II GSK 1004/19

II GSK 1004/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca /sprawozdawca/
Gabriela Jyż /przewodniczący/
Tomasz Smoleń
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 967/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-01-30
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1768
art. 39 ust. 2 pkt 4 lit. b
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi  - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 967/18 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I
Wyrokiem z dnia [...] stycznia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 967/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę R. K. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] marca 2018 r. w przedmiocie kary pieniężnej.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2018 r. Komisja Nadzoru Finansowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia [...] lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 196 ze zm.; dalej jako: "ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym") oraz art. 172 ust. 1 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1768 ze zm.; dalej jako: "ustawa o obrocie instrumentami finansowymi") w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia [...] lutego 2017 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 724) w zw. z art. 39 ust. 2 pkt 4 lit. b ustawy o obrocie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymała w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2017 r. nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 60 000 zł. wobec stwierdzenia, że skarżący naruszył art. 39 ust. 2 pkt 4 lit. b ustawy o obrocie instrumentami finansowymi w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej w związku z rozpowszechnianiem za pomocą środków masowego przekazu fałszywych lub nierzetelnych informacji na temat spółki K. S.A. (dalej jako: "Spółka") w marcu 2013 r.
Organ nadzoru stwierdził, iż skarżący dopuścił się manipulacji określonej w art. 39 ust. 2 pkt 4 lit. b ustawy o obrocie instrumentami finansowymi w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą zmieniającą, polegającej na rozpowszechnieniu nierzetelnych informacji w przedmiocie inwestycji Spółki w zakup rudy niklu w Indonezji, które wprowadzały w błąd w zakresie instrumentu finansowego, tj. akcji Spółki , w związku z udzieleniem w dniu [...] marca 2013 r. wywiadu dziennikarzowi Gazety [...]. Informacje były fałszywe i nierzetelne, gdyż wskazywały, że zakupiona została ruda niklu (której - 300 tys. ton leży tuż przy brzegu; a drugie 300 tys. ton zalega dwa kilometry dalej, w kopalni), co wprowadzało w błąd w zakresie akcji Spółki. Umowa miała bowiem opcyjny charakter, natomiast Spółka nie zrealizowała opcji zakupu rudy niklu na warunkach określonych w umowie, z uwagi na spadek cen rudy niklu.
Organ stwierdził, że informacje rozpowszechnione przez stronę w artykule prasowym nie miały oparcia w stanie faktycznym (Spółka nie zakupiła rudy niklu), ani też w samej umowie (umowa miała charakter opcyjny). Informacje te miały szczegółowy charakter, wykraczający poza informacje ogólnodostępne wówczas na rynku, a strona wypowiadała się w charakterze osoby decydującej o kierunkach rozwoju Spółki i dobrze poinforrnowanej w jej bieżącej sytuacji, posiadając wówczas pośrednio udział w Spółce wynoszący prawie 50% ogólnej liczby głosów.
Nadto w ocenie organu skarżący, wypowiadając się na temat bieżącej sytuacji (i planów Spółki) w zakresie eksploatacji rudy niklu w Indonezji, mógł w odbiorcach wzbudzić przekonanie, że surowiec został zakupiony i niedługo rozpocznie się jego sprzedaż na rynek chiński. Organ podkreślił, że nie ma znaczenia skutek przekazywanych informacji, ale okoliczność ich wpływu lub możliwość takiego wpływu na błędny sposób postrzegania sytuacji na rynku. Skoro informacje lub pogłoski "wprowadzają lub mogą wprowadzać w błąd", to manipulację poprzez rozpowszechnianie informacji stanowi zniekształcenie obrazu rynku bez względu na to, czy osoba dopuszczająca się tych czynności uzyskała efekt w postaci zmiany określonych parametrów rynkowych (np. ceny akcji, popytu, podaży).
Skargę na powyższą decyzję do WSA w W. złożyła skarżąca. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Komisja Nadzoru Finansowego prawidłowo ustaliła, że skarżący, posiadający pośrednio udział w Spółce wynoszący prawie 50% ogólnej liczby głosów, był osobą dobrze zorientowaną w sprawach inwestycyjnych Spółki i rozpowszechnił za pomocą środków masowego przekazu a mianowicie w wywiadzie udzielonym w dniu [...] lutego 2013 r. nierzetelne informacje w przedmiocie inwestycji w zakup określonej ilości rudy niklu w Indonezji, z dokładnym określeniem jej położenia oraz wskazaniem rynku zbytu, które to informacje wprowadzały w błąd w zakresie instrumentu finansowego - akcji Spółki. Zdaniem Sądu wypowiedź skarżącego mogła wprowadzić uczestników rynku w błąd, stwarzając błędne przekonanie o tym, że ruda niklu została zakupiona podczas gdy Spółka posiadała jedynie prawo do nabycia rudy nilu. Umowa zakupu nie została zrealizowana na warunkach w niej określonych z uwagi na spadek cen rudy niklu. Zatem rozpowszechnione informacji nie miały oparcia zarówno w stanie faktycznym jak też w umowie, która miała charakter opcyjny. Nierzetelna informacja była rozpowszechniona przez skarżącego za pośrednictwem ogólnopolskiej gazety o profilu biznesowym, w związku z tym należało uznać, że informacja mogła potencjalnie dotrzeć do znacznego kręgu odbiorców którymi były osoby zainteresowane inwestowaniem na rynku kapitałowym, o różnym poziomie posiadanej wiedzy i doświadczenia w tym zakresie. Skarżący, wypowiadając się na temat sytuacji i planów w zakresie eksploatacji rudy niklu mógł w odbiorcach wzbudzić przekonanie, że surowiec został zakupiony i niedługo rozpocznie się jego sprzedaż na rynek chiński. Dlatego bez znaczenia pozostaje jaką wiedzą dysponował skarżący, istotnym jest bowiem jaką informację, opinię, jako znaczący uczestnik rynku kapitałowego, przekazał publicznie do innych uczestników. Ustawodawca przewidział, że norma prawna chroni prawdziwość i staranność informacji w zakresie instrumentów finansowych. Instrumenty finansowe emituje podmiot prawa, którego sytuacja faktycznoprawna znajduje bezpośrednie odbicie w jego instrumentach finansowych. W konsekwencji informacja o emitencie jest bezpośrednio i tożsamo przekładalna na jego instrumenty finansowe. Skoro komuś zakazuje się rozpowszechniania nieprawdziwych lub niestarannych informacji o instrumentach finansowych, to tym bardziej zakazuje się rozpowszechniania takich informacji o emitencie, którego prawa majątkowe inkorporują te instrumenty finansowe. W ocenie Sądu, oznacza to, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki wymienione w art. 39 ust. 2 pkt 4 lit. b ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, co uprawniało Komisję Nadzoru Finansowego do nałożenia a podstawie art. 172 ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi kary pieniężnej.
Zdaniem Sądu także decyzja nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 60 000 złotych nie naruszała prawa. Organ działał w granicach prawa i uzasadnił wysokość wymierzonej kary wskazując przesłanki, którymi się kierował. Komisja Nadzoru Finansowego rozważyła wagę i znaczenie nierzetelnie rozpowszechnionych przez skarżącego informacji, brak współpracy ze strony skarżącego, uwzględniła także okoliczność, że na skarżącego nie została nałożona sankcja administracyjna z art. 39 ust. 2 pkt 4 Iit. b wypowiedź praktycznie nie wpłynęła na kurs akcji Spółki. Sąd wyjaśnił, że przy wymiarze kary Komisja Nadzoru Finansowego uwzględniła zarówno charakter stwierdzonego naruszenia jak i cele nakładanych sankcji administracyjnych stwierdzając, że kara pieniężna w wysokości 60 000 zł spełni cele w zakresie prewencji indywidualnej i generalnej. Sąd zaznaczył, że w niniejszej sprawie nie wykazano, że wysokość nałożonej kary została ustalona przez organ dowolnie.
Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 80 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz.U. 2022 poz. 2000 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") Zdaniem Sądu ustalenie czy skarżący podczas wywiadu wiedział lub przy dołożeniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że w wypowiedzi przekazał fałszywe lub nierzetelne informacje mieści się w kompetencjach organu nadzoru w postaci samodzielnej oceny materiału dowodowego.
Nie był także zasadnym zarzut naruszenia art. 68 § 1 w zw. z art. 2 § 2 o.p. oraz w zw. z art. 67 ustawy z dnia [...] sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2077; dalej jako: "ustawa z dnia [...] sierpnia 2009 r. o finansach publicznych"). Sąd przychylił się w tej kwestii do tej grupy poglądów a tym samym do stanowiska organu kwestionującego możliwość stosowania przepisów ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.; dalej jako: "o.p.") do grzywien, mandatów i innych kar pieniężnych, których ustalenie lub określenie oparte jest na przepisach szeroko rozumianego prawa karnego.
II
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jednocześnie skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i zasądzenie od Komisji Nadzoru Finansowego zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt. 2 p.p.s.a.):
1) naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi przez WSA w sytuacji, gdy ustalenie faktyczne dokonane przez organ administracji, iż skarżący w swojej wypowiedzi dla Gazety [...] z dnia [...] marca 2013 r. stwierdził, że Spółka nabyła 600 tys. ton rudy niklu nie było prawdą, bowiem z tekstu zamieszczonego w tej gazecie wynika, że stwierdził on, iż spółka ta nabyła wydobytą rudę, zaś z kontekstu wypowiedzi wynika, że miał on na myśli 300 tys. ton rudy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2) naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, mimo, iż materiały dowodowe zebrane w sprawie nie pozwoliły ustalenie z całą pewnością, czy skarżący w wypowiedzi dla [...] z dnia [...] marca 2013 r. stwierdził, że Spółka nabyła 600 tys. ton rudy niklu, czy też że nabyła jedynie 300 tys. ton rudy niklu, co nakazywało zinterpretowanie tej okoliczności na korzyść Skarżącego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
3) naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi przez WSA w sytuacji, gdy ustalenie faktyczne dokonane przez organ administracji, iż skarżący rozpowszechniał fałszywe informacje wprowadzające w błąd w zakresie instrumentów finansowych nie było prawdą, bowiem przekazał on jedynie informacje, które już zostały rozpowszechnione, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
4) naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi przez WSA w sytuacji, gdy organ administracji nie ustalił, iż informacja przekazana przez skarżącego miała lub mogła wprowadzić w błąd co do instrumentu finansowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt. 1 p.p.s.a.):
1) naruszenie art. 7a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, i przyjęcie, że treść zwrot "rozpowszechnianie informacji albo pogłosek, które wprowadzają lub mogą wprowadzać w błąd w zakresie instrumentów finansowych" użytego w przepisie art. 39 ust. 2 pkt lit b) ustawy o obrocie instrumentami finansowymi należy rozumieć bardzo szeroko, gdy tymczasem, ze względu na treść i charakter sankcyjny tego przepisu należałoby nadawać mu wąskie znaczenie, co powoduje, że co najmniej powstają wątpliwości co do treści normy prawnej, a w konsekwencji powinny być one rozstrzygnięte na korzyść skarżącego;
2) naruszenie art. 39 ust. 2 pkt 4 lit. b. ustawy o obrocie instrumentami finansowymi poprzez błędną wykładnię tego przepisu, polegającą na przyjęciu, że użyty w tym przepisie zwrot "rozpowszechnianie (...) informacji albo pogłosek, które wprowadzają lub mogą wprowadzić w błąd w zakresie instrumentów finansowych" obejmuje nie tylko rozpowszechnianie informacji dotyczących instrumentów finansowych takich jak jego cena, popyt, podaż, tendencje wzrostu lub spadku ale obejmuje także rozpowszechnianie informacji dotyczących jedynie samego emitenta lub transakcji, jakie zawiera;
3) naruszenie art. 68 § 1 w zw. z art. 2 § 2 o.p. oraz w zw. z art. 67 ustawy z dnia [...] sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż pieniężna kara administracyjna, wymierzona przez Komisję Nadzoru Finansowego, z uwagi na swój sankcyjny charakter nie mieści się w kategorii niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w Ordynacji podatkowej i nie stosuje się do niej art. 68 § 1 o.p., a przez to niezastosowanie tego przepisu w sprawie, podczas gdy przedmiotowa kara pieniężna spełnia przesłanki do uznania jej za niepodatkową należność budżetową, do której mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, w tym przepisy o przedawnieniu, oraz pomimo tego, że stosowanie tego przepisu do kar pieniężnych nakazuje art. 67 ustawy z dnia [...] sierpnia 2009 r. o finansach publicznych;
4) naruszenie art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 68 § 1 o.p. poprzez niezastosowanie w sprawie tego pierwszego przepisu, a w konsekwencji błędną wykładnię tego drugiego przepisu polegającą na przyjęciu, że nie znajduje on zastosowania do kar pieniężnych nakładanych przez Komisję Nadzoru Finansowego, a w konsekwencji niezastosowanie tego drugiego przepisu w sprawie.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Komisji Nadzoru Finansowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej uznał, że decyzja ta, jest zgodna z prawem.
W skardze kasacyjnej zostały zgłoszone zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.
W związku z powyższym przypomnieć należy, że zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa procesowego, o którym mowa w powołanym przepisie może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, a więc może polegać na błędnej wykładni przepisu postępowania lub na niewłaściwym jego zastosowaniu. Skarga kasacyjna oparta na tej podstawie może być uwzględniona jedynie wtedy, gdy uchybienie wojewódzkiego sądu administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Użycie w omawianym przepisie słowa "wpływ" oznacza, że pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem zachodzi związek przyczynowy. Wykazanie wpływu na wynik sprawy sprowadza się więc do wyjaśnienia związku przyczynowego między naruszeniem prawa a wynikiem sprawy, tj. podania stosownej argumentacji uzasadniającej twierdzenie, że gdyby nie doszło do zarzucanego naruszenia, to w sprawie mogłoby zostać wydane inne rozstrzygnięcie niż kwestionowane skargą kasacyjną. Innymi słowy chodzi o wykazanie, że naruszenia prawa były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyroki NSA z dnia: [...] marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2103/12; [...] lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1933/12).
Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia [...] p.p.s.a. oraz [...] § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.w związku z art.80[...] k.p.a. (punkt I podpunkt 1 petitum skargi kasacyjnej), a także [...] p.p.s.a oraz art.145[...] § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z [...] § 1 k.p.a. (punkt 1 podpunkt 3 petitum skargi kasacyjnej) i art.151[...] p.p.s.a. oraz [...] § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art.77[...] § 1 k.p.a. (punkt 1 podpunkt 4 petitum skargi kasacyjnej) poprzez wadliwe uznanie, że w wypowiedzi dla [...] skarżący stwierdził, iż Spółka nabyła 600 tysięcy ton rudy niklu w sytuacji, gdy faktycznie nabyła 300 tysięcy ton rudy niklu, co powinno być zinterpretowane na korzyść skarżącego i uznane, że wypowiedź dla gazety nie stanowiła rozpowszechniania fałszywych informacji mogących wprowadzać w błąd w zakresie instrumentów finansowych.
W orzecznictwie NSA wyraźnie wskazuje się, że przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. są tzw. przepisami wynikowymi, regulującymi sposób rozstrzygnięcia i bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, tak powoływane oddzielnie, jak i wspólnie. Oznacza to, że warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd administracyjny naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Naruszenie tych przepisów prawa jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom. Tak więc strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się w zarzucie naruszenia przepisów postępowania na uchybienie wskazanym przepisom prawa, zobowiązana jest powiązać taki zarzut z naruszeniem innych konkretnych przepisów, którym jej zdaniem uchybił Sąd pierwszej instancji w toku rozpatrywania sprawy.
W skardze kasacyjnej zarzut naruszenia [...] § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz [...] p.p.s.a., jak to zostało już wyżej przedstawione, został powiązany z [...] § 1 k.p.a. i [...] k.p.a.
Przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a z brzmienia art. 80 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, z przepisu tego wynika tzw. zasada swobodnej oceny dowodów.
Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej Sąd pierwszej instancji zaakceptował ustalenia faktyczne dokonane przez organ administracji publicznej, z których wynika, że skarżący w wypowiedzi dla gazety stwierdził, że "...300 tyś. ton leży tuż przy brzegu. A drugie 300 tyś. ton zalega dwa kilometry dalej, w kopalni". Trafnie więc Sąd pierwszej instancji uznał, że organy prawidłowo ustaliły, że wypowiedź skarżącego wskazywała, że spółka zakupiła już po 300 tysięcy ton rudy niklu, a więc łącznie 600 tysięcy ton rudy niklu. Podkreślić należy, że poza sporem jest okoliczność, iż na skutek spadku cen rudy niklu Spółka nie dokonała zakupu rud niklu w żadnej wielkości (umowa miała opcyjny charakter). Tak więc ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Podnoszone w tym zakresie zarzuty skarżącej kasacyjnie sprowadzają się w istocie rzeczy do prezentowania własnych ocen stanu faktycznego co powoduje, że nieusprawiedliwione są podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej wskazujących na naruszenie prawa materialnego należy podkreślić, że ustawa z dnia [...] lipca 2005 roku o obrocie instrumentami finansowymi, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie przepisów ustawy zmieniającej, w art. 39 [...] i 2 pkt 4 lit. b przewidywała, że zakazana jest manipulacja instrumentami finansowymi, którą stanowi między innymi rozpowszechnianie za pomocą środków masowego przekazu, w tym internetu, lub w inny sposób fałszywych lub nierzetelnych informacji albo pogłosek, które wprowadzają lub mogą wprowadzać w błąd w zakresie instrumentów finansowych.
W ocenie NSA zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że manipulacją jest rozpowszechnianie informacji, które wprowadzają lub mogą wprowadzić w błąd. Trafnie przy tym podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że art. 39 ust. 2 pkt 4 lit. b przewiduje, że manipulację stanowi rozpowszechnianie za pomocą środków masowego przekazu, w tym internetu, lub w inny sposób fałszywych lub nierzetelnych informacji albo pogłosek, które wprowadzają lub mogą wprowadzać w błąd w zakresie instrumentów finansowych - przez inną osobę - czyli osobę, która nie jest dziennikarzem z pkt 4 lit. a - jeżeli wiedziała lub przy dołożeniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że są to informacje nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd. Jak trafnie podnosi się w doktrynie, iż skoro informacje lub pogłoski wprowadzają lub mogą wprowadzać w błąd, to manipulację poprzez rozpowszechnianie informacji stanowić będzie "zniekształcenie obrazu rynku bez względu na to, czy osoba dopuszczająca się tych czynności miała to na celu" (A. Błachnio-Parzych (w:) M. Wierzbowski, L. Sobolewski, P. Wajda (red.), Prawo rynku kapitałowego. Komentarz, W. 2014 r., s. 716-717).
W przypadku rozpowszechniania takiej informacji przez inne osoby niż dziennikarze (art. 39 ust. 2 pkt 4 lit. b) przesłanką bezprawności jest okoliczność, iż osoba taka wiedziała lub przy dołożeniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że są to informacje nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd.
W związku z powyższym zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że ustawodawca odwołuje się tutaj do wzorca należytej staranności, którą należy rozumieć jako należytą staranność ogólnie wymaganą w stosunkach danego rodzaju (w tym przypadku w stosunkach istniejących w związku z obrotem instrumentami finansowymi na rynku kapitałowym). Pogląd taki prezentowany jest również wyraźnie w nauce prawa (zob. T. Sójka w: T. Sójka (red.) Prawo rynku kapitałowego. Komentarz. W. 2015, s. 795 oraz powoływane tam opracowania).
Ponadto należy podkreślić, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji trafnie przyjmuje, iż przez informacje, które "wprowadzają lub mogą wprowadzać w błąd w zakresie instrumentów finansowych" należy rozumieć takie, które mogą mieć jakikolwiek wpływ na instrumenty finansowe spółki giełdowej, w szczególności na cenę jej akcji. Tak więc Sąd pierwszej instancji słusznie przyznał rację organowi, że wywiad udzielony przez skarżącego w dniu [...] marca 2013 roku dziennikarzowi [...] mógł spowodować wprowadzenie w błąd inwestorów w następstwie rozpowszechniania nierzetelnych i nieprawdziwych informacji. Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że prawidłowa jest ocena KNF, że informacje przekazane do publicznej wiadomości stanowiły zakazaną manipulację, skoro dawały podstawę do uznania, że spółka dokonała zakupu 600 tysięcy ton rudy niklu.
Odnosząc Się do zarzutu opisanego w punkcie II podpunkt 3 petitum skargi kasacyjnej podkreślić należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że przepisy art. 21 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 68 § 1 i art. 70 § o.p., odnoszące się odpowiednio do sposobów powstania zobowiązania podatkowego, terminu przedawnienia prawa do ustalenia zobowiązania podatkowego oraz terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, z uwagi na ich treść, siatkę pojęciową, którą na ich gruncie operuje ustawodawca oraz ich funkcje - które osadzone są na płaszczyźnie stosunków publicznoprawnych dotyczących świadczeń pieniężnych na rzecz budżetu państwa lub budżetu samorządowego - nie odpowiadają specyfice oraz funkcji towarzyszącej pieniężnym sankcjom (karom) administracyjnym nakładanym w związku z deliktem administracyjnym. To zaś sprzeciwia się temu, aby wymienione kary pieniężne bezwarunkowo można było uznać za mieszczące się w pojęciu należności publicznoprawnych (por. wyrok NSA z dnia [...] września 2019 r., sygn. akt II GSK 2392/17).
Ponadto należy wskazać, że przepis art. 11 ust. 5 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, stanowiący podstawę procesową wydanych w sprawie decyzji przewiduje, że "Do postępowania Komisji i przed Komisją stosuje się przepisy ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.". Stanowiąca materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji ustawa o obrocie instrumentami finansowymi nie do przepisów Ordynacji podatkowej. Sporna w tej sprawie kara pieniężna stanowi zatem administracyjną karę pieniężną nakładaną na podstawie przepisów k.p.a., a to oznacza, że przepisy Ordynacji podatkowej nie mogły mieć do niej zastosowania. Nadto należy również podkreślić, że w orzecznictwie wskazuje się, że kara administracyjna jest następstwem ustalenia przez organ faktu naruszenia przepisów określających obowiązki administracyjne (deliktu administracyjnego) i stanowi reakcję organu, któremu powierzony został nadzór nad przestrzeganiem tych obowiązków, co przesądza o niemożności zastosowania w odniesieniu do decyzji nakładającej taką karę regulacji zawartej w art. 68 § 1 o.p. (por. wyroki NSA z dnia: [...] czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 1244/18, [...] marca 2022 r., sygn. akt II GSK 1778/18, [...] kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1711/18).
O braku woli ustawodawcy, co do braku podstaw do stosowania instytucji przedawnienia z Ordynacji podatkowej odnośnie do kar pieniężnych za delikt administracyjny, świadczy pośrednio także wprowadzenie do polskiego systemu prawnego art. 189g § 1 k.p.a.
W ocenie NSA nie jest także zasadny zarzut opisany w punkcie II podpunkt 1 i 4 petitum skargi kasacyjnej.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że w art. 7a § 1 k.p.a. nie chodzi o sytuacje, w których pojawiają się wątpliwości interpretacyjne przepisów mających zastosowanie w danej sprawie. Zastosowanie art. 7a § 1 k.p.a. i rozstrzyganie na jego podstawie na korzyść strony może mieć miejsce tylko wówczas, gdy wystąpią niedające się usunąć wątpliwości, co do wykładni przepisów stosowanego prawa, tzw. "pat interpretacyjny" (por. wyroki NSA z dnia: [...] lutego 2021 r., sygn. akt III OSK 3286/21, [...] września 2021 r., sygn. akt III OSK 582/21, [...] kwietnia 2021 r. sygn. akt II GSK 1711/18). Z przedstawionych wyżej powodów taki stan rzeczy w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.