II OZ 1142/09

Naczelny Sąd Administracyjny2009-12-22
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo pomocykoszty postępowaniasądy administracyjnenadzór budowlanyzażaleniemałżonkowiesytuacja materialnadochodyoszczędności

NSA oddalił zażalenie na odmowę przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżący, mimo trudnej sytuacji, posiadał wystarczające środki na pokrycie kosztów postępowania, uwzględniając wspólne dochody i majątek małżonków.

Skarżący T. H. złożył zażalenie na postanowienie WSA w Olsztynie odmawiające mu prawa pomocy w sprawie dotyczącej doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego. WSA uznał, że skarżący posiadał oszczędności i dochody pozwalające na pokrycie kosztów. NSA, analizując sytuację majątkową i dochody skarżącego oraz jego żony, uznał, że skarżący nie wykazał braku możliwości poniesienia kosztów postępowania, co skutkowało oddaleniem zażalenia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie T. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, które odmówiło przyznania prawa pomocy w postępowaniu dotyczącym decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, wskazując na posiadane przez niego i jego żonę oszczędności (ponad 5500 zł) oraz wspólne dochody (łącznie ok. 2400 zł miesięcznie). W zażaleniu skarżący podtrzymał swoje stanowisko o trudnej sytuacji materialnej i braku środków na pokrycie kosztów. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem i wymaga szczególnego uzasadnienia. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w pełnym zakresie przysługuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. NSA uznał, że skarżący nie wykazał tej przesłanki. Sąd zwrócił uwagę na konieczność uwzględniania wspólnej sytuacji majątkowej i dochodów małżonków prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, powołując się na przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wobec faktu posiadania przez małżonków znaczących oszczędności i dochodów, NSA uznał, że skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania, a wypłacenie środków z konta przed wydaniem postanowienia nie zwalniało go z tego obowiązku. W konsekwencji, zażalenie zostało oddalone.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli wykaże brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania.

Uzasadnienie

NSA potwierdził, że prawo pomocy w pełnym zakresie przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W analizowanej sprawie skarżący nie wykazał tej przesłanki, uwzględniając wspólne dochody i majątek małżonków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (5)

Główne

P.p.s.a. art. 246 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 197 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

KRO art. 13

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Obowiązek udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków.

KRO art. 27

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Obowiązek przyczynienia się do zaspokojenia potrzeb rodziny.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, uwzględniając wspólne dochody i majątek małżonków.

Godne uwagi sformułowania

Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Oznacza to, że w przypadku, gdy skarżący wraz żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nie można ograniczać się do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego, ale należy uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Obowiązek udzielenia wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajduje swoje umocowanie prawne w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Skład orzekający

Jacek Chlebny

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zwłaszcza w kontekście wspólnego gospodarstwa domowego małżonków i oceny ich sytuacji materialnej."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnej sytuacji faktycznej i oceny dowodów przedstawionych przez stronę. Może być mniej relewantne w sprawach, gdzie nie ma wspólnego gospodarstwa domowego lub sytuacja materialna jest jednoznacznie trudna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy praktycznego aspektu prawa pomocy, który jest istotny dla wielu stron postępowań sądowych. Pokazuje, jak sąd ocenia sytuację materialną, uwzględniając relacje rodzinne.

Czy wspólne konto z żoną może pozbawić Cię prawa do pomocy prawnej w sądzie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 1142/09 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2009-12-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-12-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Chlebny /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
I OZ 1142/09 - Postanowienie NSA z 2009-12-21
II SA/Ol 754/09 - Postanowienie WSA w Olsztynie z 2010-02-17
II SA/Gd 121/09 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2009-05-06
II OZ 478/10 - Postanowienie NSA z 2010-05-28
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 246 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 754/09 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi T. H. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] czerwca 2009 r., Nr [...] w przedmiocie doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił skarżącemu T. H. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] czerwca 2009 r. w przedmiocie doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący wraz z żoną posiadali oszczędności wielokrotnie przekraczające wysokość wpisu, jak również pozwalające na samodzielne ustanowienie adwokata. Na rachunku bankowym skarżącego i jego małżonki znajdowała się kwota 5500,99 zł. Środki te zostały wypłacone w dniu 21 sierpnia 2009 r., po odebraniu przez skarżącego wezwania do uiszczenia wpisu. Ponadto skarżący uzyskuje dochody w wysokości 1173,30 zł, zaś jego małżonka 1231, 53 zł miesięcznie. Opłaty za energię elektryczną, wodę, lekarstwa oraz telewizję kablową kształtują się na poziomie 616, 47 zł miesięcznie. Uwzględniając przedstawione przez stronę w toku postępowania informacje, posiadane oszczędności oraz wspólne dochody i wydatki małżonków Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W zażaleniu skarżący podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, ponieważ znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Skarżący wskazał, że nie posiada żadnych oszczędności, a jego dochody wynoszą 993, 70 zł miesięcznie. Pieniądze te skarżący przeznacza na bieżące wydatki oraz na zakup lekarstw w kwocie 200 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżący nie wykazał dostatecznie, że nie dysponuje wystarczającymi środkami na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Trafnie więc Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Dla oceny, czy strona jest w stanie ponieść koszty postępowania (koszty sądowe i inne wydatki) istotne znaczenie ma jej stan majątkowy i dochody oraz sytuacja rodzinna. Oznacza to, że w przypadku, gdy skarżący wraz żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nie można ograniczać się do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego, ale należy uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe.
Uwzględniając wysokość emerytury skarżącego i jego żony (w sumie 2225 zł miesięcznie netto), okoliczność, iż na wspólnym koncie skarżącego i jego żony w toku postępowania sądowego znajdowały się środki pieniężne w wysokości ponad pięciu tysięcy złotych, a także wysokość ponoszonych wydatków na leczenie (200 zł) oraz koszty utrzymania, należało dojść do wniosku, iż skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. Okoliczność, iż w dniu 21 sierpnia 2009 r. żona skarżącego wypłaciła wszystkie zgromadzone na koncie środki nie oznacza, że skarżący w toku postępowania ich nie posiadał. W tym stanie rzeczy Sąd miał podstawy do oceny, iż skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. Przy czym należy podkreślić, że obowiązek udzielenia wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajduje swoje umocowanie prawne w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 13 i 27 KRO). Z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi nie zwalnia nawet rozdzielność majątkowa. Ponadto nie sposób przyjąć, iż skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z żoną skoro razem mieszkają oraz posiadają wspólne konto. Z tych przyczyn zażalenie skarżącego nie mogło być uwzględnione i podlega oddaleniu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI