II FZ 826/15

II FZ 826/15 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2015-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-10-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Płusa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
I SA/Rz 667/15 - Postanowienie WSA w Rzeszowie z 2015-07-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 61 § 3, art. 86 § 1,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 września 2015 r. sygn. akt I SA/Rz 667/15 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi G. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia 18 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz wniosku o wstrzymanie wykonania ww. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia 18 maja 2015 r. postanawia: 1) oddalić zażalenie. 2) oddalić wniosek.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 września 2015 r. sygn. akt I SA/Rz 667/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku G. N. (dalej jako "Skarżący"), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia 18 maja 2015 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Przedstawiając w uzasadnieniu stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że postanowieniem z dnia 29 lipca 2015 r. Sąd odrzucił skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia 18 maja 2015 r. z powodu wniesienia tej skargi po upływie ustawowego terminu.
Postanowienie o odrzuceniu skargi zostało doręczone Skarżącemu w dniu 31 lipca 2015 r.
W piśmie z dnia 6 sierpnia 2015 r. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą.
W uzasadnieniu tego wniosku wyjaśnił, że w dniu 19 czerwca 2015 r. (kiedy to upływał ostatni dzień terminu do wniesienia skargi), Skarżący nie przebywał w miejscu swojego zamieszkania, dlatego też poprosił swojego brata (A. N.) o wysłanie skargi. Po powrocie dowiedział się, że przesyłka nie została jeszcze wysłana. Czynność tę wykonał w dniu 22 czerwca 2015 r. Informacja o uchybieniu terminowi do wniesienia skargi stała się Stronie wiadoma po doręczeniu jej postanowienia Sądu z dnia 29 lipca 2015 r. o odrzuceniu skargi.
Sąd pierwszej instancji wskazując na regulacje zawarte w art. 85 i art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu, nie zachodzi bowiem okoliczność, która mogłaby stanowić podstawę przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Twierdzenia Skarżącego o niemożności osobistego nadania skargi w ostatnim dniu terminu do jej złożenia i związanej z tym konieczności posłużenia się pomocą brata, (który przesyłki nie wysłał), nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Sąd wyjasnił, że w ramach obowiązku dochowania należytej staranności mieści się powinność takiego zachowania i zorganizowania spraw osobistych lub zawodowych, które pozwoliłoby Stronie dochować obowiązku wykonania czynności procesowej w terminie. Jeśli Skarżący zdecydował się powierzyć innej osobie czynność nadania skargi do Sądu, czynił to na własne ryzyko, a ewentualne niedbalstwo krewnego obciąża jego samego. W związku z powyższym, podana przez Skarżącego przyczyna uchybienia terminowi nie wskazuje, aby nastąpiło to bez jego winy.
Lakoniczny opis zdarzenia nie zawiera informacji wskazujących na wystąpienie zdarzenia nadzwyczajnego, któremu nie można byłoby się przeciwstawić ani mu zapobiec, a tym samym niezawinionego przez Skarżącego. Sam fakt braku nadania przesyłki przez brata do takich przeszkód nie należy, jest zaś wynikiem niedbalstwa, czy też braku staranności, za które odpowiada sam Skarżący.
Skarżący nie przedstawił ani precyzyjnych argumentów, ani też dokumentów na ich poparcie, które uprawdopodobniałyby, że brak nadania skargi w terminie nastąpił z przyczyn nadzwyczajnych i niezawinionych przez niego.
W zażaleniu Skarżący zaskarżył postanowienie w całości.
Na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. powyższemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci naruszenia:
- art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w sytuacji Skarżącego nie zachodzi podstawa do przywrócenia terminu do wniesienia skargi, gdyż nie dokonał w terminie czynności w postępowaniu sądowym ze swojej winy.
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Po drugie, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. wniósł o wstrzymanie wykonania w całości postanowienia Dyrektora Izy Skarbowej z dnia 18 maja 2015 r., gdyż jego wykonie może spowodować powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Po trzecie, o zasądzenie kosztów postępowania. Ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, ponieważ nie można przerzucić całej odpowiedzialności za uchybienie terminowi na stronę, gdy na niedochowanie go nie miała ona żadnego realnego wpływu. Postawienie tezy, że strona ponosi w pełni konsekwencje niedbałego zachowania się pełnomocnika, jest zbyt krzywdzące. Skarżący nie mógł bowiem przypuszczać, że ta prosta czynność nie zostanie dokonana w terminie. Skarżący nie mógł wysłać tej skargi z uwagi na swoją nieobecność w miejscu zamieszkania. Zatem informacja o uchybieniu terminowi do wniesienia skargi stała się wiadoma dopiero po doręczeniu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi. Uzasadniając natomiast wniosek o wstrzymania wykonania postanowienia z dnia 18 maja 2015 r. Skarżący wskazał, że organ dokonał zajęcia nieruchomości przez ustanowienie hipoteki. Dalsze czynności egzekucyjne zmierzające do sprzedaży nieruchomości mogą spowodować nieodwracalne skutki w postaci utraty prawa własności zajętej nieruchomości .
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Celem ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy.
Podkreślić w tym miejscu należy, iż kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wynika z dopełnienia przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (wyrok NSA z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt I FZ 463/12). Tak więc, warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej, jest zatem uprawdopodobnienie, że mimo całej staranności nie mogła ona dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne (zewnętrzne) oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowe. Nawet lekkie niedbalstwo wyklucza zatem możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Jako regułę przyjmuje się również, że skutki działania innych osób za stronę, a więc osób którymi się posługuje, ją obciążają, zatem wadliwe dokonanie przez nich czynności nie wyłącza winy strony (postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2015 r. sygn. akt II OZ 609/15).
Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie okoliczności braku winy, a nie dowiedzenie takiej sytuacji, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego. Zatem, aby zaistniała przesłanka do przywrócenia terminu strona czy też jej pełnomocnik musi uprawdopodobnić, że zaistniała okoliczność, która uniemożliwiła jej dokonanie czynności w terminie na to przewidzianym.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela argumentację Sądu pierwszej instancji przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu, że w rozpoznawanej sprawie, jeśli Skarżący zdecydował się powierzyć innej osobie czynność nadania skargi do Sądu, czynił to na własne ryzyko, a ewentualne niedbalstwo krewnego obciąża jego samego. W związku z powyższym, podana przez Skarżącego przyczyna uchybienia terminowi nie wskazuje, aby uchybił terminowi bez swojej winy. Jako regułę bowiem przyjmuje się też, o czym była już mowa, że skutki działania innych osób za stronę, a więc osób którymi się posługuje, ją obciążają, zatem wadliwe dokonanie przez nich czynności nie wyłącza winy strony. W związku z tym zaniedbania osób, którymi posługuje się strona, obciążają ją samą, a jednocześnie nie uwalniają strony od poniesienia procesowej odpowiedzialności za takie działania bądź zaniechania.
Odnosząc się natomiast do wniosku w przedmiocie wstrzymania wykonania postanowienia z dnia 18 maja 2015 r. należy również wskazać, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do wstrzymania wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. Z konstrukcji przytoczonego przepisu, wynika podstawowa cecha, którą powinien posiadać akt lub czynność, aby można było udzielić stronie skarżącej ochrony tymczasowej, mianowicie musi on być "wykonalny". Skarżone skargą postanowienie jest postanowieniem odmownym, ze względu więc na jego naturę nie nadaje się ono do wykonania ani nie wymaga takiego wykonania. Należy to tłumaczyć faktem braku przedmiotu wykonania, przez który należy rozumieć każde zachowanie zobowiązanego (...) polegające na działaniu, zaniechaniu określonego działania, znoszeniu zachowań innych podmiotów, a nawet świadczeniu w rozumieniu prawa cywilnego. Oczywistą konkluzją jest więc niemożność zastosowania w tej sytuacji instytucji wstrzymania wykonania w stosunku do wskazanego we wniosku postanowienia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w pkt 1 sentencji na podstawie art.184 P.p.s.a w zw. z art. 193 oddalił zażalenie. Natomiast w pkt 2 na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.