II GSK 10/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-07-29
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo farmaceutyczneinterpretacja indywidualnaprawo przedsiębiorcówdanina publicznazakaz dystrybucji lekówNaczelny Sąd AdministracyjnyaptekaMinister Zdrowiakoszty postępowania

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki farmaceutycznej, uznając, że zakaz dystrybucji leków przez apteki nie stanowi daniny publicznej w rozumieniu przepisów Prawa przedsiębiorców, co uniemożliwia uzyskanie indywidualnej interpretacji przepisów.

Spółka farmaceutyczna złożyła wniosek o interpretację indywidualną przepisów Prawa farmaceutycznego dotyczących weryfikacji nabywców leków, twierdząc, że zakaz dystrybucji stanowi daninę publiczną. Minister Zdrowia odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że przepis ten nie nakłada daniny publicznej. WSA oddalił skargę spółki, a NSA w wyroku II GSK 10/22 potwierdził to stanowisko, podkreślając, że zakaz dystrybucji leków nie jest daniną publiczną w rozumieniu Prawa przedsiębiorców, co uniemożliwia wydanie interpretacji indywidualnej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej C. S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę spółki na postanowienie Ministra Zdrowia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej. Spółka wnioskowała o interpretację art. 86a Prawa farmaceutycznego, twierdząc, że zakaz dystrybucji leków przez apteki stanowi daninę publiczną w rozumieniu art. 34 ust. 1 Prawa przedsiębiorców. Minister Zdrowia odmówił wszczęcia postępowania, argumentując, że art. 86a Prawa farmaceutycznego nie nakłada obowiązku uiszczenia daniny publicznej ani składek na ubezpieczenie. WSA podzielił to stanowisko, uznając, że zakaz dystrybucji leków nie jest daniną publiczną. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku II GSK 10/22 oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że pojęcie daniny publicznej, zgodnie z ustawą o finansach publicznych, obejmuje świadczenia pieniężne, a nie zakazy zachowania się. Sąd podkreślił, że art. 86a Prawa farmaceutycznego reguluje zakaz dystrybucji leków, a nie obowiązek świadczenia daniny, co wyklucza możliwość wydania interpretacji indywidualnej na podstawie art. 34 ust. 1 Prawa przedsiębiorców.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zakaz dystrybucji leków nie stanowi daniny publicznej w rozumieniu art. 34 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, ponieważ pojęcie to odnosi się do świadczeń pieniężnych, a nie zakazów zachowania się.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na definicji daniny publicznej z ustawy o finansach publicznych, która wskazuje na świadczenia pieniężne. Zakaz dystrybucji leków jest regulacją o charakterze prewencyjnym i porządkującym rynek, a nie świadczeniem pieniężnym na rzecz podmiotów publicznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.p. art. 34 § 1

Ustawa - Prawo przedsiębiorców

Przepis ten ogranicza możliwość uzyskania indywidualnej interpretacji przepisów do tych, które nakładają na przedsiębiorcę obowiązek świadczenia daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne.

Pomocnicze

p.f. art. 86a

Ustawa - Prawo farmaceutyczne

Przepis ten reguluje zakaz dystrybucji leków przez apteki ogólnodostępne w innym kierunku niż do pacjenta.

Ustawa o finansach publicznych art. 5 § 2 pkt 1

Definiuje dochody publiczne, w tym daniny publiczne, jako podatki, składki, opłaty i inne świadczenia pieniężne na rzecz podmiotów publicznych.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit.a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy kasacyjne.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 204 § 1 pkt 1 i 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do odmowy wszczęcia postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakaz dystrybucji leków przez apteki nie jest daniną publiczną w rozumieniu art. 34 ust. 1 Prawa przedsiębiorców. Pojęcie daniny publicznej odnosi się do świadczeń pieniężnych, a nie zakazów zachowania się. Zakres stosowania art. 34 ust. 1 Prawa przedsiębiorców jest ograniczony do przepisów nakładających obowiązek świadczenia daniny publicznej lub składek.

Odrzucone argumenty

Zakaz dystrybucji leków stanowi daninę publiczną w rozumieniu art. 34 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, uzasadniającą wydanie indywidualnej interpretacji. Pojęcie daniny publicznej obejmuje również obowiązki niepieniężne, które wiążą się z ograniczeniem swobody działalności gospodarczej.

Godne uwagi sformułowania

"Przepis ten [art. 86a p.f.] nie tyle nakłada obowiązki na przedsiębiorców, ale wprost ustanawia zakaz określonego zachowania się." "Pojęcie daniny publicznej, o którym mowa w art. 34 ust. 1 p.p., jest tożsame z definicją zakresową tego zwrotu, zawartą w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy o finansach publicznych." "W grupie tych przepisów [uprawniających do interpretacji indywidualnej] nie mieszczą się zatem wszelkie regulacje dotyczące obowiązków przedsiębiorców (nakazów, zakazów)."

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

przewodniczący sprawozdawca

Patrycja Joanna Suwaj

sędzia

Karolina Kisielewicz-Sierakowska

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłej interpretacji pojęcia daniny publicznej w kontekście prawa przedsiębiorców i możliwości uzyskania indywidualnej interpretacji przepisów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o interpretację przepisów dotyczących zakazu dystrybucji leków, ale może być stosowane do innych sytuacji, gdzie przedsiębiorcy próbują rozszerzyć zakres stosowania art. 34 p.p. na inne rodzaje obowiązków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów prawa przedsiębiorców i definicji daniny publicznej, co jest istotne dla wielu firm. Choć nie ma tu nietypowych faktów, rozstrzygnięcie ma praktyczne znaczenie dla przedsiębiorców chcących uzyskać interpretację przepisów.

Czy zakaz dystrybucji leków to 'danina publiczna'? NSA wyjaśnia, kiedy można prosić o interpretację przepisów.

