I SA/Gd 731/16

I SA/Gd 731/16 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2016-10-28
Data wpływu
2016-06-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
I FSK 827/17 - Wyrok NSA z 2019-04-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Odmówiono przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 246, art. 258
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 28 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od listopada 2010 roku do lipca 2011 roku postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Uzasadnienie
A Spółka z o.o. z siedzibą w O. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wnioskodawca w związku z zajęciami rachunków bankowych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego nie posiada możliwości uregulowania wpisu od skargi, nadto ze względu na dokonane zajęcia środków trwałych nie ma możliwości ich spieniężenia. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 223.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu na ostatni rok wynosi 1.485.600,22 zł, a ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości 439.424,59 zł. Wskazano ponadto, że Spółka dysponuje rachunkami bankowymi w Banku B, Banku C oraz Banku D, których stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił odpowiednio: 805,98 zł, 974,32 zł oraz 37.358,94 zł.
Wnioskodawca został wezwany do przedłożenia:
a) odpisu zeznania podatkowego CIT-8 za rok 2015;
b) odpisu sprawozdania finansowego (bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej) sporządzonego za rok obrotowy 2015;
c) dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego przez Spółkę dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, a także kosztów uzyskania przychodów od 1 maja 2016 r.;
d) odpisów deklaracji VAT-7 złożonych za miesiące od maja 2016 r., bądź VAT-7K złożone za ostatnie dwa kwartały;
e) wyciągów z rachunków bankowych obejmujących okres od 1 maja 2016 r. wraz z historią dokonanych na nich operacji (wpłat, wypłat, przelewów) i stanem sald;
f) zestawienia stałych wydatków ponoszonych na bieżące koszty prowadzonej działalności (opłaty za lokal, telefony, samochody, koszty wynagrodzeń pracowników, koszty obsługi księgowej itp.) oraz jasnego wskazania, z jakich środków są one ponoszone;
g) raportów kasowych od 1 maja 2016 r.;
h) zestawienia rzeczowych aktywów trwałych, w tym środków trwałych i wyposażenia;
i) zestawienia aktualnego stanu wymagalnych zobowiązań Spółki oraz jej należności;
j) dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej względem majątku Spółki i zastosowanych środków egzekucyjnych.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca przedłożył odpis zeznania podatkowego za 2015 r., odpis sprawozdania finansowego za 2015 r., odpisy deklaracji podatkowych VAT-7 za miesiące kwiecień, maj, czerwiec 2016 r., wyciągi bankowe za okres od maja do lipca 2016 r., zestawienie ogólne kosztów wynagrodzeń od stycznia do lipca 2016 r., wydruk z konta księgowego przedstawiający zakup materiałów niezbędnych w prowadzeniu działalności w okresie od stycznia do lipca 2016 r. (w tym zakresie wyjaśnił, że wszelkie zakupy dokonywane są na bieżąco z wpływów gotówki od kontrahentów), raporty kasowe za okres od maja do lipca 2016 r., ewidencję środków trwałych za 2016 r., odpisy zawiadomień Naczelnika Urzędu Skarbowego o dokonaniu wpisu do rejestru zastawów skarbowych rzeczy ruchomych z tytułu niezapłaconych składek ZUS oraz aktualny rachunek zysków i strat oraz bilans sporządzony na dzień 31 lipca 2016 r.
Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie
z art. 245 ww. ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym (§ 1); prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2); prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3); częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4).
Należy zaznaczyć, że A Spółka z o.o. z siedzibą w O. składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W tym miejscu wskazać trzeba, że użycie w ww. przepisie słowa "wykazanie" oznacza, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, która nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).
Z ustaleń poczynionych w oparciu o oświadczenia i dokumenty przedłożone przez wnioskodawcę wynika, że mimo prowadzonego postępowania egzekucyjnego, posiada on kapitał zakładowy w kwocie 223.000,00 zł, dodatkowo spłaca zaciągnięte kredyty i pożyczki, co wynika z bilansu Spółki za 2015 r. oraz za okres od stycznia do lipca 2016 r. Rachunek zysków i strat wskazuje, że Spółka za ubiegły rok obrotowy poniosła stratę rzędu 439.424,59 zł jednakże wskazana strata nie była spowodowana jedynie nierentownością prowadzonej działalności, skoro Spółka nadal osiągała przychód z prowadzonej działalności, lecz wynikała również ze wzrostu – w porównaniu z rokiem ubiegłym - ponoszonych wydatków na koszty działalności operacyjnej w kwocie: 2.577.275,24 zł. Dodać należy, że strata finansowa jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych. Strata z działalności gospodarczej jest bowiem pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11, Lex nr 783893). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej.
Podkreślić zatem trzeba, że w ubiegłym roku obrotowym przychody Spółki ze sprzedaży wynosiły 2.181.713,18 zł, natomiast wykazana dla celów podatku VAT podstawa opodatkowania za miesiące kwiecień, maj, czerwiec 2016 r. wynosiła odpowiednio: 161.447,00 zł, 158.383,00 zł i 224.284,00 zł. W tej sytuacji trudno traktować poniesioną w 2015 r. stratę jako utratę płynności finansowej skarżącej Spółki, skoro nadto według deklaracji VAT-7 Spółka w ww. miesiącach dokonywała również nabycia towarów i usług odpowiednio o wartości 62.139,00 zł, 97.758,00 zł i 110.213,00 zł, wykazując w każdym z tych miesięcy podatek podlegający wpłacie do urzędu skarbowego. Dodać należy, że wartość jej aktywów trwałych według bilansu na 2015 r. to kwota 1.485.600,22 zł, która jak ustalono obejmuje w głównej mierze rzeczowe aktywa trwałe w postaci urządzeń technicznych i maszyn o wartości 1.315.935,04 zł oraz środki transportu o wartości 127.262,55 zł. Z kolei aktywa obrotowe Spółki wynoszą 1.851.923,49 zł, z czego wartość posiadanych towarów oszacowano na 942.206,19 zł, a należności krótkoterminowe zsumowano na kwotę 717.927,44 zł. Natomiast inwestycje krótkoterminowe to zgromadzone w kasie i na rachunkach bankowych środki, które na dzień 31 grudnia 2015 r. wynosiły 15.125,12 zł, zaś na dzień 31 lipca 2016 r. 39.855,97 zł. Mimo zatem zajęcia rachunków bankowych należy przyjąć, że Spółka jest w stanie gromadzić środki pieniężne.
Z informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2015 r. Spółki wynika przy tym, że przy wycenie aktywów i pasywów, a także ustalaniu wyniku finansowego przyjęto, że Spółka będzie kontynuowała w dającej się przewidzieć przyszłości działalność w nie mniejszym istotnie zakresie, bez postawienia jej w stan likwidacji lub upadłości. Potwierdzają to obroty wykazane w przedłożonych deklaracjach VAT-7.
Wprawdzie z nadesłanych do akt rachunków bankowych wynika, że wobec Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne skierowane do posiadanych na rachunkach bankowych środków, to jednak zaksięgowane na rachunkach operacje wskazują, że skarżąca Spółka albo prowadzi działalność gospodarczą z pominięciem tych rachunków, albo dokumenty, które nadesłała w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wystosowane w tym przedmiocie, nie są kompletne, na co wskazują chociażby wykazane w deklaracjach VAT-7 za miesiące kwiecień-czerwiec 2016 r. podstawy opodatkowania przekraczające znacznie sumę uznań wykazanych na przedłożonych wyciągach z rachunków bankowych. Z przedłożonych deklaracji VAT-7 wynika, że skarżąca Spółka, mimo prowadzonego postępowania egzekucyjnego, prowadzi działalność gospodarczą w rozmiarach porównywalnych do wyników osiąganych w 2015 roku, które należy ocenić jako znaczne. Dysponuje też środkami pieniężnymi, służącymi do obsługi tej działalności, gdyż jak wynika z zapisów na koncie za okres od stycznia do lipca 2016 r. oraz raportów kasowych za miesiące maj-lipiec 2016 r. na bieżąco pokrywa koszty zakupów dla potrzeb warsztatu, materiałów biurowych, części samochodowych, paliwa, materiałów gospodarczych, czy też części do maszyn. Z wyjaśnień złożonych przez wnioskodawcę wynika przy tym, że wszelkie zakupy dokonywane są na bieżąco z wpływów gotówki od kontrahentów.
Wskazać również należy, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, LEX nr 794951, z dnia 16 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 553/13, LEX nr 1460148, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Spółka w przedmiotowej sprawie nie wykazała, że nie jest w stanie uzyskać wsparcia finansowego od wspólnika. Tymczasem przepis art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1578 ze zm.) przewiduje możliwość zobowiązania się wspólników do dopłat. Na tle tego przepisu wskazuje się, że dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 146/14, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Bierność w kwestii podjęcia działań skutkujących dokonaniem przez wspólnika dopłat na pokrycie kosztów sądowych, stanowi kolejny argument przemawiający za odmową przyznania wnioskowanego prawa pomocy i brakiem podstaw do traktowania wnioskodawcy w sposób uprzywilejowany (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 grudnia 2015 r., sygn. akt II FZ 871/15; z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt II FZ 812/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Ze względu na ciągłą aktywność gospodarczą Spółki i wysokość kapitału zakładowego udzielenie żądanego wsparcia ze środków publicznych oznaczałoby takie właśnie nieuzasadnione uprzywilejowanie wnioskodawcy.
Mając na uwadze powyższe, uznać trzeba, że skarżąca Spółka nie wykazała, by utraciła płynność finansową, nadal przy tym funkcjonuje w obrocie gospodarczym, zatem nawet pomimo wskazywanych trudności finansowych związanych z zajęciem rachunków bankowych oraz wpisaniem ruchomości do rejestru zastawów skarbowych powinna partycypować w kosztach niniejszego postępowania, a uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł, czy też ewentualnych dalszych kosztów sądowych, znajduje się w jej możliwościach finansowych. Spółka ma bowiem możność pozyskania środków na ich pokrycie bądź z bieżących przychodów, posiadanych aktywów, czy też dopłat od wspólnika. Tym bardziej, że koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności – wymaga, na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44).
Z uwagi na powyższe postanowiono, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzec jak w sentencji postanowienia.