II GPP 16/22

II GPP 16/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-09-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca
Gabriela Jyż /przewodniczący sprawozdawca/
Urszula Wilk
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę na przewlekłość postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 75
art. 2 ust. 1 i 2.
Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym  prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia WSA (del.) Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 22 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi W. Cz. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygnaturze akt l OSK 3234/19 skargi kasacyjnej W. Cz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 589/19 w sprawie ze skargi W. Cz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 27 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi postanawia: oddalić skargę
Uzasadnienie
W. Cz., pismem z dnia 29 lipca 2022 r., wniósł skargę na przewlekłości postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygnaturze akt I OSK 3234/19, domagając się:
1. stwierdzenie, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie sygn. akt I OSK 3234/19 nastąpiła przewlekłość postępowania;
2. wydanie Sądowi rozpoznającemu wskazaną sprawę zalecenia przyspieszenia postępowania i wydania wyroku ;
3. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 10.000,00 zł;
4. zasądzenie od Skarbu Państwa - Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez skarżącego w postępowaniu skargowym, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W motywach podniesiono, że W. Cz. skargą kasacyjną zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 września 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 589/19. Sprawa zawisła pod sygn. akt I OSK 3234/19, o czym wiedzę strona skarżąca uzyskała telefonicznie.
Skarżący podniósł, że od daty wniesienia skargi kasacyjnej do dnia dzisiejszego - wniesienia skargi na przewlekłość, minęły już prawie dwa i pół roku, a skarga nadal nie została rozpoznana.
Wskazał, że pełnomocnik skarżącego w dniu 21 kwietnia 2022 r. wniósł o podjęcie czynności celem rozpoznania sprawy zaś jedyne działania podjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny ograniczały się do wysłania do strony pisma z dnia 5 maja 2022 r., zwracającego się z prośbą o udzielenie informacji w zakresie możliwości rozpoznania skargi kasacyjnej sformułowanej w niniejszym postępowaniu na posiedzeniu niejawnym.
W ocenie skarżącego przepis art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, jak i wynikający z niego art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, stwarzały od co najmniej roku możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym bądź zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość. Pomimo istnienia takich możliwości Naczelny Sąd Administracyjny nie podjął przez ponad dwa lata jakichkolwiek działań mających na celu rozpoznanie sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Wobec tego, w ocenie skarżącego postępowanie zawisłe przed Naczelny Sądem Administracyjnym nosi znamiona przewlekłości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wywiedziona w sprawie skarga podlega oddaleniu albowiem brak jest podstaw do stwierdzenia aby w postępowaniu prowadzonym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygnaturze I OSK 3234/19, doszło do przewlekłości tego postępowania naruszającej prawo strony do rozpoznania jej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 75, dalej: ustawa), strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
Stosownie zaś do ustępu 2 powołanego art. 2 ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
Podkreślenia wymaga, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z treści art. 14 ust. 1 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Należy jednak równocześnie zaznaczyć, że z samego faktu, że postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy, nie można wywodzić, że wystąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu ustawy (por. postanowienia NSA z: 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II GPP 1/19, 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11, 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14).
Ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur. Przewlekłość jest bowiem pojęciem, które oznacza, że jakieś zdarzenia czy stany są nadmiernie rozciągnięte w czasie, rozwleczone i przedłużają się. Jest to, co oczywiste, pojęcie względne, a zatem zawsze musi być odnoszone do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu postępowania (por. NSA w postanowieniu z 10 lipca 2013 r., sygn. akt I FPP 12/13). Jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych, prac i procedur mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki, o jakim mowa w ustawie z 17 czerwca 2004 r. Skoro pojęcie przewlekłości postępowania nie jest zależne wprost od długości toczącego się postępowania, to tym samym nie można dokonywać ocen wyłącznie przez pryzmat czasu, jaki upłynął od momentu wniesienia danego środka prawnego do momentu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia.
W doktrynie zwrócono uwagę, że jeśli ustawa nie zawiera żadnych wskazówek co do długości określonych czynności czy stadiów postępowania, należy się odwołać do wiedzy wynikającej z praktyki, orzecznictwa sądów lub przeciętnej długości postępowania w podobnych sprawach (P. Górecki, S. Stachowiak, P. Wiliński, Skarga na przewlekłość postępowania przygotowawczego i sądowego. Komentarz, Lex 2010).
Podkreślenia ponadto wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że ocena, czy na gruncie konkretnej sprawy wystąpiła przewlekłość postępowania, nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu obowiązujących zasad rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach (por. m.in. postanowienia NSA z: 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GPP 9/20, 20 grudnia 2019 r., sygn. akt II FPP 18/19, 5 września 2019 r., sygn. akt II GPP 4/19, 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OPP 53/19, 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II GPP 1/19). Obowiązek ten wynika z § 26 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. 2020 r., poz. 1202), jak również wynikał z uprzednio obowiązującego, aktualnego na dzień wniesienia skargi kasacyjnej, przepisu § 41 ust. 2 uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2010 r., w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. z 2010 r., Nr 86 poz.1007).
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie wywołanej skargą kasacyjną strony od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 września 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 589/19, nie doszło po stronie Naczelnego Sądu Administracyjnego do przewlekłego prowadzenia postępowania kasacyjnego.
Z informacji uzyskanych z Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej NSA, wynika, że czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy wynosi 36 miesięcy.
W przedmiotowej sprawie, co wynika z analizy czynności podejmowanych w postępowaniu kasacyjnym, wynika natomiast, że od momentu przekazania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie i zarejestrowania sprawy w Naczelnym Sądzie Administracyjnym (zarządzenie z dnia 9 grudnia 2019 r.) do dnia uznania pisma pełnomocnika skarżącego kasacyjnie z dnia 21 kwietnia 2022 r., za wniosek o rozpoznanie sprawy poza kolejnością (zarządzenie z dnia 4 maja 2022 r.) minęło pięć miesięcy.
Od tego czasu, co również wynika z chronologii czynności podejmowanych w sprawie tak przez Sąd, jak i strony postępowania, strony kolejno zostały powiadomione, w związku z ustawą dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych o możliwości rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym lub w formie rozprawy zdalnej (zarządzenie z dnia 4 maja 2022 r.), a następnie w wyniku prowadzonej korespondencji odnośnie możliwości zastosowania w sprawie rozprawy w formie on-line, sprawę skierowano do jej rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w związku z art. 15zzs[4] ustawy COVID-19 (zarządzenie z dnia 6 lipca 2022 r.) oraz wyznaczono skład orzekający oraz datę posiedzenia (zarządzenie z dnia 11 lipca 2022 r.).
Powyższe wskazuje, że w stosunkowo nieodległym okresie czasu od wniesienia skargi kasacyjnej do wyznaczenia daty posiedzenia, na którym rozpoznana została skarga kasacyjna, Naczelny Sąd Administracyjny podjął niezbędne czynności w celu jak najszybszego, uwzględniając wskazany średni czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy w Izbie Ogólnoadministracyjnej, rozpoznania sprawy, w tym przede wszystkim podjął czynności, skutkiem których było uznanie pisma strony skarżącej kasacyjnie z dnia 21 kwietnia 2022 r. za wniosek o rozpoznanie sprawy poza kolejnością rozpoznawania spraw.
Wskazania również wymaga, wobec podniesionej w przedmiotowej skardze argumentacji strony, że czas oczekiwania na termin rozprawy uległ wydłużeniu z uwagi na wprowadzony w marcu 2020 r. stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 i działaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w reżimie sanitarnym. Na podstawie zarządzeń Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego nr 7 z dnia 12 marca 2020 r. i nr 39 z dnia 16 października 2020 r. (obowiązujących do 20 maja 2021 r.) w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz ogłoszeniem stanu epidemicznego w Polsce, odwołane zostały wszystkie rozprawy, a działalność orzecznicza Sądu była kontynuowana na posiedzeniach niejawnych. Natomiast nowe rozwiązania ustawodawcze wprowadzone w związku ze zmianą ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, uniemożliwiały przeprowadzanie rozpraw w dotychczasowej formie z osobistym i fizycznym udziałem stron w budynku sądu. Wymieniona ustawa zezwalała na prowadzenie rozpraw wyłącznie w formie zdalnej, co wymagało użycia urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zwrócić przy tym należy uwagę, że ustanowienie takiej infrastruktury również wymagało czasu związanego z pozyskaniem odpowiedniego sprzętu teleinformatycznego oraz jego odpowiedniego przygotowania dla prawidłowego działania i prowadzenia rozpraw zdalnych w formie jak najmniej uciążliwej i niezakłóconej co do ich w przebiegu.
Jak już wskazano, Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiotowej sprawie umożliwił stronom rozpoznanie sprawy z wykorzystaniem środków komunikacji zdalnej. Efektem zaś działań stron postępowania było rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 września 2022 r., na którym wydano wyrok oddalający skargę kasacyjną Wojciecha Czecha.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy postanowił jak w sentencji.