II FZ 8/26

II FZ 8/26 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Bk 537/25 - Postanowienie WSA w Białymstoku z 2026-01-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Zasądzono zwrot wpisu sądowego
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art.37a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 stycznia 2026 r., sygn. akt I SA/Bk 537/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 31 października 2025 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) zwrócić A. M. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od zażalenia.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 8 stycznia 2026 r., I SA/Bk 537/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę A.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 31 października 2025 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.
Sąd wskazał, że zarządzeniem z 22 grudnia 2025 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany m.in. do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, przez nadesłanie przez e-PUAP pełnomocnictwa podpisanego profilem zaufanym, podpisem osobistym lub podpisem elektronicznym przez skarżącą lub poświadczonego za zgodność z oryginałem i podpisanego profilem zaufanym, podpisem osobistym lub podpisem elektronicznym przez pełnomocnika. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi 28 grudnia 2025 r.
W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik przesłał 4 stycznia 2026 r. skan (kserokopię) - dokument pełnomocnictwa z 10 listopada 2025 r., podpisany elektronicznie podpisem zaufanym przez pełnomocnika 29 listopada 2025 r. Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm., dalej "p.p.s.a.") odrzucił skargę, gdyż strona nie przedłożyła pełnomocnictwa wymaganego przepisami i zgodnego z wystosowanym do niej wezwaniem.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, wnioskując o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wydanemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 37 oraz 37 a p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi mimo braku ku temu ustawowych przesłanek.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Stosownie do przepisu art. 37a p.p.s.a. pełnomocnictwo udzielone w formie dokumentu elektronicznego podpisuje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Na podstawie art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa.
W myśl art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi w wyznaczonym przez sąd terminie, podlega ona odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
W zakreślonym terminie pełnomocnik złożył skan pełnomocnictwa podpisany elektronicznie podpisem zaufanym pełnomocnika, jednakże - zdaniem sądu pierwszej instancji nie wypełnił on warunków uzupełnienia braków formalnych skargi, wskazanych w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału. Strona skarżąca zakwestionowała ocenę sądu co do tego, że pełnomocnictwo zostało niewłaściwie uwierzytelnione. Podniosła także zarzuty wskazujące na niezasadność zastosowanej sankcji w postaci odrzucenia skargi.
Z załączonej do pisma strony z 2 stycznia 2026 r. kopii pełnomocnictwa z 10 listopada 2025 r. poświadczonej podpisem elektronicznym wynika, kto udzielił pełnomocnictwa, komu zostało ono udzielone i w jakiej dacie. Z pełnomocnictwa wynika również, że pełnomocnictwo zostało udzielone do reprezentowania strony skarżącej w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku. Określenie sprawy również nie pozostawia wątpliwości co do zakresu umocowania pełnomocnika. Prawidłowo został wskazany przedmiot sprawy, organ oraz sygnatura sprawy. Doszło jedynie do ominięcia zwrotu "za zgodność z oryginałem".
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w orzecznictwie i doktrynie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym odpisem pisma procesowego jest każdy jego dalszy egzemplarz zgodny z oryginałem, istotą bowiem odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma. Może to być kopia maszynowa, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania np. wydruk komputerowy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2018 r. sygn. akt II OZ 619/18, z dnia 11 października 2018 r. sygn. akt II OZ 962/18, z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt III OZ 161/21, z dnia 5 marca 2025 r. sygn. akt II OZ 199/25 oraz z dnia 28 maja 2025 r. sygn. akt II OZ 765/25). Podstawowym wymogiem odpisu pisma procesowego pozostaje jego zgodność, tj. wierność treści z oryginałem (R. Hauser i M. Wierzbowski (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, s. 274).
W odniesieniu do odpisów załączników innych niż pełnomocnictwo dominujące jest także stanowisko, że w sytuacji, gdy wezwanie sądu zostało wykonane w ten sposób, że strona lub jej pełnomocnik nadesłali kserokopie, a więc egzemplarze odpowiadające treści złożonego środka zaskarżenia, a jedynie nie poświadczono ich za zgodność z oryginałem, to jego odrzucenie byłoby dotknięte nadmiernym formalizmem. Odrzucenie takiego pisma nie znajduje uzasadnienia w treści art. 47 § 1 w zw. z art. 49 p.p.s.a., ponieważ nie ma przeszkód, żeby pismo mogło otrzymać prawidłowy bieg. Podzielając ten pogląd stwierdzić należy, że jego prawidłowości nie zmienia stanowisko przyjęte w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13, odnoszące się do sytuacji niedołączenia przez stronę prawidłowej liczby odpisów i ich załączników oraz ich złożenia po terminie zakreślonym w zarządzeniu wzywającym do usunięcia braków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. akt II OZ 484/11, z dnia 14 lutego 2012 r. sygn. akt I OZ 84/12, z dnia 23 czerwca 2017 r. sygn. II OZ 669/17, z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt II OZ 857/17, z dnia 4 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OZ 310/19, z dnia 25 września 2019 r. sygn. akt II OZ 810/19, z dnia 12 czerwca 2024 r. sygn. akt II OZ 276/24 oraz z dnia 8 stycznia 2025 r. sygn. akt II OZ 748/24).
W przypadku odpisu pełnomocnictwa wymóg uwierzytelnienia odpisu przewiduje art. 37 § 1 p.p.s.a. W odniesieniu do składanych odpisów w formie papierowych nie budziło wątpliwości, że uwierzytelnienie oznacza zamieszczenie na kopii adnotacji "za zgodność z oryginałem" i podpisu osoby umocowanej do takiego stwierdzenia. Ustawodawca wskazał także w art. 37 § 1a p.p.s.a., że w przypadku sporządzenia odpisu pełnomocnictwa lub odpisów innych dokumentów wykazujących umocowanie w formie dokumentu elektronicznego, ich uwierzytelnienia, o którym mowa w § 1, dokonuje się z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego. Nie doprecyzował jednakże, jak należy tego dokonać i czy przykładowo mogłoby to nastąpić w odrębnym dokumencie elektronicznym zawierającym oświadczenie o zgodności z oryginałem opatrzone podpisem, czy też w inny sposób należałoby dokonać ingerencji w treść odpisu stanowiącego elektroniczny dokument, aby potwierdzić taki dokument za zgodność z oryginałem. Z art.37 § 1a p.p.s.a. wynika jedynie, że ich uwierzytelnienia, o którym mowa w § 1, dokonuje się z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego. Przepis nie wskazuje natomiast, w jaki sposób ma być dokonane to uwierzytelnienie, w szczególności w przypadku pełnomocnictwa, które zostało sporządzone w formie pisemnego dokumentu i którego cyfrowa kopia została dołączona jako załącznik dokumentu elektronicznego (uporządkowanego zbioru danych w postaci pliku zapisanego na informatycznym nośniku, który umożliwia jego odczytanie i przetwarzanie za pomocą urządzeń elektronicznych.). Nie wyjaśnia tego także sąd pierwszej instancji, choć można z zaskarżonego postanowienia wyprowadzić wniosek, że według sądu braku stwierdzenia na cyfrowej kopii, że jest ona zgodna z oryginałem. Pewną podpowiedź do sposobu uwierzytelniania odpisów można znaleźć w art. 74a § 12 p.p.s.a. zgodnie z którym pisma sądu, odpisy pism i załączników w postępowaniu sądowym oraz orzeczeń, doręczane przez sąd w formie dokumentu elektronicznego, są opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną. Należy zatem uznać, że opatrzenie załącznika do pisma w formie dokumentu elektronicznego za pomocą podpisu zaufanego stanowi odpowiednik uwierzytelnienia pełnomocnictwa w postaci odpisu dokumentu sporządzonego w formie dokumentu sporządzonego w tradycyjnej formie. W demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, którym zgodnie z art. 2 Konstytucji RP jest Rzeczpospolita Polska, konieczne jest bowiem wykładanie i stosowanie przepisów regulujących postępowanie sądowe w sposób zapewniający realizację zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, a także art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności). Postulat ten nie byłby spełniony, gdyby zaakceptować rygorystyczny pogląd sądu pierwszej instancji o konieczności zamieszczania na tego rodzaju dokumencie oprócz podpisu także adnotacji o zgodności odpisu z oryginałem, gdy przepis nie wskazuje wprost formy takiego uwierzytelnienia nakazując jedynie dokonanie tego "z wykorzystaniem podpisu zaufanego" (por. postanowienie NSA z 19 lipca 2022 r., I GSK 1201/22).
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że nadesłane pełnomocnictwo zostało już na etapie wniesienia skargi opatrzone podpisem zaufanym pełnomocnika będącego doradcą podatkowym, a więc osoby upoważnionej do samodzielnego uwierzytelnienia pełnomocnictwa. Zbędne zatem było wzywanie pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego w postaci uwierzytelnienia pełnomocnictwa.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.