Dane finansowe

WPS: 480 PLN

Sektor

farmaceutyczny

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II GSK 10/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Karolina Kisielewicz-Sierakowska
Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/
Patrycja Joanna Suwaj
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
657
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2660/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-04-28
Skarżony organ
Minister Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska Protokolant asystent sędziego Maciej Pleban po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2660/20 w sprawie ze skargi C. S.A. w W. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia 28 września 2020 r. nr PLO.051.170.2020.2.PR w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od C. S.A. w W. na rzecz Ministra Zdrowia 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") wyrokiem z 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2660/20, oddalił skargę C. Spółka Akcyjna w W. (dalej: "skarżąca", "spółka") na postanowienie Ministra Zdrowia (dalej: "Minister", "organ") z 28 września 2020 r. nr PLO.051.170.2020.2.PR w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Do organu wpłynął wniosek skarżącej, w którym sformułowała ona żądanie "uzyskania jednolitego stanowiska w przedmiocie dokonywanej przez farmaceutów weryfikacji nabywców produktów leczniczych pod kątem prowadzenia obrotu produktami leczniczymi w świetle art. 86a ustawy - Prawo farmaceutyczne". W dalszej części pisma strona wskazała problemy interpretacyjne związane ze stosowaniem przedmiotowego przepisu, jak również przedstawiła własne stanowisko w sprawie.
Pismem z 29 maja 2020 r. Minister poinformował stronę, że dokonuje on interpretacji indywidualnych wyłącznie zgodnie z dyspozycją przepisów art. 34 ustawy
z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (dalej: "p.p"). W związku z powyższym do organu wpłynął wniosek strony o wydanie interpretacji indywidualnej przepisu art. 86a ustawy z 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (dalej: "p.f.").
We wniosku spółka wskazała, że pojęcie daniny publiczne obejmuje swoim zakresem nie tylko daniny pieniężne, ale również wszelkie obowiązki niepieniężne, jeżeli ich ponoszenie wynika z ustawy i wiąże się z ograniczeniem swobody
w korzystaniu z przysługujących podmiotowi praw ze względu na potrzeby ochrony interesu publicznego. Strona podniosła, że art. 86a p.f. wprowadza istotne ograniczenie przedmiotowe (dostępny asortyment) oraz podmiotowe (kategorie nabywców, na rzecz których można zbywać produkty lecznicze) w zakresie zbywania produktów leczniczych z apteki. Ograniczania te stanowią poważne odstępstwo od generalnej zasady swobody działalności gospodarczej i w związku z tym pozostają w zakresie przedmiotowym
art. 34 ust. 1 p.p.
Postanowieniem z 21 sierpnia 2020 r. organ odmówił wszczęcia postępowania
w sprawie wydania interpretacji indywidualnej na podstawie wniosku strony. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że żądanie przedstawione we wniosku nie mieści się w dyspozycji przepisu art. 34 p.p., ponieważ przepisy art. 86a p.f. nie niosą za sobą obowiązku uiszczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składki na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne.
Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaskarżonym do WSA
w Warszawie postanowieniem, Minister utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie
z 21 sierpnia 2020 r. oraz podtrzymał przedstawioną tam argumentację.
Postanowienie to stało się przedmiotem skargi skarżącej spółki do WSA
w Warszawie, który działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wyrokiem z 28 kwietnia 2021 r. oddalił skargę.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że spór w niniejszej sprawie dotyczy charakteru prawnego zakazu wynikającego z art. 86a p.f., w szczególności czy stanowi on rodzaj daniny publicznej w rozumieniu art. 34 ust. 1 p.p., i uznał, że rację w tym zakresie należy przyznać organowi. Z brzmienia art. 34 ust. 1 p.p. wynika bowiem, że ustawodawca ograniczył zakres interpretacji indywidualnej wyłącznie do przepisów prawa powszechnie obowiązującego, z których wynika obowiązek świadczenia daniny publicznej lub składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne. Sąd pierwszej instancji zgodził się z oceną Ministra, że przepisu art. 86a p.f. nie można uznać za taki przepis. Reguluje on bowiem zakaz dystrybucji leków przez apteki ogólnodostępne
(i punkty apteczne) w innym kierunku niż do pacjenta i wyjątki od tego zakazu. Sąd odwołał się następnie do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w którym definiowano pojęcie daniny publicznej z uwzględnieniem treści art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy o finansach publicznych. Podzielił stanowisko wyrażone w wyroku z 20 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 1638/09, w którym NSA wskazał m.in., że: "Przepis ten [art. 10 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej - uwaga Sądu], jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie definiuje pojęcia "danina publiczna", jednak nie musi tego czynić, bowiem kwestia ta nie jest materią tej ustawy, ale dziedziny finansów publicznych. Ustawa o finansach publicznych do danin także zalicza podatki, składki, opłaty, wpłaty z zysku przedsiębiorstw państwowych i jednoosobowych spółek Skarbu Państwa, a także inne świadczenia pieniężne, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, jednostek samorządu terytorialnego, państwowych funduszy celowych oraz innych jednostek sektora finansów publicznych wynika
z odrębnych ustaw. Danina publiczna jest to zatem świadczenie pieniężne na rzecz podmiotów publicznoprawnych". Analogiczną argumentację przedstawiono
w uzasadnieniu wyroku NSA z 10 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 488/11, w którym Sąd ten stwierdził, że: "Pojęcie "daniny publicznej", które zostało użyte w tym przepisie, nie zostało zdefiniowane w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej. Zostało ono natomiast zdefiniowane w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych". Podobnie NSA w wyroku z 24 października 2019 r., sygn. akt II GSK 792/19).
Zwrócił następnie uwagę, że art. 86a p.f. nie tyle nakłada obowiązki na przedsiębiorców, ale wprost ustanawia zakaz określonego zachowania się.
Analizując stanowisko doktryny Sąd pierwszej instancji podkreślił też, że pojęcie daniny publicznej nie jest tożsame z pojęciem ciężaru publicznego ani świadczenia publicznego, nawet w języku potocznym. Wykładnia językowa tych pojęć, nawet bez uwzględnienia ich obecności w Konstytucji RP, wskazuje, że "ciężar publiczny" czy "świadczenie publiczne" mają szerszy zakres przedmiotowy niż "danina publiczna". Tym samym rozszerzenie zakresu przedmiotowego daniny publicznej przez zrównanie go z definicją świadczenia czy ciężaru publicznego jest, zdaniem Sądu, nieuzasadnione. Prawo przedsiębiorców nie posługuje się bowiem pojęciem ciężaru publicznego czy świadczenia publicznego, ale daniny publicznej. Sąd uznał zatem, że brak było materialnoprawnej podstawy do wydania rozstrzygnięcia na podstawie wniosku strony, co skutkowało koniecznością odmowy wszczęcia postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca spółka wnosząc
o jego uchylenie oraz rozpoznanie skargi, a także uchylenie zaskarżonego postanowienia ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. w związku z art. 34 ust. 1 p.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zakazy zachowania się jednostki wynikające z odrębnych przepisów prawa są osobistymi świadczeniami publicznymi
i tym samym nie zawierają się w pojęciu danin publicznych, podczas gdy przy prawidłowej wykładni przepisu ww. ograniczenia stanowią daniny publiczne, uzasadniające merytoryczne rozpoznanie wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie wniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak
z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Rozpoznając sprawę z uwzględnieniem powyższych zasad postępowania kasacyjnego skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że skarga kasacyjna - z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw - nie mogła zostać uwzględniona.
Podkreślić należy, że w rozpoznawanym przypadku przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było postanowienie Ministra Zdrowia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie interpretacji indywidualnej - wydane na podstawie art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.)
Przystępując do oceny zasadności zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej zauważyć należy, że zagadnienie odnoszące się do wzajemnych relacji pomiędzy treścią art. 86a p.f., a treścią art. 34 ust. 1 p.p. było już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko i argumentację przedstawioną w wyrokach NSA z 3 grudnia 2021 r. sygn. akt II GSK 2266/21, z 14 grudnia 2021 r. sygn. akt II GSK 2332/21 oraz z 27 maja 2025r., sygn. akt II GSK 2407/21.
Poza sporem pozostaje okoliczność, że w petitum skargi kasacyjnej wskazano wyłącznie na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 34 ust. 1 p.p. - poprzez błędną wykładnię ostatniego z powołanych przepisów, polegającą na przyjęciu, że zakazy zachowania się jednostki, wynikające z odrębnych przepisów prawa, są osobistymi świadczeniami publicznymi i tym samym nie zawierają się w pojęciu danin publicznych, podczas gdy - według skarżącej kasacyjnej spółki - przy prawidłowej wykładni przepisu ww. ograniczenia stanowią daniny publiczne, uzasadniające merytoryczne rozpoznanie wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa.
Ponadto zauważyć należy, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca kasacyjnie spółka wskazała też art. 86a p.f., z treści którego wywodziła, że regulacja
w nim zawarta dotyczy niepieniężnego obowiązku wynikającego z ustawy, wiążącego się z ograniczeniem swobody w korzystaniu z przysługujących praw ze względu na potrzebę ochrony interesu publicznego dla przedsiębiorcy, który to obowiązek powinien być uznany za daninę publiczną. W tym zakresie skarżąca kasacyjnie spółka odwołała się do wyroku NSA z 29 września 2017 r. sygn. akt II GSK 3556/15, podzielając wyrażony w nim pogląd, że pojęcie daniny publicznej obejmuje nie tylko daniny
o charakterze pieniężnym, ale także wszelkie obowiązki niepieniężne, jeżeli ich ponoszenie wynika z ustawy i wiąże się z ograniczeniem swobody w korzystaniu
z przysługujących podmiotowi praw ze względu na potrzebę ochrony interesu publicznego.
Przypomnieć więc należy, że w świetle powołanego na wstępie art. 183
§ 1 p.p.s.a. - jak już wskazano - wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej Sąd ten nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Z tego względu wady konstrukcyjne podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia mogą uniemożliwić bądź zasadniczo ograniczyć możliwość ich oceny.
Podzielając jednak stanowisko prezentowane w wyżej wskazanych orzeczeniach NSA, skład orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do poglądów, że z treści art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - wprowadzającego wymóg przytoczenia w skardze kasacyjnej podstaw kasacyjnych - nie wynika, aby konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna, nie mógł być wskazany
w uzasadnieniu środka zaskarżenia.
W sytuacji zatem, gdy z całokształtu skargi kasacyjnej wynikają wystarczająco wyraźnie zarówno podstawy, na których ją oparto, jak i to na czym naruszenie powołanych przepisów polega, merytoryczna ocena zaskarżonego wyroku jest możliwa, mimo że podstawy kasacyjne nie w pełni odpowiadają wymogom z art. 174
i 176 p.p.s.a. (por. uchwała SN z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, wyrok NSA z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GSK 245/18). Taki stan rzeczy ma miejsce
w niniejszej sprawie.
W związku z tym należy w pełni zaakceptować stanowisko prezentowane
w przytoczonych powyżej orzeczeniach, że spór prawny dotyczy nie tylko wykładni
art. 34 ust. 1 p.p., w szczególności co do prawidłowości rozumienia użytego w nim pojęcia daniny publicznej, ale także oceny czy art. 86a p.f. jest przepisem, z którego wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej.
Zgodnie z art. 34 ust. 1 p.p., przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu lub właściwej państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie wyjaśnienia co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie (interpretacja indywidualna).
Co do znaczenia zawartego w przepisie zwrotu "danina publiczna", należy przede wszystkim podkreślić, że niewątpliwie co do zasady interpretowanym zwrotom należy przypisywać znaczenia, jakie prawodawca nadał im za pomocą definicji legalnej. Użyte w przytoczonym przepisie pojęcie daniny publicznej nie zostało jednak w ustawie - Prawo przedsiębiorców zdefiniowane.
W myśl reguły wykładni językowej interpretowanym zwrotom przypisuje się takie znaczenie, jakie posiadają one w języku potocznym. Pod pojęciem daniny - według Słownika języka polskiego PWN - rozumie się obowiązkowe świadczenie nie tylko
w pieniądzach, ale też w naturze (danina osobista, rzeczowa). Należy jednak mieć na względzie, że uzasadnieniem do odstąpienia od znaczenia potocznego jest interpretacyjna reguła domniemania języka prawnego, według której chodzi
o poszukiwanie znaczenia zwrotów językowych ustalonych w języku prawniczym. Reguły wykładni systemowej nakazują przy tym uwzględniać, że przepisy prawne tworzą system i terminom języka prawnego należy przypisywać znaczenia pozostające w zgodzie z zasadami określonej gałęzi prawa lub systemu prawa.
W doktrynie zauważa się, że występujące w porządku prawnym pojęcie danin publicznych nie zostało w żadnym z aktów prawnych zdefiniowane w sposób uniwersalny i jednoznaczny - za pomocą definicji klasycznej.
Ustalenie cech danin publicznych - jako świadczeń o określonym charakterze - można dokonywać na podstawie tytułu aktu prawnego, w którym pojawia się to pojęcie oraz jego miejsca w systemie prawa.
Pojęcie danin publicznych funkcjonuje w przepisach różnych aktów prawnych
i obejmuje różnego rodzaju świadczenia (np. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, ustawa z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska) i niewątpliwie stanowi kategorię języka prawnego.
Mając na uwadze wskazaną już interpretacyjną regułę domniemania języka prawnego należy wskazać na pogląd, że wśród danin publicznych w pierwszej kolejności - obok powszechności - wymienia się funkcje fiskalną, a w doktrynie formułowane są definicje o charakterze opisowym, zgodnie z którymi daniną publiczną w rozumieniu konstytucyjnym jest świadczenie pieniężne pobierane na rzecz podmiotów publicznych. Akcentowana jest zatem forma pieniężna danin. Stanowisko to uzasadniane jest umiejscowieniem przepisu dotyczącego danin publicznych w rozdziale Konstytucji zatytułowanym "Finanse publiczne", co pozwala na klasyfikację daniny publicznej jako instytucji przynależnej do finansów publicznych (v. B.M. Antonów - Cechy danin publicznych w polskim systemie prawa; Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Lublin 2016).
W obrębie danej gałęzi prawa tym sam zwrotom nie należy przypisywać odmiennego znaczenia. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy o finansach publicznych dochodami publicznymi są: daniny publiczne, do których zalicza się: podatki, składki, opłaty, wpłaty z zysku przedsiębiorstw państwowych i jednoosobowych spółek Skarbu Państwa oraz banków państwowych, a także inne świadczenia pieniężne, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, jednostek samorządu terytorialnego, państwowych funduszy celowych oraz innych jednostek sektora finansów publicznych wynika z odrębnych ustaw.
Z tych względów za trafne uznać należy stanowisko, że znaczenie pojęcia daniny publicznej, o którym mowa w art. 34 ust. 1 p.p., jest tożsame z definicją zakresową tego zwrotu, zawartą w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy o finansach publicznych.
W konsekwencji chybiony jest zarzut błędnej wykładni art. 34 ust. 1 p.p., polegającej na przyjęciu, że zakazy zachowania się jednostki wynikające z odrębnych przepisów prawa są osobistymi świadczeniami publicznymi i tym samym nie zawierają się w pojęciu danin publicznych.
Skład orzekający w niniejszej sprawie - wobec argumentacji przedstawionej
w powołanych orzeczeniach NSA, a przytoczonych powyżej - nie podziela tym samym poglądu prezentowanego w uzasadnieniu powoływanego wyroku z 29 września 2017 r. sygn. akt II GSK 3556/15 - wyrażonego na gruncie analogicznej do art. 34 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców regulacji zawartej w art. 10 ust. 1 ustawy z 2 lipca 2005 r.
o swobodzie działalności gospodarczej - że daniną publiczną, w rozumieniu powołanego przepisu, jest nie tylko danina o charakterze pieniężnym ale także wszelkie obowiązki niepieniężne, jeżeli ich ponoszenie wynika z ustawy i wiąże się
z ograniczeniem swobody w korzystaniu z przysługujących podmiotowi praw ze względu na potrzebę ochrony interesu publicznego.
Podkreślenia wymaga, że skoro w treści art. 34 ust. 1 p.p., ustawodawca wskazał, że przedsiębiorca może złożyć wniosek o wydanie wyjaśnienia co do zakresu
i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie - to znaczy, że wyraźnie ograniczył prawo przedsiębiorcy do wnioskowania o indywidualną interpretację tylko do przepisów określonych powołanym przepisem. W grupie tych przepisów nie mieszczą się zatem wszelkie regulacje dotyczące obowiązków przedsiębiorców (nakazów, zakazów), szczególnie jeśli mieć na uwadze, że cechą norm powszechnie obowiązującego materialnego prawa administracyjnego jest to, że normy te określają bezpośrednio treść praw i obowiązków (zachowanie się) ich adresatów.
W związku z powyższym, wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie,
art. 86a p.f. nie jest przepisem, z którego wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne. Przepis ten, poza sporem bowiem regulował i reguluje zakaz dystrybucji leków w innym kierunku niż do pacjenta. Fakt, że - jak wskazała strona skarżąca kasacyjnie - przepis wprowadzał ograniczenia przedmiotowe (dostępny asortyment) oraz podmiotowe (kategorie nabywców, na rzecz których można zbywać produkty lecznicze) w zakresie zbywania produktów leczniczych z apteki, a ograniczenia te są odstępstwem od zasady swobody działalności gospodarczej nie znaczy, że jest on przepisem, który podlega interpretacji indywidualnej na podstawie art. 34 ust. 1 p.p.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U.
z 2023 r. poz. 1935).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę