II FZ 99/22

II FZ 99/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 501/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-07-14
II FSK 2186/23 - Wyrok NSA z 2024-05-16
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 61 § 3, art. 97 § 2, art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Aleksandra Wrzesińska - Nowacka po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2022 r. sygn. akt VIII SA/Wa 501/22 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 września 2022 r., sygn. VIII SA/Wa 501/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku P. sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: skarżąca), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 20 kwietnia 2022 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 r.
Przedstawiając w uzasadnieniu postanowienia stan sprawy, sąd pierwszej instancji podał, że w skardze na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R., skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, sąd pierwszej instancji odwołał się do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), i wskazał, że skarżąca nie wykazała, dlaczego wykonanie zaskarżonej decyzji miałoby spowodować powstanie znacznej szkody lub doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków. Pełnomocnik skarżącej wskazał wprawdzie z jednej strony na potencjalną możliwość utraty płynności finansowej skarżącej w związku z ewentualnym wszczęciem postępowania egzekucyjnego celem egzekucji zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji. Jednakże uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie przedstawił argumentację podważającą w ocenie sądu meriti ww. stanowisko. Wynikało z niej bowiem, że byt skarżącej nie jest w żaden sposób zagrożony, tj. skarżąca prężnie działa na rynku, generuje przychody, regularnie płaci swoje wymagalne zobowiązania publicznoprawne opiewające na milionowe kwoty, działalność skarżącej powoduje stały wzrost wartości aktywów i przychodów co daje, jak wskazał pełnomocnik rękojmię zapłaty zaległości podatkowej bez konieczności wszczynania postępowania egzekucyjnego. Ponadto w skarżącej spółce następuje stały i znaczny wzrost wartości środków trwałych. Środki trwałe w budowie w 2015 r. wynosiły 4.715.263,09 zł, a w 2018 r. 9.104.331,31 zł. W zakresie zysku w latach 2015 - 2021 wskazał na jego stabilizację i utrzymywanie się na znacznym poziomie, mimo inwestycji związanych ze środkami trwałymi w budowie. Powyższe stanowisko w ocenie sądu pierwszej instancji stanowiło o sprzeczności podstawy faktycznej wniosku, w której pełnomocnik wstrzymania zaskarżonego aktu upatruje w potencjalnym wszczęciu postępowania egzekucyjnego zagrażającym bytowi skarżącej, zaś w uzasadnieniu wskazuje na argumenty podważające w sposób istotny to stanowisko wywodząc, że działalność skarżącej powoduje stały wzrost wartości aktywów i przychodów co daje rękojmię zapłaty zaległości podatkowej bez konieczności wszczynania postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego sąd pierwszej instancji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie, w którym zaskarżył w całości postanowienie sądu pierwszej instancji wnosząc o jego zmianę w całości w ramach samokontroli i wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji mimo zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto pełnomocnik skarżącej w zażaleniu podniósł, że skarżąca prowadził działalność w zakresie obrotu paliwami ciekłymi, która opiera się na koncesji udzielanej przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Koncesja może zostać cofnięta w związku z ujawnieniem okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanej z art. 41 ust. 2 pkt 4 Prawo energetyczne. W dniu 26 lipca 2022 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki postanowił cofnąć z urzędu koncesję na obrót paliwami ciekłymi, a jako podstawę decyzji wskazano zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r. Pełnomocnik wskazał, że odmowa wstrzymania wykonalności decyzji spowoduje ziszczenie się przesłanek znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków, gdyż uniemożliwi skarżącej prowadzenie działalności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Z powyższego przepisu wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony wskazany przepis obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Z drugiej zaś nakłada na sąd obowiązek dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. postanowienia NSA z dnia 15 grudnia 2005 r. sygn. akt I FZ 633/05, z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt I FZ 433/10, z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt II GZ 518/14).
Rozpoznając tego rodzaju wniosek należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że wymieniony w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania danego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo i rygorystycznie wyznaczył podstawy wstrzymania wykonania decyzji, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym, zaś prawo wnoszenia skarg do sądu administracyjnego nie może zakłócać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Oznacza to zatem, że o wstrzymaniu wykonania decyzji sąd może orzec tylko wtedy, jeżeli wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego.
Sąd kasacyjny postanowił uchylić zaskarżone orzeczenie z uwagi na nową okoliczność podniesioną w zażaleniu, co jest dopuszczalne. Strona mogła wskazać na nowy fakt z uwagi na odformalizowany charakter trybu zażaleniowego. Skarżący wskazał, że z uwagi na zaległość podatkową cofnięto jej koncesję na obrót paliwami ciekłymi, co w konsekwencji może uniemożliwić skarżącej prowadzenie działalności gospodarczej. Skutek ten może nie być możliwy do odwrócenia przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne ( Dz.U. z 2022 r, poz. 1385) wstrzymanie wykonania decyzji stanowi natomiast przesłankę udzielenia komuś, także podmiotowi posiadającemu zaległość podatkową. Twierdzenia skarżącego zostały poparte stosownymi dokumentami, czego skarżący nie uczynił na etapie składania wniosku.
Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie pozbawi Skarbu Państwa wpływu środków do budżetu, gdyż w przypadku niekorzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia decyzja zostanie wykonana. Wykonanie objętej skargą decyzji może spowodować zaś ubytek w majątku skarżącego, równoznaczny z powstaniem trudnych do odwrócenia skutków czy wyrządzeniem znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 w zw. z art. 97 § 2 w zw. z art. 188 p.p.s.a.
Z powyższych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.