II FZ 97/24

II FZ 97/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Tomasz Zborzyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Sygn. powiązane
III SA/Wa 68/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-05-11
II FZ 45/24 - Postanowienie NSA z 2024-06-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 177 par 1, art. 178, art. 86 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia N. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 68/23 w sprawie ze skargi N. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 24 listopada 2022 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17.07.2024 r., sygn. akt III SA/Wa 68/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną N. P. od wyroku tego Sądu z dnia 11.05.2023 r. w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 24.11.2022 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r.
Uzasadniając odrzucenie skargi kasacyjnej Sąd wskazał, że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 21.06.2023 r. (potwierdzenie odbioru – k. 119 akt sądowych), a zatem ostatni dzień 30-dniowego terminu do złożenia skargi kasacyjnej przypadał na dzień 21.07.2023 r. Tymczasem skarga kasacyjna została wniesiona w dniu 15.03.2024 r. (k. 124 akt sądowych), czyli z uchybieniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3.04.2024 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a postanowieniem z dnia 13.06.2024 r. (II FZ 45/24) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na to postanowienie.
W zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 178 w związku z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: P.p.s.a.) polegające na odrzuceniu skargi kasacyjnej jako wniesionej po terminie w sytuacji, gdy postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3.04.2024 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z 11.05.2023 r, sygn. III SA/Wa 68/23, wydane zostało na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., który jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji;
2. art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności polegające na naruszenia przysługującego N. P. prawa do merytorycznego rozpoznania jego sprawy przez sąd przyczyn od niego niezależnych i przez niego niezawinionych.
Ponadto skarżący wniósł o skierowanie przez Naczelny Sad Administracyjny na podstawie art. 193 Konstytucji, pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego o treści następującej: czy art. 86 § 1 P.p.s.a. rozumiany w ten sposób, że rażące uchybienie staranności działania przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym i doradcą podatkowym, polegające na niewniesieniu w imieniu reprezentowanej strony środka zaskarżenia, mimo zgłoszenia przez stronę takiego żądania i niepoinformowanie strony o tym fakcie, pozbawiając tym samym stronę możliwości zaskarżenia orzeczenia, nie stanowi okoliczności niezawinionej przez stronę, która uzasadniałaby przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia, jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji i wynikającym z niego prawem do sądu, z art. 2 Konstytucji, oraz czy nie stanowi nadmiernego ograniczenia tego prawa, naruszając tym samym art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd administracyjny w pierwszej kolejności stwierdza, że istota sprawy na obecnym etapie postępowania sprowadza się do oceny, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo odrzucił skargę kasacyjną złożoną po upływie terminu.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 177 § 1 P.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z kolei stosownie do treści art. 178 P.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Przepis ten ustanawia nie tylko uprawnienie, ale i obowiązek sądu odrzucenia skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu.
Przypomnieć należy, że skarżący otrzymał odpis wyroku zapadłego w sprawie wraz z uzasadnieniem w dniu 21.06.2023 r., a skarga kasacyjna została złożona w dniu 15.03.2024 r., przy czym wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia nie został uwzględniony, zatem nie ulega wątpliwości, że skarga kasacyjna złożona w dniu 15.03.2024 r. podlegała odrzuceniu, jako złożona po upływie terminu do tego wyznaczonego. Okoliczności jakie wpłynęły na uchybienie terminowi nie mają wpływu na ocenę prawidłowości odrzucenia skargi kasacyjnej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Mogą być one brane pod uwagę jedynie przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu, tymczasem przedmiotem toczącego się obecnie postępowania zażaleniowego jest jedynie postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Prawo do sądu nie jest prawem nieograniczonym, a skorzystanie z tego prawa w każdym postępowaniu sądowym jest związane między innymi z koniecznością zachowania określonych wymogów proceduralnych; zachowanie tych wymogów należy poczytać za istotny czynnik respektowania porządku prawnego państwa. Stąd uchybienia terminom zarówno w procedurze cywilnej, administracyjnej i sądowoadministracyjnej, jak i innych procedurach powoduje bezskuteczność czynności procesowych strony, jeżeli odpowiednie rozwiązanie ustawowe przypisuje niezachowaniu terminu takie konsekwencje prawne. Jeżeli na kwestie dochowania terminu nie miała w sprawie wpływu strona oraz zostało uprawdopodobnione w sprawie, że pełnomocnik dochował należytej staranności, której można by od niego wymagać, strona ma możliwość przywrócenia terminu. Jednakże w niniejszej sprawie nie miało to miejsca. Przyczyną uchybienia terminu był brak należytej staranności pełnomocnika skarżącego. Pomimo, że od pełnomocnika należy wymagać należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, której w niniejszej sprawie pełnomocnik ten nie dochował, to jednak działa on w imieniu skarżącego i na jego rzecz, a zatem jego zaniechania są traktowane jakby dokonywane były przez skarżącego osobiście. Z tych przyczyn, skarżący, jako mocodawca ponosi wszelkie konsekwencje działania swego pełnomocnika. Skarżącego bowiem obciąża odpowiedzialność związana z wyborem pełnomocnika, któremu zlecił pomoc prawną, a zatem skutki podejmowanych przez tego pełnomocnika działań i zaniechań obciążają również samego skarżącego. Ze względu więc na wagę prawa do sądu należało orzec, że nie wypełniły się przesłanki z art. 86 P.p.s.a. (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.04.2023 r., II OZ 179/23 i z dnia 24.02.2021 r., II FZ 735/20).
Niezasadne są zatem argumenty podniesione w zażaleniu. Odnoszą się one bowiem do kwestii przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, która była już przedmiotem badania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i Naczelny Sąd Administracyjny, a zakończyła się negatywnym rozpoznaniem wniosku skarżącego w tym zakresie. Wobec powyższego nie mogły one spowodować uchylenia postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7.09.2021 r., I OZ 294/21, z dnia 5.11.2020 r., I GZ 306/20 i z dnia 29.10.2024 r., III OZ 405/24)
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie.