II FZ 84/25

II FZ 84/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Dumas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I SA/Po 190/25 - Postanowienie WSA w Poznaniu z 2025-05-08
II FZ 85/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i oddalono wniosek
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 3, art. 58 par. 3, art. 73, art. 106 par.3, art. 125 par. 1 pkt 1, art. 185 par. 1, art. 197 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C.sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 maja 2025 r. sygn. akt I SA/Po 190/25 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2025 r. nr 3001-IOV-21.4100.17.2024 w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2017 rok postanawia: 1. oddalić wniosek o zawieszenie postępowania zażaleniowego; 2. przeprowadzić dowód z dokumentu stanowiącego pismo Poczty Polskiej z 5 sierpnia 2025 r. w przedmiocie reklamacji; 3. uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 8 maja 2025, I SA/Po 190/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę C. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2025 r., w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2017 rok.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 12 marca 2025 r. (k. 1 akt sądowych) skarżąca spółka została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej, tj. wyciągu z KRS-u.
Wezwania pozostawiono w aktach ze skutkiem doręczenia w trybie tzw. doręczenia zastępczego z dniem 7 kwietnia 2025 r. W konsekwencji siedmiodniowy termin do uzupełnienia ww. braku formalnego skargi upływał z dniem 14 kwietnia 2025 r.
W zakreślonym terminie skarżąca spółka nie uzupełniła braku formalnego skargi. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 oraz art. 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm., dalej "P.p.s.a.") odrzucił skargę.
2.1 W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła:
- błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie przepisu postępowania, a to art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że Skarżąca została skutecznie wezwana do usunięcia braku formalnego skargi, którego to braku nie uzupełniła, co stanowiło podstawę do odrzucenia skargi, podczas gdy Skarżąca nigdy nie została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi, a zatem skarga nie mogła zostać odrzucona na podstawie powołanego przepisu, zwłaszcza, że Sąd skierował do Skarżącej wezwanie do przesłania "wyciągu z KRSu", to jest dokumentu nieznanego ustawie.
- naruszenie przepisu art. 58 §1 pkt 3 w zw. z art. 49 §1 P.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1, art. 2, art. 77 ust. 2, art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez błędne przyjęcie, że brak załączenia do skargi wydruku internetowego informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców strony skarżącej stanowi brak formalny skargi, którego nieusunięcie stanowi podstawę odrzucenia skargi, podczas gdy taki dokument jest powszechnie dostępny dla każdej osoby na świecie, w tym dla każdego Sądu, a zatem jego drukowanie i załączanie do skargi jest czynnością całkowicie zbędną i stanowi wyłącznie przejaw skrajnego formalizmu procesowego, który w niczym nieuzasadniony sposób utrudnia realizację prawa do Sądu, a w szczególności nie powoduje, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu.
Wskazując na powyższe zarzuty, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
2.2 Z ostrożności procesowej, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., spółka wniosła o zawieszenie postępowania wywołanego wniesieniem niniejszego zażalenia do czasu wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie o zn. sygn. akt SK 68/22, której przedmiotem jest zbadanie zgodności art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 w związku z art. 29 P.p.sa.. "w rozumieniu pozwalającym na odrzucenie skargi w przypadku nieuzupełnienia jej o odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, który to jest powszechnie dostępny i jego brak nie uniemożliwia nadania sprawie biegu", z art. 45 ust. 1, art. 2, art. 77 ust. 2, art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej albowiem rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wprost zależy od wyniku powyższego postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3. 1 Wniosek o zawieszenie postępowania zażaleniowego nie zasługuje na uwzględnienie.
Na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W judykaturze (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2008 r., II FPS 4/08, opubl. w ONSAiWSA z 2009 r., nr 4, poz. 62) podkreśla się, że przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie istnieje konieczny związek przyszłego rozstrzygnięcia TK w sprawie o sygn. SK 68/22 z możliwością rozpatrzenia niniejszego zażalenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym w granicach zakreślonych dla NSA w art. 183 § 1 P.p.s.a.
Należy podkreślić, że poza wynikającym - z przepisów cytowanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - obowiązkiem właściwego zabezpieczenia prawa strony do sądu wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, sąd ma także obowiązek, wynikający z tego samego przepisu, rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Nawet w przypadku przyjęcia do rozpoznania przez TK, złożonej przez inny niż strona skarżąca podmiot, skargi konstytucyjnej sąd ma obowiązek ustalić celowość ewentualnego zawieszenia postępowania w konkretnej sprawie. Ze wskazanych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 131 i art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
3.2 Z akt sprawy wynika, że postępowanie reklamacyjne i wyjaśniające w sprawie przesyłki dotyczącej wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi zostało zainicjowane pismem Skarżącej z 20 maja 2025 r. (k. 61 akt sądowych). Natomiast odpowiedź Poczty Polskiej dotycząca procesu doręczania przesyłek w oddawczej skrzynce pocztowej została przekazana stronie pismem z 5 sierpnia 2025 r. (k. 149 akt)– czyli po dniu rozpoznania zaskarżonego postanowienia.
