu, który był już rozstrzygnięty dwoma wcześniejszymi, ostatecznymi i prawomocnymi decyzjami z 1999 r. NSA, podzielając stanowisko WSA, uznał, że SKO prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, ponieważ tylko organ pierwszej instancji jest władny do dokonania niezbędnych ustaleń faktycznych. Sąd podkreślił, że częściowe uchylenie decyzji i częściowe umorzenie postępowania pierwszej instancji, sugerowane przez skarżącą, jest niedopuszczalne na gruncie art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, dotyczące m.in. dopuszczenia do udziału w rozprawie pracowników organu I instancji w charakterze świadków, zostały uznane za niemające istotnego wpływu na wynik sprawy. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, jeśli część sprawy dotyczy okresu już rozstrzygniętego inną ostateczną decyzją, stosując art. 138 § 2 k.p.a.

Uzasadnienie

NSA potwierdził, że uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jest prawidłowe, gdy część sprawy została już rozstrzygnięta inną ostateczną decyzją. Sąd podkreślił, że częściowe uchylenie i częściowe umorzenie postępowania pierwszej instancji jest niedopuszczalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ten nie daje podstaw do wydania orzeczenia o uchyleniu rozstrzygnięcia organu I instancji z jednoczesnym częściowym tylko umorzeniem i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia w pozostałej części. Przewiduje alternatywę rozłączną: uchylenie decyzji i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, bądź uchylenie decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji.

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując okoliczności do wzięcia pod uwagę.

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

u.d.p. art. 40 § 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Zajęcie pasa drogowego wymaga zezwolenia i ustalenia opłaty.

u.d.p. art. 40 § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 40 § 4

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia skutkuje wymierzeniem kary pieniężnej.

u.d.p. art. 40 § 12 pkt 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

p.p.s.a. art. 174 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej dotycząca naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej dotycząca naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności decyzji organu.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 61 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej może wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie wymagającej wniosku strony, jednak wymaga to zgody strony lub umorzenia postępowania w razie jej braku.

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji umarza postępowanie, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

k.p.a. art. 89

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd jest związany granicami skargi kasacyjnej.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych art. 8

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych art. 10b

Przepis wprowadzony nowelą z dnia 22 czerwca 1999 r., nakładający obowiązek waloryzacji stawek.

Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja organu pierwszej instancji dotyczyła okresu, który był już rozstrzygnięty inną ostateczną decyzją administracyjną, co stanowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ powinien był uchylić decyzję i umorzyć postępowanie w części, a w pozostałej części przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Dopuszczenie pracowników organu I instancji w charakterze pełnomocników procesowych i świadków naruszyło zasady praworządności i obiektywizmu. Organ odwoławczy wyszedł ponad swoją funkcję, naruszając zasadę obiektywizmu.

Godne uwagi sformułowania

decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną przepisy art. 138 § 1 pkt 2 oraz § 2 k.p.a. nie dają podstawy do wydania orzeczenia o uchyleniu rozstrzygnięcia zakwestionowanego w trybie odwoławczym, z jednoczesnym, częściowym tylko umorzeniem pierwszoinstancyjnego postępowania i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia w pozostałej części sformułowanie 'bądź' w tym przepisie w istocie oznacza alternatywę rozłączną i nie ma możliwości przy uchyleniu decyzji w całości częściowego umorzenia postępowania pierwszej instancji.

Skład orzekający

Andrzej Kuba

sprawozdawca

Cezary Pryca

przewodniczący

Czesława Socha

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.a. dotyczących uchylania decyzji przez organ odwoławczy (art. 138 § 1 i § 2) oraz kwestia dopuszczalności częściowego umorzenia postępowania pierwszej instancji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia przez organ pierwszej instancji zakazu ponownego rozstrzygania sprawy już zakończonej ostateczną decyzją.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, w szczególności interpretacji art. 138 k.p.a. i granic działania organów odwoławczych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Kiedy organ odwoławczy może uchylić decyzję? Kluczowa interpretacja art. 138 k.p.a.

Dane finansowe

WPS: 134 375,61 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 102/08 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-05-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-01-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kuba /sprawozdawca/
Cezary Pryca /przewodniczący/
Czesława Socha
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
III SA/Wr 328/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2007-03-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 6, art. 7, art. 8, art. 89, art. 138 par. 1 pkt 2 i par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie NSA Andrzej Kuba (spr.) Czesława Socha Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. M. w B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 28 marca 2007 r. sygn. akt III SA/Wr 328/06 w sprawie ze skargi S. M. w B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpoznania sprawy dotyczącej zezwolenia na zajęcie pasa drogowego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia 28 marca 2007 r. o sygn. akt III SA/Wr 328/06 oddalił skargę S. M. w B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2006 r. w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego.
Na podstawie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy L. Z. z dnia [...] czerwca 1999 r. (Nr [...]) S. M. w B. K. uzyskała odpłatnie zezwolenie na zajęcie pasa drogowego ulic: S., S. i R. w L. Z., na okres od dnia 26 lipca 1999 r. do dnia 31 lipca 2000 r. Ten sam organ rozszerzył następnie swoje pierwotne zezwolenie na zajęcie dodatkowej powierzchni pasa drogowego ulic: S. i S. w L. Z. (tym razem nieodpłatnie) w decyzji z dnia [...] września 1999 r. (Nr [...]). Nowe zezwolenie opiewało na okres od dnia 2 września 1999 r. do dnia 31 lipca 2000 r. Żadna z opisanych decyzji nie była kwestionowana w trybie nadzoru instancyjnego ani w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Burmistrz Miasta i Gminy L. Z. wydał w dniu [...] listopada 2005 r. decyzję Nr [...], w której zezwolił Spółdzielni na zajęcie pasa drogowego ulic: R., S. i S., "w celu budowy budynku mieszkalno-usługowego wraz z infrastrukturą", w okresie od dnia 1 września 1999 r. do dnia 21 maja 2001 r. (jezdnie wymienionych ulic) i w okresie od dnia 1 sierpnia 2000 r. do dnia 21 maja 2001 r. (chodniki), określając jednocześnie wysokość opłaty należnej z tego tytułu w łącznej kwocie 134.375,61 zł (za cały okres zajęcia).
W decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. ([...]), wydanej po rozpatrzeniu odwołania strony, w którym S. zakwestionowała wysokość opłaty, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło orzeczenie Burmistrza Miasta i Gminy L. Z. z dnia [...] listopada 2005 r. w całości, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, że w obrocie prawnym pozostają nadal ostateczne i prawomocne decyzje z dnia [...] czerwca 1999 r. (Nr [...]) i z dnia [...] września 1999 r. (Nr [...]). Udzielając ponownie zezwoleń na zajęcie pasa drogowego za okres od 26 lipca 1999 r. do dnia 31 lipca 2000 r., Burmistrz Miasta i Gminy L. Z. dopuścił się zatem naruszenia art. 16 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako k.p.a.).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopatrzyło się też niedokonania przez organ pierwszej instancji waloryzacji stawek przewidzianych w § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych, podczas gdy obowiązek waloryzacji wynikał z § 10b tego rozporządzenia, przepisu wprowadzonego nowelą z dnia 22 czerwca 1999 r. (Dz. U. Nr 59, poz. 623). W konsekwencji nastąpiło, zdaniem organu odwoławczego, błędne wyliczenie opłaty należnej w rozpoznawanej sprawie z tytułu zajęcia pasa drogowego.
Organ drugiej instancji podkreślił następnie, iż z dokumentacji sprawy wynika, że zainteresowana S. wnioskowała o wydanie zezwolenia wyłącznie do dnia 31 grudnia 2000 r., tymczasem zezwolenie udzielone w decyzji Burmistrza Miasta i Gminy L. Z. z dnia [...] listopada 2005 r. objęło dodatkowo okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 maja 2001 r. Kolegium wywodziło w związku z tym, że organ administracji publicznej został co prawda uprawniony w art. 61 § 2 k.p.a. do wszczęcia także z urzędu postępowania w sprawie wymagającej wniosku strony, jednakże w toku postępowania winien on uzyskać zgodę strony albo umorzyć tak wszczęte postępowanie. Organ odwoławczy podkreślił, że brak wniosku strony odnoszącego się do tego okresu, przy jednoczesnym ewentualnym braku jej zgody wymaganej w świetle art. 61 § 2 k.p.a., powodowałby konieczność rozważenia zasadności wymierzenia S. kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, stosownie do art. 40 ust. 12 pkt 2 ustawy o drogach publicznych.
Kolegium stwierdziło dalej, że nie może być mowy o wymierzeniu S. opłat za zajęcie pasa drogowego z naruszeniem przepisów Ordynacji podatkowej o przedawnieniu, co strona sugerowała w odwołaniu.
Za niezrozumiały uznał organ odwoławczy zarzut wydania decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego "za okres przeszły". W ocenie Kolegium, Burmistrz Miasta i Gminy L. Z. działał wręcz na korzyść strony, wszczynając z urzędu postępowanie, w celu zalegalizowania faktu przekroczenia przez stronę terminu zajęcia pasa drogowego, zakreślonego w pierwotnie wydanych decyzjach z 1999 r. Gdyby przyjąć rozumowanie pełnomocnika S., organ pierwszej instancji powinien był odstąpić od ustalania opłaty należnej za zajęcie pasa drogowego, a zamiast tego wymierzyć stronie karę za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia.
Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 139 k.p.a. Zakaz wydawania decyzji niekorzystnej dla strony odwołującej się nie dotyczy bowiem przypadków, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny. Naliczenie opłaty lub kary pieniężnej jest ustawowym obowiązkiem organu, a ustawa o drogach publicznych nie przewiduje w tym zakresie odstępstw oraz swobody organu.
Spółdzielnia zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. w części, w jakiej Kolegium uchyliło pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie wymierzające opłatę za zajęcie pasa drogowego za okres od 1 września 1999 r. do dnia 31 lipca 2000 r., przekazując w tym zakresie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, zamiast umorzyć postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe.
Oddalając skargę S. M. w B. K. na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. stwierdził, że z przepisów art. 40 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) oraz przepisów aktów wykonawczych do tej ustawy wynika jednoznacznie, że zajęcie pasa drogowego między innymi w celu realizacji takiej inwestycji, jaką wykonała SM B. K. w niniejszej sprawie, winno być poprzedzone uzyskaniem zezwolenia, wydanego na wniosek zainteresowanego podmiotu, z ustaleniem wysokości należnej z tego tytułu opłaty. Zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia powinno natomiast skutkować wymierzeniem kary pieniężnej (art. 40 ust. 4 ustawy o drogach publicznych, w stanie normatywnym obowiązującym w okresie zajęcia pasa drogowego przez S.).
Mając na uwadze takie rozwiązania, należy – zdaniem Sądu − w pełni podzielić pogląd Kolegium, zgodnie z którym przedmiotem pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia mógł być wyłącznie czas zajęcia pasa drogowego przez skarżącą, poczynając od dnia 1 sierpnia 2000 r. Z obrotu prawnego nie zostały bowiem wyeliminowane dwie ostateczne i prawomocne decyzje Burmistrza Miasta i Gminy L. Z. (z dnia [...] czerwca 1999 r. Nr [...] i z dnia [...] września 1999 r. Nr [...]), na podstawie których S. M. w B. K. uzyskała już zezwolenie na zajęcie pasa drogowego do dnia 31 lipca 2000 r. Co do okresu do dnia 31 lipca 2000 r. przyjąć trzeba za organem odwoławczym, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2005 r. "dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną" (w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.), jest zatem dotknięta wadliwością na tyle kwalifikowaną, że mogłaby ona stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności tego orzeczenia. Ujawnienie tej wadliwości już w czasie kontroli decyzji w toku nadzoru instancyjnego powinno skutkować wyeliminowaniem decyzji z obrotu prawnego, co też Kolegium uczyniło, uchylając w całości wspomniane rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta i Gminy L. Z. z dnia [...] listopada 2005 r. i przekazując sprawę raz jeszcze do ponownego rozpatrzenia przez ten sam organ.
Sąd wyjaśnił, że wbrew odmiennemu zapatrywaniu wyrażonemu w skardze przepisy art. 138 § 1 pkt 2 oraz § 2 k.p.a. nie dają wcale podstaw do wydania orzeczenia o uchyleniu rozstrzygnięcia zakwestionowanego w trybie odwoławczym, z jednoczesnym, częściowym tylko umorzeniem pierwszoinstancyjnego postępowania i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia w pozostałej części. Dlatego też Kolegium trafnie skorzystało z instrumentu przewidzianego w art. 138 § 2 k.p.a., przepisu konkurencyjnego w stosunku do wszystkich rozstrzygnięć przewidywanych przez prawodawcę w art. 138 § 1.
Materiał dowodowy zgromadzony w toku dotychczas przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie pozwala przesądzić kwestii, czy za okres zajęcia pasa drogowego od dnia 1 sierpnia 2000 r. S. powinna uiścić opłaty, czy też kary pieniężne. Co do tego okresu, w aktach administracyjnych sprawy znajduje się jedynie wniosek, opatrzony datą [...] czerwca 2001 r., w którym zainteresowana prosi o wyrażenie zgody na zajęcie pasa drogowego w związku z niezbędnymi robotami i doprowadzeniem nawierzchni ulic do stanu pierwotnego, w dniach od 20 do 30 czerwca 2001 r. Słusznie zatem zwróciło uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że wobec braku formalnego wniosku strony, który dotyczyłby całego okresu faktycznego zajęcia po dniu 31 lipca 2000 r., prowadzone w tym zakresie czasowym postępowanie należało uznać za wszczęte z urzędu, mimo że sprawy tego rodzaju jak rozpoznawana prowadzi się na wniosek zainteresowanych podmiotów. W myśl art. 61 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może co prawda ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony, w takiej sytuacji wymagana jest jednak zgoda strony wyrażona w toku postępowania. Natomiast w razie nieuzyskania takiej zgody, wszczęte z urzędu postępowanie podlega obligatoryjnemu umorzeniu. Skoro dokumentacja sprawy nie zawiera również formalnej zgody S. na dalsze prowadzenie postępowania wszczętego przez organ z urzędu w sprawie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego po dniu 31 lipca 2000 r. (choć brak też dokumentu, który dowodziłby, że organ w ogóle wystąpił do strony o wyrażenie takiej zgody), należy uznać za trafną ocenę dokonaną przez Kolegium co do tego, że Burmistrz Miasta i Gminy L. Z. dotychczas nie przesądził kwestii czy przedmiotem prowadzonego postępowania powinno być w niniejszej sprawie udzielenie zezwolenia na dalsze zajmowanie pasa drogowego oraz ustalenia wysokości opłaty należnej z tego tytułu, czy też wymierzenie S. kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia.
Sąd stwierdził, że przesłuchanie pełnomocników organu I instancji w czasie rozprawy przeprowadzonej przed Kolegium w dniu [...] lutego 2006 r. "w charakterze świadków" nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy, skoro wcześniej opisane uchybienia, jakich dopuścił się organ pierwszej instancji, można było stwierdzić przede wszystkim na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy.
W skardze kasacyjnej S. M. w B. K. zaskarżyła w całości powyższy wyrok, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W.. Strona wniosła również o zasądzenie od organu kwoty 5.115 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w I instancji oraz kwoty 1.152,70 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w II instancji.
Zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), a polegające na tym, że Sąd I instancji oddalił skargę z naruszeniem przepisów art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., mimo:
a) wydania przez organ II instancji decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania z naruszeniem przepisów art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem skoro organ II instancji ustalił, że decyzja organu I instancji obejmuje okres od dnia 26 lipca 1999 do dnia 31 lipca 2000 r., co do którego organ I instancji wydał już decyzje: Nr [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. i Nr [...] z dnia [...] września 1999 r., określające zarówno okres zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, jak i wysokość opłat za to zajęcie, to ponowne orzekanie w tym przedmiocie przez ten sam organ I instancji jest bezprzedmiotowym w rozumieniu przepisu art. 105 § 1 k.p.a. w związku z przepisem art. 140 k.p.a. W tej części organ II instancji powinien był zatem uchylić zaskarżoną decyzję i postępowanie umorzyć, zaś jedynie w pozostałej części ewentualnie przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania;
b) dopuszczenia do udziału w rozprawie administracyjno-prawnej odbytej w dniu [...] lutego 2006 r. przed organem II instancji pracowników organu I instancji - jako pełnomocników procesowych organu I instancji i jednocześnie przesłuchania ich w charakterze świadków, co stanowi pogwałcenie elementarnych zasad praworządności (role pełnomocnika procesowego strony i świadka nie podlegają połączeniu w każdej procedurze), a także przepisów art. 6 k.p.a. w związku z przepisami art. 89 i nast. k.p.a. Tego rodzaju uchybienia nie sposób uznać za nieistotne, jak to uczynił Sąd I instancji;
c) rażącego pogwałcenia zasady obiektywizmu wynikającej z przepisów k.p.a., w szczególności z art. 7 i art. 8 k.p.a., wynikającego z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, którego analiza prowadzi do wniosku, że organ II instancji wyszedł znacznie ponad swą funkcję przewidzianą w ustawie z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i zamiast rozpoznać odwołanie strony w sposób obiektywny w zakresie, w jakim wszczęto postępowanie przed organem I instancji, a więc od dnia 1 sierpnia 2000 r. do 31 grudnia 2000 r., i w związku z bezprzedmiotowością postępowania za okres przed dniem 1 sierpnia 2000 r. (były już dwie decyzje za ten okres) oraz faktem orzeczenia o okresie po dniu 31 grudnia 2000 r., mimo braku wszczęcia postępowania administracyjnego za okres po dniu 31 grudnia 2000 r. winien był postępowanie umorzyć. O braku obiektywizmu świadczy również fakt dokonania oceny pełnomocnika procesowego strony zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, do czego Sąd I instancji nie ustosunkował się.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Wszystkie zarzuty kasacyjne, które wyznaczyły granice rozpoznania sprawy i którymi Naczelny Sąd Administracyjny był związany w ramach przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a. sprowadzały się do podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a zatem dotyczyły naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy na wstępie rozważań w tym zakresie zaznaczyć, że przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego była decyzja SKO w W. uchylająca decyzję organu I instancji w całości i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 40 ust. 1 w zw. z art. 40 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej ustawą o drogach publicznych.
Powodem uchylenia decyzji organu I instancji było wydanie tej decyzji odnoszącej się do okresu i sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
Powyższe stwierdzenie nie jest kwestionowane, również przez skarżącą S. M. samo rozstrzygnięcie organu odwoławczego co do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej nie jest podważane, przy czym sporny jest sposób uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Prawidłowo Sąd I instancji zaaprobował na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. zaskarżoną decyzję SKO w W., gdyż niewątpliwie decyzje organu I instancji dotyczyły w części okresu, o którym rozstrzygała wcześniej inna ostateczna decyzja administracyjna.
Zatem co do okresu zajęcia pasa drogowego do dnia 31 lipca 2000 r. przez skarżącą spółdzielnię sprawa została już poprzednio rozstrzygnięta.
Natomiast pozostały okres określony w decyzji nakładającej na stronę skarżącą opłaty za zajęcie pasa drogowego, zdaniem organu odwoławczego potwierdzonego w zaskarżonym wyroku, należało wyjaśnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ pierwszej instancji.
Należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wbrew odmiennemu zarzutowi skargi kasacyjnej, że przepisy art. 138 § 1 pkt 2 oraz § 2 k.p.a. nie dawały podstawy do wydania orzeczenia o uchyleniu rozstrzygnięcia organu I instancji z jednoczesnym częściowym tylko umorzeniem i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia w pozostałej części.
Z przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika, że w przypadku uchylenia decyzji w całości istnieje możliwość umorzenia postępowania I instancji, a zatem całego postępowania pierwszoinstancyjnego, bowiem przepis ten przewiduje dwa wykluczające się sposoby uchylenia przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji w całości lub w części i wydania w tym zakresie orzeczenia co do istoty sprawy bądź uchylenia tej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji.
Sformułowanie "bądź" w tym przepisie w istocie oznacza alternatywę rozłączną i nie ma możliwości przy uchyleniu decyzji w całości częściowego umorzenia postępowania pierwszej instancji.
Tym bardziej, że przedmiotem zaskarżonej decyzji było zajęcie pasa drogowego, a ustalenie okresu zajęcia tego pasa było jednym z istotnych elementów rozstrzygnięcia, co mogło nastąpić jedynie przy ponownym rozpoznaniu sprawy po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że w niniejszej sprawie zachodzi nadal potrzeba precyzyjnego ustalenia okresu zajęcia przez skarżącą s. pasa drogowego oraz związanych z tym konsekwencji finansowych.
W tych warunkach zupełnie zrozumiałym jest zasadność rozstrzygnięcia procesowego przez organ odwoławczy w niniejszej sprawie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., gdyż tylko organ pierwszej instancji jest władny do dokonania niezbędnych ustaleń faktycznych poprzez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i dowodowego zgodnie z uwagami organu odwoławczego.
W myśl bowiem przepisu art. 138 § 2 zd. ostatnie k.p.a. organ odwoławczy przekazując sprawę może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Sama strona skarżąca w swoich zarzutach skargi kasacyjnej stwierdziła, że organ odwoławczy winien uchylić zaskarżoną decyzję w części i w części umorzyć postępowanie, zaś w pozostałej części ewentualnie przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Stąd też należało przyjąć, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego co do zasady nawet przez stronę skarżącą nie zostało podważone.
Jeszcze raz Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że sugerowany przez stronę skarżącą sposób rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy, które mogłoby zapaść w niniejszej sprawie, tzn. częściowe uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i w części umorzenie postępowania pierwszej instancji i w części przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jest w świetle przepisu art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. niedopuszczalne.
Natomiast pozostałe zarzuty kasacyjne, a w szczególności zarzut naruszenia przepisów art. 6 i 89 k.p.a. polegający na dopuszczeniu dowodu z przesłuchania świadków, którzy byli jednocześnie pełnomocnikami procesowymi, zasadnie zostały uznane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jako niemające żadnego wpływu, tym bardziej "istotnego" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., na wynik sprawy.
Ostatni zarzut skargi kasacyjnej rażącego pogwałcenia zasady obiektywizmu wynikającej z przepisu art. 7 i 8 k.p.a. dotyczy wyłącznie przepisów postępowania administracyjnego, nie został on powiązany z żadnymi przepisami postępowania sądowoadministracyjnego, a przede wszystkim nie wskazuje jaki ten zarzut, czy ewentualnie uchybienia w tym zakresie miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, a przede wszystkim zgodnie z wytycznymi Sądu I instancji, które są wiążące dla organu I instancji, sprawa ma być w całości ponownie rozpoznana od początku również poprzez zbadanie wszystkich wniosków strony złożonych w tej sprawie.
Wojewódzki Sąd Adminsitracyjny w sposób bardzo szczegółowy i precyzyjny wskazał organom administracji w jakim kierunku powinno być prowadzone przedmiotowe postępowanie, nie przesądzając absolutnie jakie będzie ostateczne rozstrzygnięcie sprawy, gdyż zależy to od wyniku postępowania administracyjnego, które będzie przeprowadzone w tej sprawie.
Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, nie znajdując usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, oddalił tę skargę na mocy art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI