II GSK 1003/19

II GSK 1003/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Cezary Pryca /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Smoleń
Symbol z opisem
6254 Usługi telekomunikacyjne i eksploatacja sieci telekomunikacyjnych
Hasła tematyczne
Telekomunikacja
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2248/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-04-04
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 171 poz 1800
art. 96, art. 97, art. 98
Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Klaudia Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 2248/18 w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. S.A. z siedzibą w W. na rzecz Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 2248/18, działając na podstawie ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę A. S.A. z siedzibą w W. (dalej jako: "skarżąca") na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej jako: "Prezes UKE") z dnia [...] września 2018 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. Prezes UKE odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] września 2017 r. (dalej: Decyzja USO 2017), rozstrzygającą w sprawie wszczętej na wniosek B/ S.A. z siedzibą w W. (obecnie C. S.A. z siedzibą w W., dalej jako: "C.") z dnia [...] czerwca 2011 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji Prezesa UKE z dnia [...] maja 2011 r. (dalej jako: Decyzja USO) w sprawie przyznania dopłaty - za okres [...] maja 2006 r. - [...] grudnia 2006 r. - do kosztów świadczonych przez C. usług wchodzących w skład usługi powszechnej, w części objętej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia [...] lipca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1518/14, uchylającym decyzję Prezesa UKE z dnia [...] września 2011 r. w części utrzymującej w mocy pkt II Decyzji USO.
Po rozpatrzeniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. Prezes UKE utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] lipca 2018 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu zakończonym Decyzją USO 2017, a zatem nie może skutecznie żądać jego wznowienia. Brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy jest oczywisty, wynika z treści samego wniosku o wznowienie, a jego ustalenie nie wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a zatem dopuszczalne było wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania zakończonego Decyzją USO 2017.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. złożyła skarżąca. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu wskazał, że przez interes prawny, w przeciwieństwie do interesu faktycznego, rozumie się przyznany przepisami prawa materialnego zakres uprawnień podmiotu, kształtujący jego sytuację prawną. Naruszenie tego interesu następuje więc wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący. Musi to być nadto interes indywidualny, bezpośredni i wynikający z normy obowiązującego prawa, naruszony wydaniem zaskarżonej decyzji realny. Musi on być wykazany przez skarżącego, gdyż dopiero stwierdzenie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę otwiera mu drogę do merytorycznego rozpoznania tej skargi.
Wobec tak rozumianego pojęcia "interesu prawnego" Sąd w pełni podzielił stanowisko organu, że w sprawie zakończonej wydaniem Decyzji USO 2017 (rozstrzygającej w sprawie wszczętej na wniosek C. z dnia [...] czerwca 2011 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji Prezesa UKE z [...] maja 2011 r. w sprawie przyznania dopłaty - za okres [...] maja 2006 r. - [...] grudnia 2006 r. - do kosztów świadczonych przez C. usług wchodzących w skład usługi powszechnej, w części objętej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia [...] lipca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1518/14, uchylającym decyzję Prezesa UKE z [...] września 2011 r., w części utrzymującej w mocy pkt II Decyzji USO) brak jest przepisu prawa materialnego, na podstawie którego skarżąca mogłaby w konkretnym, zaistniałym w przedmiotowym postępowaniu, a nie hipotetycznym, stanie prawnym i faktycznym, domagać się ustalenia przez Prezesa UKE swoich praw i obowiązków.
Zdaniem Sądu, podnoszone przez skarżącą okoliczności zawarte w skardze mogły świadczyć jedynie, jak słusznie zauważył organ, o istnieniu interesu ekonomicznego (tj. faktycznego) w rozstrzygnięciu sprawy, który jednak nie może być utożsamiony z interesem prawnym. Nie ulega wątpliwości, że w sytuacji pozytywnego rozpatrzenia wniosku [...] o dopłatę (co w niniejszej sprawie z uwagi na wyrok WSA w W. z [...] kwietnia 2014 r, VI SA/WA 1518/14 nastąpiło dopiero decyzją z [...] września 2017 r.), skarżąca (stosownie do treści decyzji Prezesa UKE z [...] października 2014 r.) jest zobowiązana partycypować w pokryciu przedmiotowej dopłaty. Okoliczność ta pozostaje jednak bez wpływu na brak interesu prawnego [...]we wznowieniu postępowania zakończonego Decyzją USO 2017. W ocenie Sądu nie sposób przyjąć, że przedsiębiorca telekomunikacyjny może uzyskać interes prawny w postępowaniu w sprawie dopłaty w wyniku zakończenia postępowania prowadzonego w oparciu o art. 98 ustawy z dnia [...] lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1907 ze zm.; dalej jako: "p.t."), , skoro to ostatnie ma ze swej istoty charakter następczy w stosunku do postępowania prowadzonego na podstawie art. 96 Pt. Sąd ponownie podkreśla, że kwestia dotycząca ustalenia przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązanych do opłaty i określenia wysokości ich udziału w dopłacie, stanowi przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego, do którego wszczęcia Prezes UKE jest zobowiązany niezwłocznie po ustaleniu należnej dopłaty (art. 97 i 98 p.t.).
II
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w W. złożyła skarżąca zaskarżając go w całości i zarzucając:
– nieważność postępowania przed Sądem pierwszej instancji, ponieważ skarżąca Spółka została pozbawiona możności obrony swoich praw - art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.,
– naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (możliwy istotny wpływ tych uchybień na wynik sprawy wykazano w treści uzasadnienia skargi):
1. art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez zaniechanie przedstawienia i odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżanego wyroku, przez Sąd pierwszej instancji, do zarzutów skargi skarżącej Spółki o następującej treści:
"(...) art. 15 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 206 ust. 1 p.t. polegającego na zaniechaniu ponownego rozpatrzenia sprawy o wznowienie postępowania administracyjnego, o które wnioskował skarżący, przy precyzacji tego zarzutu skargi w zakresie zarzutów skarżącego, iż:
• (...) odmowa wznowienia postępowanie nie wynika ze >względów formalnych<, lecz wynika ze >względów merytorycznych<, a to z kwestii >legitymacji jednostki żądającej wznowienia postępowania). < - co nie jest prawnie dopuszczalne w postanowieniu w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego (art. 149 § 1 - § 4 k.p.a.)."
• absurdalne czy niemożliwe do zaakceptowania jest to: "(...) że w ocenie Prezesa UKE usprawiedliwiona prawnie pozostaje sytuacja, gdy podmioty obowiązane do pokrycia dopłaty 2006 nie mogą uczestniczyć w postępowaniu, w którym ustalana jest ta dopłata. Tak więc w/w podmioty mają płacić (pokryć dopłatę), aczkolwiek nie mogą one wiedzieć za co konkretnie i dlaczego konkretnie mają zapłacić (pokryć kwotę dopłaty) - nie mogąc nawet wiedzieć w jaki sposób kwota, którą mają zapłacić Prezesowi UKE została ustalona"
• "(...) ani z art. 149 k.p.a., ani z innych przepisów k.p.a. nigdy nie wynikała i nie wynika (...) przesłanka >oczywistego braku legitymacji procesowej"
• Prezes UKE odwołując się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2013 r. (sygn. II GSK 1004/11) pominął bardzo istotne elementy oceny prawnej dokonanej w uzasadnieniu tego wyroku, które dowodziły błędności stanowiska wyrażonego w postanowieniu Prezesa UKE z dnia 24 lipca 2018 r.,
"(...) naruszenia przepisów art. 144 oraz art. 140 i art. 124 § 2 oraz art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. i w zw. z art. 206 ust. 1 p.t. przez zaniechanie zawarcia w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia przedstawienia i odniesienia się do zarzutów skarżącego, iż:
• "(...) odmowa wznowienia postępowanie nie wynika ze >względów formalnych<, lecz wynika ze >względów merytorycznych<, a to z kwestii >legitymacji jednostki żądającej wznowienia postępowania). - co nie jest prawnie dopuszczalne w postanowieniu w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego (art. 149 § 1 - § 4 k.p.a.).''
• absurdalne czy niemożliwe do zaakceptowania jest to: "(...) że w ocenie Prezesa UKE usprawiedliwiona prawnie pozostaje sytuacja, gdy podmioty obowiązane do pokrycia dopłaty 2006 nie mogą uczestniczyć w postępowaniu, w którym ustalana jest ta dopłata. Tak więc w/w podmioty mają płacić (pokryć dopłatę), aczkolwiek nie mogą one wiedzieć za co konkretnie i dlaczego konkretnie mają zapłacić (pokryć kwotę dopłaty) - nie mogąc nawet wiedzieć w jaki sposób kwota, którą mają zapłacić Prezesowi UKE została ustalona."
• "(...) ani 149 k.p.a., ani z innych przepisów k.p.a. nigdy nie wynikała i nie wynika (...) przesłanka >oczywistego braku legitymacji procesowej<".
• Prezes UKE odwołując się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2013 (sygn. II GSK 1004/11) pominął bardzo istotne elementy oceny prawnej dokonanej w uzasadnieniu tego wyroku, które dowodziły błędności stanowiska wyrażonego w postanowieniu Prezesa UKE z dnia 24 lipca 2018 r.
oraz
przez zaniechanie przedstawienia i odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżanego wyroku, przez Sąd pierwszej instancji, do zarzutów poczynionych i uzasadnionych w pkt 16 - pkt 18 oraz w pkt 74 - pkt 80 skargi skarżącej Spółki, które dotyczyły modyfikacji argumentacji [...]."
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak wskazania zaskarżanego wyroku - "zwięzłego przedstawienia stanu sprawy" - w zakresie racji jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji przy skorzystaniu z uprawnień dyskrecjonalnych co do wyboru rodzaju trybu postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi skarżącej Spółki,
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 3 i art. 145 § 1 pkt 4 i art. 28 k.p.a. i w zw. z art. 206 ust. 1 p.t. przez oddalenie skargi:
• pomimo tego, że w postępowaniu administracyjnym pominięto przesłankę "obowiązku" skarżącej kasacyjnie Spółki, którego to "obowiązku" także dotyczyło postępowanie zakończone tzw. decyzją USO 2017,
• pomimo stwierdzenia przez organ administracji publicznej w postanowienia z dnia [...] września 2018 r., że "(...) w niniejszym przypadku faktycznie to wydanie Decyzji USO 2017 doprowadziło do jednoznacznego określenia zobowiązań przedsiębiorców telekomunikacyjnych (...)" - a zatem i zobowiązania/obowiązku skarżącej kasacyjnie Spółki,
• pomimo stwierdzenia przez Sąd pierwszej instancji, że ostateczna decyzja Prezesa UKE z dnia [...] września 2017 r., mocą której organ ten przyznał przedsiębiorcy wyznaczonemu, tytułem dopłaty, kwotę 45 320 993 zł 44 gr. spowodowała zmiany w sferze prawnej (materialnoprawnej) "przedsiębiorców telekomunikacyjnych" - w tym i skarżącej kasacyjnie Spółki - ponieważ decyzja ta spowodowała to, że "(...) skarżący (stosownie do decyzji Prezesa UKE z [...] października 2014 r.) jest zobowiązany partycypować w pokryciu przedmiotowej dopłaty"
• pomimo stwierdzenia przez Sąd pierwszej instancji, że ostateczna decyzja Prezesa UKE z dnia [...] września 2017 r. znak: [...], mocą której organ ten przyznał przedsiębiorcy wyznaczonemu, tytułem dopłaty, kwotę 45 320 993 zł 44 gr. spowodowała zmiany w sferze prawnej (materialnoprawnej) "przedsiębiorców telekomunikacyjnych" - w tym skarżącej kasacyjnie Spółki - ponieważ decyzja ta spowodowała to, że "(...) skarżący (stosownie do decyzji Prezesa UKE z [...] października 2014 r.) jest zobowiązany partycypować w pokryciu przedmiotowej [...]\ przy jednoczesnym pominięciu tego, w/w zobowiązanie/obowiązek skarżącej kasacyjnie Spółki stanowiło "obowiązek, którego dotyczy postępowanie", a nie jej interes ekonomiczny (faktyczny),
• skutkiem przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że "Z przytoczonych przez [...] przepisów Pt nie wynika wprost interes prawny skarżącego, gdyż powołane przepisy dotyczą realizacji praw i obowiązków nakładanych na operatora wyznaczonego do świadczenia usługi powszechnej, którym jest C. a nie [...]' pomimo tego, że status strony skarżącej kasacyjnie Spółki był wyprowadzany z innej ustawowej przesłanki, to jest z tego, iż jej "(...) obowiązku dotyczy postępowanie (...)." (art. 28 k.p.a.) jednoczesnym nietrafnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że przepisy art. 97 oraz art. 98 ust. 1 i ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego "(...) dotyczą realizacji praw i obowiązków nakładanych na operatora wyznaczonego do świadczenia usługi powszechnej, którym jest C. (...)",
• skutkiem przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji - bez wskazania w tym zakresie podstawy prawnej - że należy, czy też można, odmówić wznowienia postępowania powołując się na "(...) przypadek >(...) oczywistego braku legitymacji procesowej<
• pomimo tego, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym pominięto ustawową przesłankę "obowiązku" skarżącej kasacyjnie Spółki, którego to "obowiązku" także dotyczyło postępowanie zakończone tzw. decyzją USO 2017 (to jest decyzją Prezesa UKE z dnia [...] września 2017 r.),
• w następstwie przyjęcia, że brak zaistnienia jednej z przesłanek określonych w art. 28 k.p.a. skutkuje brakiem statusu strony (brakiem "legitymacji procesowej") danego podmiotu - w rozumieniu tego przepisu.
- naruszenie przepisu prawa materialnego:
• art. 97 oraz art. 98 ust. 1 i ust. 3 p.t. przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że przepisy te "(...) dotyczą realizacji praw i obowiązków nakładanych na operatora wyznaczonego do świadczenia usługi powszechnej, którym jest C. (...)"
Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżanego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Prezesa UKE na rzecz skarżącej kasacyjnie Spółki kosztów postępowania sądowoadministracyjnego za obie instancje, a także rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Prezesa UKE w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] września 2017 roku w sprawie przyznania dopłaty do kosztów świadczonych przez C. usług wchodzących w skład usługi powszechnej, stwierdził, że decyzja ta jest zgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie wniesionej na nią skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Z akt sprawy wynika, że strona wnosząca skargę kasacyjną odwołując się do treści art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] września 2017 roku w sprawie przyznania dopłaty do kosztów świadczonych przez C. usług wchodzących w skład usługi powszechnej.
Na wstępie należy zauważyć, że skuteczność zgłoszonej przez wnioskodawcę podstawy wznowienia jest uwarunkowana nie tylko tym, że nie brał on udziału w dotychczasowym postępowaniu, objętym wnioskiem o wznowienie. Konieczne jest ustalenie, że przysługiwał mu w postępowaniu dotychczasowym przymiot strony.
W orzecznictwie NSA oraz w doktrynie wskazuje się, że w postępowaniu, prowadzonym na skutek wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, z powodu przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie jest wykluczone ustalenie, że wnioskodawca w sposób oczywisty nie ma interesu prawnego, a co za tym idzie nie jest stroną. W tej sytuacji możliwe jest wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. W razie wątpliwości w tym zakresie należy, co do zasady, wznowić postępowanie oraz przeprowadzić postępowanie wyjaśniające (por. m.in. B. A. (w:) B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 804; wyrok NSA z dnia [...] stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2105/10).
Natomiast to, czy zachodzi oczywisty brak przesłanki podmiotowej wszczęcia postępowania, czy też należy wątpliwości co do legitymacji wnioskodawcy wyjaśnić po wszczęciu postępowania wznowieniowego, zależy od ustaleń organu dokonanych w postępowaniu wstępnym.
Niewątpliwie w postępowaniu nadzwyczajnym z wniosku o wznowienie postępowania są stosowane przepisy o postępowaniu zwykłym, a więc także przepisy o postępowaniu wyjaśniającym. Zgodnie z art. 7 k.p.a., organ administracji publicznej, a więc także organ do którego złożono wniosek o wznowienie o postępowania administracyjnego, z urzędu lub na wniosek stron powinien podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w rezultacie których będzie możliwe ustalenie, czy zachodzi okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia. W drodze postępowania wyjaśniającego odbywa się także sprawdzenie, czy strona skarżąca przed sądem pierwszej instancji jest, czy też nie jest, stroną wnioskowanego do wznowienia postępowania (por. wyrok NSA z dnia [...] stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 2064/098).
Pamiętać jednak należy, że zakres tego postępowania wyjaśniającego jest w znacznej mierze uwarunkowany twierdzeniami strony, wskazującymi na to, z jakich okoliczności i przepisów prawa materialnego wywodzi ona swój interes prawny. Wskazanie przez wnioskodawcę kierunku postępowania wyjaśniającego umożliwia organowi skonfrontowanie ustaleń postępowania zwykłego w zakresie podmiotów, którym przyznano przymiot strony, ze stanowiskiem wnioskodawcy w tej mierze. Twierdzenia wnioskodawcy, zgłaszającego podstawę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., powinny zatem polegać na podjęciu próby wykazania, że nie brał udziału w postępowaniu, mimo posiadania interesu prawnego. Ponadto jak już wyżej zasygnalizowano, możliwość odmowy wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., gdy z treści wniosku o wznowienie postępowania w sposób oczywisty i niebudzący żadnych wątpliwości wynika, że wnioskodawca nie ma przymiotu strony postępowania wznowieniowego, wskazuje na to, że wniosek powinien określać stanowisko samego wnioskodawcy w zakresie spełniania przymiotu strony.
W tym miejscu podkreślić należy, że pojęcie interesu prawnego jest kategorią normatywną, mającą swoje źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia i ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania.
Za ugruntowany uznać należy pogląd, że przez interes prawny, w przeciwieństwie do interesu faktycznego, rozumie się przyznany przepisami prawa materialnego zakres uprawnień podmiotu, kształtujący jego sytuację prawną. Naruszenie tego interesu następuje więc wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (por. wyrok NSA z dnia [...] czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 205/09; postanowienie z dnia [...] sierpnia 2019 r., sygn. akt II GSK 749/19). Interes prawny musi być indywidualny i wynikający z normy obowiązującego prawa, naruszony wydaniem zaskarżonej decyzji, realny (por. wyrok NSA z dnia [...] listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 715/05). Musi on być wykazany przez skarżącego, gdyż dopiero stwierdzenie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę otwiera mu drogę do merytorycznego rozpoznania tej skargi (por. wyrok NSA z dnia [...] grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1539/09).
Należy więc przypomnieć, że stosownie do treści art. 95 ust. 1 p.t., który stanowił podstawę prawną wydania ostatecznej decyzji o dopłacie, przedsiębiorcy wyznaczonemu przysługuje dopłata do kosztów świadczonych przez niego usług, do których świadczenia został wyznaczony w przypadku ich nierentowności.
Zgodnie z art. 96 ust. zdanie 1 p.t., przedsiębiorca wyznaczony może złożyć wniosek o dopłatę w terminie 6 miesięcy od zakończenia roku kalendarzowego, w którym, zdaniem tego przedsiębiorcy, wystąpił koszt netto.
Prezes UKE, w terminie 60 dni od dnia złożenia wniosku, weryfikuje koszt netto i w zależności od wyników tej weryfikacji przyznaje, w drodze decyzji, ustaloną kwotę dopłaty bądź odmawia jej przyznania (art. 96 ust. 3). Prezes UKE odmawia przyznania dopłaty, jeżeli stwierdzi, że zweryfikowany koszt netto nie stanowi uzasadnionego obciążenia przedsiębiorcy wyznaczonego (art. 96 ust. 4).
Stosownie do art. 97 p.t. przedsiębiorcy telekomunikacyjni, których przychód z działalności telekomunikacyjnej w roku kalendarzowym, za który przysługuje dopłata do usługi powszechnej, przekroczył 4 miliony złotych, są obowiązani do udziału w pokryciu dopłaty.
Natomiast w myśl art. 98 ust. 1 p.t. Prezes UKE, niezwłocznie po ustaleniu należnej dopłaty, rozpoczyna postępowanie w sprawie ustalenia przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązanych do pokrycia dopłaty i wysokości ich udziału w dopłacie. Prezes UKE ustala, w drodze decyzji, kwotę udziału w pokryciu dopłaty dla przedsiębiorcy telekomunikacyjnego. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (art. 98 ust. 3). Kwota dopłaty podlega administracyjnej egzekucji należności pieniężnych (art. 98 ust. 4).
Przytoczone wyżej przepisy jasno wskazują, że postępowanie w przedmiocie przyznania dopłaty do kosztów usług wchodzących w skład usługi powszechnej toczy się z wniosku przedsiębiorcy wyznaczonego i wynik tego postępowania skutkuje obowiązkiem wszczęcia odrębnego postępowania w sprawie ustalenia przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązanych do pokrycia dopłaty i wysokości ich udziału w dopłacie. Mamy zatem do czynienia z ciągiem działań administracyjnych w dwóch odrębnych sprawach, gdzie organ w każdej ze spraw wydaje oddzielne decyzje administracyjne w różnych przedmiotach. Niewątpliwym jest, że w przypadku wypełnienia przez skarżącą przesłanki z art. 97 p.t. - ma ona interes prawny w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 98 p.t. i w tym postępowaniu będzie mogła dochodzić swoich praw. Jednak istnienie interesu prawnego w tej sprawie nie przesądza zdaniem NSA o istnieniu interesu prawnego do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją w sprawie przyznania dopłaty. Skoro bowiem jedynym podmiotem zobowiązanym do wykonywania obowiązków nałożonych decyzją z dnia [...] września 2017 roku jest przedsiębiorca wyznaczony, to jest również jedynym podmiotem, który dąży do ustalenia granic i treści swojego uprawnienia. Decyzja wydana w sprawie przyznania dopłaty nie będzie zatem bezpośrednio dotyczyć praw i obowiązków skarżącej spółki.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnoszone przez skarżącą okoliczności mogą świadczyć jedynie o istnieniu interesu ekonomicznego (tj. faktycznego) w rozstrzygnięciu sprawy, który jednak nie może być utożsamiony z interesem prawnym. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sytuacji pozytywnego rozpatrzenia wniosku o dopłatę przez Prezesa UKE, skarżąca spółka może być zobowiązana partycypować w pokryciu przedmiotowej dopłaty. Jednakże, o czym już była mowa, kwestia dotycząca ustalenia przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązanych do dopłaty i określenia wysokości ich udziału w dopłacie, będzie dopiero w przyszłości stanowiła przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego, do którego wszczęcia Prezes UKE jest zobowiązany niezwłocznie po ustaleniu należnej dopłaty (art. 97 i 98 p.t.). Natomiast najważniejszymi cechami interesu prawnego są bezpośredniość i realność tego interesu. Bezpośredniość dotyczy związku sytuacji prawnej danego podmiotu z normą materialno-prawną, z której ten interes wywodzi. Dodatkowo interes prawny musi być własny. Oznacza to, że nie można opierać go wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związku tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (por. postanowienia NSA z dnia: [...] grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1297/11; [...] kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 304/08; [...] kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 280/08; wyrok NSA z dnia [...] czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 970/10; zob. również: J. Zimmermann, Konstrukcja interesu prawnego w sferze działań Naczelnego Sądu Administracyjnego w: Gospodarka, Administracja, Samorząd, red. H. Olszewski, B. Popowska, P. 1997, s. 610).
W tym stanie rzeczy zdaniem NSA, postępowanie w przedmiocie przyznania dopłaty do kosztów usług wchodzących w skład usługi powszechnej, toczy się z wniosku przedsiębiorcy wyznaczonego i dotyczy jego interesu prawnego.
W związku z powyższym, uwzględniając przedstawioną argumentację, nie są zasadne zarzuty skargi kasacyjnej opisane w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej oraz zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego.
Również zarzuty opisane w punktach 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za bezzasadne.
W szczególności podkreślić należy, że brak jest podstaw do uznania, że w rozpatrywanej sprawie Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz [...] § 1 p.p.s.a.
Wielokrotnie w orzecznictwie NSA wskazywano, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia [...] grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1485/11). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z dnia [...] stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1751/11). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego.
Ponadto należy wskazać, że przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowiąc, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie - mógłby zostać naruszony, gdyby sąd pierwszej instancji odmówił rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie. Naruszenie wskazanego przepisu mogłoby mieć miejsce w sytuacji, gdyby sąd uchylał się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie. Taka sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Natomiast okoliczność, że strona - w jakimkolwiek zakresie - nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, nie oznacza natomiast naruszenia omawianej regulacji (por. wyrok NSA z dnia [...] listopada 2018 r., sygn. akt II GSK 1621/18).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawieart. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.