W związku z przedstawionymi powyżej wywodami przyjąć należy, że w sprawie może mieć zastosowanie art. 106 § 3 P.p.s.a., w myśl którego: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadził dowód z dołączonego do zażalenia dokumentu- ww. odpowiedzi Poczty Polskiej z 5 sierpnia 2025 r.
3.3 Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Przystępując do oceny podniesionych zarzutów należy przede wszystkim przypomnieć, że powodem odrzucenia skargi przez Sąd pierwszej instancji było niewykonanie wezwania w zakresie uzupełnienia braków formalnych skargi w zakreślonym przez Sąd pierwszej instancji terminie. Pełnomocnik podnosi w zażaleniu, iż odrzucenie skargi Skarżącej ze względu na niezuzupełnienie braków formalnych skargi (mimo wystosowania wezwania w tym zakresie) było niezasadne, bowiem wezwania tego Skarżąca nigdy nie otrzymała. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawiona w zażaleniu argumentacja, na okoliczność braku prawidłowego doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, w zestawieniu z aktami sprawy pozwala uznać, że nie ziściła się fikcja doręczenia przewidziana w art. 73 § 4 P.p.s.a.
W niniejszej sprawie wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi Sąd pierwszej instancji uznał za doręczone Skarżącej w trybie zastępczym uregulowanym w art. 73 P.p.s.a. Stosownie do art. 73 § 1 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65- 72 P.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie z art. 73 § 2 P.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Ponieważ fikcja prawna w postaci domniemania doręczenia przesyłki wywołuje bardzo daleko idące konsekwencje prawne, sposób dokonania doręczenia zastępczego, określony w art. 73 P.p.s.a. nie może budzić żadnych wątpliwości.
W świetle analizy akt sprawy i ww. odpowiedzi Poczty Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że prawidłowość doręczenia spornego wezwania do uzupełnienia braków skargi została skutecznie zakwestionowana. Kluczowe znaczenie dla wywiedzenia powyższego wniosku miały analiza dokumentów pochodzących od operatora pocztowego i rozbieżności w nich występujące. W toku postępowania reklamacyjnego prowadzonego przez Pocztę Polską ustalono, że w związku z niezastaniem adresata zawiadomienie o przesyłce doręczyciel "pozostawił w drzwiach wejściowych, z powodu braku skrzynki pocztowej opisanej nazwą firmy adresata" (odpowiedź Poczty Polskiej, k. 149 akt sądowych). Powyżej przedstawiony przebieg zdarzeń jest nie tylko sprzeczny z okolicznościami podnoszonymi przez pełnomocnika spółki dotyczącymi organizacji odbioru korespondencji w spółce ale przede wszystkim ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru przesyłki zawierającej wezwanie (k. 34 verte). Z adnotacji dokonanej na ww. potwierdzeniu wynika, że zawiadomienie umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej (a nie w drzwiach adresata jak wynika z odpowiedzi wystosowanej w toku postępowania reklamacyjnego). Mając powyższe na uwadze należało przyjąć, że doszło do obalenia domniemania doręczenia przesyłki przez operatora pocztowego. Tym samym podważone zostały ustalenia Sądu pierwszej instancji, co do bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego na uzupełnienie braku formalnego skargi. W konsekwencji niezasadne było odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 P.p.s.a.
Odnosząc się natomiast do drugiego z postawionych przez pełnomocnika spółki zarzutów należy go ocenić jako nietrafny. Przypomnienia wymaga stanowisko w tym przedmiocie zawarte w uzasadnieniu uchwały NSA z 3 lipca 2023 r., II GPS 3/22, zgodnie z którym "możliwość samodzielnego pobrania przez sąd wydruku komputerowego aktualnych informacji o podmiotach wpisanych do rejestru, nie czyni wezwania o uzupełnienie braku w postaci odpisu z KRS zbędnym. [...] Zarówno w przypadku odpisu z KRS, jak i numeru PESEL sąd teoretycznie ma możliwość uzyskania informacji, które powinna dostarczyć strona. Jednak z woli ustawodawcy obowiązki te zostały nałożone na stronę i rodzą określone konsekwencje procesowe w przypadku ich niewykonania. Z tego powodu nie mogą być przenoszone na sąd."
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.