II FZ 79/25

II FZ 79/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Płusa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I SA/Gd 152/25 - Postanowienie WSA w Gdańsku z 2025-04-02
II FZ 44/25 - Postanowienie NSA z 2025-06-16
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 86 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 28 października 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 28 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 lipca 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 152/25 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2018 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 lipca 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 152/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił S. G. (dalej jako "Skarżący") przywrócenia terminu do uzupełnienia skargi w sprawie ze skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2024 r. w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2018 r.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na ww. decyzję. W skardze, przy określeniu strony skarżącej podany został NIP. Wraz z wniesieniem skargi uiszczony został również wpis sądowy od skargi.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2025 r., pełnomocnik Skarżącego został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną z pouczeniem, że nieusunięcie braku formalnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje odrzucenie skargi w myśl art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.".
Wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, doręczono pełnomocnikowi Skarżącego - drogą elektroniczną (na adres ePUAP) - w dniu 6 marca 2025 r. Wezwanie pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi. W zakreślonym terminie nie został uzupełniony brak formalny skargi.
W konsekwencji, postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę i zwrócił Skarżącemu kwotę uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Przedmiotowe postanowienie zostało odebrane przez pełnomocnika Skarżącego w dniu 4 kwietnia 2025 r. W ustawowo zakreślonym terminie pełnomocnik Skarżącego wniósł zażalenie na ww. postanowienie. Równolegle do wniesionego zażalenia, pełnomocnik Skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia skargi poprzez podanie numeru PESEL jednocześnie uzupełniając skargę o żądany numer PESEL.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że istota postanowienia z dnia 2 kwietnia 2025 r. sprowadza się do zaniechania przez Skarżącego usunięcia braku formalnego skargi poprzez podanie swojego numeru PESEL. Pełnomocnik podał, że wezwanie do usunięcia braku zostało Skarżącemu rzekomo doręczone w dniu 6 marca 2025 r., a termin na usunięcie braku upłynął 13 marca 2025 r. Skarżący nie został jednak wezwany do usunięcia przedmiotowego braku skargi, lecz przesyłką z dnia 6 marca 2025 r. doręczono mu wyłącznie odpowiedź na skargę.
W załączeniu do wniosku przedłożono dowód w postaci treści przesyłki, ujawnionej po wykorzystaniu funkcji "drukuj". Pełnomocnik podał, że jednym dokumentem był plik, który obejmował tylko odpowiedź na skargę. Nie było wezwania jako odrębnego pliku ani sam plik nie obejmował innego dokumentu niż odpowiedź na skargę. Przedłożono dodatkowo zrzut ekranu dla konta ePUAP: [...] z treścią pisma otrzymanego z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, z którego zdaniem pełnomocnika wynika jednoznacznie, że Sąd innego dokumentu nie przesłał.
W tych okolicznościach, zdaniem pełnomocnika, przyjąć należy, że o ile uchybienie w ogóle miało miejsce, to zapewne wskutek transferu (doręczenia) odpowiedniego pliku. Skarżący otrzymał wyłącznie odpowiedź na skargę, co potwierdza, że w dniu 6 marca 2025 r. doręczona została przesyłka, jednakże nie obejmowała ona wezwania. Pełnomocnik podał, że trudność w udowodnieniu okoliczności wskazujących na brak winy sprowadza się do tego, że Skarżący musi wykazać zaniechanie po stronie Sądu, a dowodem takim może być wyłącznie dokument wygenerowany po naciśnięciu funkcji "drukuj" lub zrzut ekranu. Przesyłka nie zawiera ani pisma przewodniego ani tytułu, który mógłby sugerować, że doręcza się wezwanie. Skarżący wniósł o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego od strony technicznej, tj. dlaczego do przesyłki nie zostały dołączone dwa pliki lub dlaczego do przesyłki dołączono jeden plik obejmujący odpowiedź na skargę, a nie wezwanie do usunięcia braku skargi.
W dniu 16 czerwca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał postanowienie, w którym oddalił zażalenie Skarżącego na postanowienie z dnia 2 kwietnia 2025 r. dotyczące odrzucenia skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2024 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2018 r.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że przykładając obiektywny miernik staranności w działaniu do sytuacji, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, stwierdzić należy, że pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobnił, że brak uzupełnienia braku formalnego skargi (poprzez podanie numeru PESEL Skarżącego) nastąpił bez jego winy. Jak wynika z akt sprawy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 lutego 2025 r. sekretariat Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w piśmie z dnia 3 marca 2025 r. przesłanym na adres ePUAP (podany przez pełnomocnika w skardze) wezwał do usunięcia - w terminie 7 dni od dnia doręczenia tegoż wezwania - braków formalnych skargi z dnia 3 lutego 2025 r. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20 grudnia 2024 r. przez podanie numeru PESEL strony wnoszącej pismo (będącej osobą fizyczną) z pouczeniem o konsekwencjach prawnych nieusunięcia tych braków wynikających z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W treści pisma zawarto szereg pouczeń m. in. na temat terminu usunięcia braków formalnych skargi, sposobów nadesłania do Sądu pisma, w tym o warunkach wnoszenia pism oraz ich doręczania przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
Dodatkowo, w wykonaniu zarządzenia z dnia 28 lutego 2025 r., sekretariat Sądu doręczył pełnomocnikowi Skarżącego odpis odpowiedzi na skargę, który wyszczególniony został jako załącznik do wezwania (karta 35-36 akt sądowych). Wbrew twierdzeniom pełnomocnika, drogą elektroniczną ePUAP zostało doręczone pismo z dnia 3 marca 2025 r. zawierające zarówno wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, jak i odpowiedź na skargę w formie załącznika do tego pisma. W związku z tym Sąd nie zgodził się z argumentacją, że Skarżący nie został wezwany do usunięcia przedmiotowego braku skargi. Pismo stanowiło jeden dokument wraz z załącznikiem w postaci odpowiedzi na skargę. To właśnie w treści głównego pisma zostało zawarte wezwanie do terminowego usunięcia braku formalnego skargi. Dlatego też do pisma tego nie zostały dołączone (tak jak tego oczekiwał pełnomocnik) dwa pliki, bądź tylko jeden plik z odpowiedzią na skargę zamiast wezwania do usunięcia braku skargi.
Za pozbawiony uzasadnionych podstaw Sąd pierwszej instancji uznał zarzut niekompletności nadesłanej drogą elektroniczną ePUAP przesyłki doręczonej dnia 6 marca 2025 r., czy niezgodności jej ze wskazaną specyfikacją. Przesyłka zawiera tytuł "WEZWANIE", który jednoznacznie wskazuje na obowiązek realizacji zawartej w jego treści czynności.
Sąd stwierdził, że pełnomocnik Skarżącego nie dochował należytej staranności w realizacji obowiązku mającego na celu terminowe usunięcie braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL Skarżącego, jako osoby fizycznej, wnoszącej skargę do sądu. Pismo bowiem odebrane przez pełnomocnika Skarżącego zatytułowane "WEZWANIE" zawierało w swej treści wezwanie do usunięcia ww. braków skargi. Pominięcie natomiast jego treści przy odbiorze pisma nie może prowadzić do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do realizacji wymaganej czynności.
W zażaleniu pełnomocnik Skarżącego zarzucił postanowieniu rażące naruszenie art. 87 § 2 P.p.s.a., poprzez:
a) błędne ustalenie okoliczności faktycznej, że: "drogą elektroniczną ePUAP zostało doręczone pismo z dnia 3 marca 2025 r. zawierające zarówno wezwanie do uzupełnienia braków skargi (...), jak również odpowiedź na skargę (...)", gdy tymczasem drogą elektroniczną doręczono wyłącznie odpowiedź na skargę. Sąd pierwszej instancji nie ustalił, dlaczego istnieje rozbieżność pomiędzy korespondencją wychodzącą a korespondencją przychodzącą;
b) błędne ustalenie okoliczności faktycznej polegające na tym, że pismo zostało zatytułowane "WEZWANIE", gdy tymczasem pismo zostało zatytułowane: - [...]; na marginesie Skarżący zwrócił uwagę, że Sąd pierwszej instancji nie ustalił, dlaczego w korespondencji przychodzącej (Skarżący w ramach inicjatywy dowodowej zwrócił uwagę, w jaki sposób widoczna jest przesyłka z dnia 6 marca 2025 r. po stronie odbierającego;
a nadto poprzez:
c) niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do przyjęcia, że Skarżący (pełnomocnik Skarżącego) nie uprawdopodobnili okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, gdy tymczasem w zażaleniu wykazano, poprzez odwołanie się do zrzutu ekranu oraz wydruku przesyłki z dnia 6 marca 2025 r., że zarówno tytuł przesyłki, jak również załącznik do przesyłki nie obejmował wezwania; Skarżący, po zapoznaniu się z treścią zaskarżanego postanowienia, nie wykluczył, że źródłem powstałej sytuacji mogły być względy techniczne wynikające ze scalenia systemu elektronicznego edoreczenia.gov.pl z systemem ePUAP, który skutkowały tym, że Sąd wysłał "WEZWANIE", a Skarżący otrzymał: - [...];
i z ostrożności poprzez:
d) niezastosowanie w sytuacji, gdy pomiędzy korespondencją wychodzącą (Sąd ustalił, że wysłano WEZWANIE) a korespondencją przychodzącą (Sąd na podstawie załączonych dokumentów powinien ustalić, że Skarżący otrzymał pismo pt. - [...]) zachodzi istotna różnica, która stanowi okoliczność zewnętrzną, niezależną od Skarżącego, nagłą i mającą wymiar techniczny, która uprawdopodabnia, że Skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu;
Pełnomocnik Skarżącego, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego ze wskazanych przesyłek elektronicznych ePUAP.
Wskazał, że zdaje sobie w pełni sprawę, że przywrócenie terminu jest instytucją wyjątkową. Ma jednak ona na celu umożliwienie Skarżącemu poddania pod ocenę Sądu sprawy administracyjnej (podatkowej) w okolicznościach, gdy doszło do uchybienia w okolicznościach braku jakiegokolwiek niedbalstwa po stronie Skarżącego lub pełnomocnika Skarżącego. Wyjątkowość sytuacji Sąd pierwszej instancji powinien dostrzec w braku spójności pomiędzy korespondencją wychodzącą a przychodzącą. Sąd powinien również uwzględnić, że mowa o systemie doręczeń elektronicznych, który w takim kształcenie funkcjonuje od niedawna, tj. od 1 stycznia 2025 r. Jakkolwiek nie zmienia to wiele w korespondencji wychodzącej sądów administracyjnych, to wprowadziło bardzo duże zmiany w korespondencji przychodzącej. Scalenie odbioru korespondencji (e-doręczenia i ePUAP) jakkolwiek uzasadnione względami organizacyjnymi, to jednak od strony technicznej (co pokazuje niniejsza sprawa) nie zostało przeprowadzone w sposób bezproblemowy. Przywrócenie terminu w niniejszej sprawie ani nie jest w kolizji z zasadą wyważonego formalizmu, ani tym bardziej nie jest w sprzeczności z dyscypliną procesową. Wręcz przeciwnie, można odnieść wrażenie, że postanowienie jest wyrazem wręcz skrajnego formalizmu, przy jednoczesnym braku wskazania wzorca prawidłowego (starannego) zachowania Skarżącego (pełnomocnika Skarżącego). W postanowieniu nie wyjaśniono przede wszystkim, na czym polegała wina czy nawet lekkie niedbalstwo w sytuacji, gdyby Sąd pierwszej instancji przyjął brak tożsamości korespondencji wychodzącej i przychodzącej. Na przesyłkę pt. WEZWANIE należało zareagować, lecz taka przesyłka nigdy do pełnomocnika Skarżącego nie dotarła. Instytucja przywrócenia terminu pozwala zaś powstałą sytuację uporządkować w kierunku zasadniczym, tj. umożliwienie stronie ochrony jej praw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że kwestia prawidłowości doręczenia pełnomocnikowi wezwania do podania numeru PESEL została już przesądzona w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2025 r. sygn. akt II FZ 44/25, którym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 2025 r. wydane w sprawie odrzucenia skargi Skarżącego.
W myśl art. 85 P.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. (art. 87 § 1, 2 i 4 powołanej wyżej ustawy).
Zaznaczyć także należy, że z uwagi na treść art. 86 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, na podstawie podniesionych w nim okoliczności faktycznych ocenia czy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie uzasadnienie wniosku i ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu.
Kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z: dnia 14 stycznia 1972 r. sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144, dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12).
W niniejszej sprawie pełnomocnik Skarżącego, pismem z dnia 3 marca 2025 r., stanowiącym wykonanie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 lutego 2025 r., został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną z pouczeniem, że nieusunięcie braku formalnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje odrzucenie skargi w myśl art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W tym samym piśmie wskazano, że sekretariat Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego doręcza pełnomocnikowi Skarżącego odpis odpowiedzi na skargę z dnia 25 lutego 2025 r. i tę też odpowiedź wskazano jako załącznik - 1. [...] (nadpłata) - odp. na skargę.pdf). Cały wydrukowany dokument znajduje się na kartach 35 i 36 akt sądowych i jest opatrzony podpisem elektronicznym. Data odbioru tego pisma to 6 marca 2025 r. Jak już wyżej wskazano, dokument został prawidłowo doręczony, a w swej treści zawierał zarówno informację o wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL, jak i o doręczeniu odpowiedzi na skargę. Dokument stanowił jedno pismo, jedną całość, a dodatkowo dołączono do niego załącznik zawierający odpowiedź na skargę. Informacja o konieczności uzupełnienia braku formalnego znajdowała się na samym początku pisma (vide k. 35).
Powyższe oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może uwzględnić zażalenia Skarżącego na postanowienie z dnia 30 lipca 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 152/25 odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia skargi, bowiem w dniu 6 marca 2025 r. zostało odebrane wezwanie z Sądu, a informacja o konieczności podania numeru PESEL znajdowała się w piśmie przewodnim.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.[pic]