II FZ 74/11

II FZ 74/11 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2011-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-02-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Stanisław Bogucki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Sygn. powiązane
III SA/Wa 890/09 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-10-22
II FZ 75/11 - Postanowienie NSA z 2011-04-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 177 par. 1, art. 244 par. 2 i 3, art. 87 par. 1, art. 141 par. 4, art. 184, art. 197 par. 1 i 2.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
Teza informacyjna:
Odnosząc art. 244 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wprowadzony w życie ustawą z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 36, poz. 196) w dniu 10 kwietnia 2010 r., do postanowień o przyznanie prawa pomocy obejmującego przyznanie pełnomocnika z urzędu sprzed 10 kwietnia 2010 r., należy uwzględnić zasadę tempus regit actum (czas wyznacza podstawę działania).
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 890/09 odrzucające skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 890/09 w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 23 kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 890/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną W. P. (dalej: skarżący) od wyroku tegoż Sądu z dnia 22 października 2009 r. o sygn. akt jak wyżej podano, wydanego w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 23 kwietnia 2009 r., nr [...], w przedmiocie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.).
2. Przebieg postępowania przed WSA w Warszawie:
2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji podał, że w.w. wyrokiem z dnia 22 października 2009 r. oddalił skargę skarżącego na w.w. decyzję Dyrektora IS w W.
2.2. Pismem z dnia 27 października 2009 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia w.w. wyroku oraz doręczenie mu odpisu sentencji powyższego wyroku z uzasadnieniem. Jednocześnie skarżący złożył na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego.
2.3. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 7 grudnia 2009 roku (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 40 akt WSA w Warszawie).
2.4. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2010 r. Referendarz sądowy WSA w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego z urzędu oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
2.5. Pismem złożonym w biurze podawczym WSA w Warszawie w dniu 26 lipca 2010 r. skarżący (działając przez w.w. pełnomocnika) wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jednocześnie składając skargą kasacyjną od powyższego wyroku.
2.6. Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2010 r. WSA w Warszawie odrzucił wniosek pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie:
Powołując się na treść art. 177 § 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 30 dni od dnia doręczenia stronie (lub jej pełnomocnikowi) odpisu zaskarżonego orzeczenia wraz z uzasadnieniem, zaś skargę kasacyjną złożoną z uchybieniem terminu Sąd na podstawie art. 178 p.p.s.a. odrzuca. W rozpoznawanej sprawie odpis w.w. wyroku WSA w Warszawie wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 7 grudnia 2009 r. Wobec tego trzydziestodniowy termin przewidziany dla wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 6 stycznia 2010 r., skargę kasacyjną złożono zaś 26 lipca 2010 r., a więc z uchybieniem w.w. terminu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 178 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę kasacyjną.
4. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym:
4.1. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na w.w. postanowienie WSA w Warszawie skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu – doradcę podatkowego) zaskarżył je w całości i zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj.: (1) art. 3 § 1, art. 6, art. 37 § 1, art. 49 § 1, art. 67 § 5, art. 87 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania prawa materialnego, (2) art. 178 p.p.s.a., poprzez błędną wykładnię, uznając że ustanowienie pełnomocnika z urzędu na podstawie wniosku złożonego w terminie do sporządzenia uzasadnienia wyroku nie ma wpływu na bieg trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, (3) art. 244 § 2 p.p.s.a. poprzez "...niewłaściwe zastosowanie polegające na zastosowaniu normy prawnej obowiązującej od 10 kwietnia 2010 r. do wniosku o udzielnie pomocy prawnej z dnia 27 października 2010 r. rozstrzygniętego postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 7 października 2010 r. oraz pominięciu przy ustaleniu daty, od której biegnie termin do wniesienia skargi kasacyjnej ustanowienia w rozpoznawanej sprawie pełnomocnika z urzędu".
Skarżący wniósł o uchylenie w.w. postanowienia WSA w Warszawie w całości i rozpatrzenie wniesionej skargi kasacyjnej.
4.2. Uzasadniając zażalenie skarżący stwierdził, że postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2010 r. WSA w Warszawie przyznał skarżącemu pomoc prawną w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu - doradcy podatkowego, oddalając wniosek o zwolnienie od kosztów. Pismem z dnia 23 kwietnia 2010 r. Krajowa Rada Doradców Podatkowych (dalej: KRDP) postanowiła o wyznaczeniu konkretnego pełnomocnika. W myśl art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W związku z art. 244 § 2 p.p.s.a. WSA w Warszawie zobowiązany był do poinformowania skarżącego, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu w ramach przyznanej pomocy prawnej wymaga wystawienia przez niego dokumentu potwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa dla osoby wskazanej przez KRDP. Sąd pierwszej instancji nie wykonał swoich obowiązków nie informując skarżącego o obowiązku udzielenia pełnomocnictwa poprzez wystawienie pisemnego dokumentu oraz skutkach prawnych nie dokonania tych czynności. Stanowi to naruszenie obowiązków WSA w Warszawie w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania, albowiem wyznaczony przez KRDP doradca podatkowy staje się pełnomocnikiem mogącym podejmować skuteczne działania w postępowaniu po udzieleniu pełnomocnictwa, bowiem do czasu udzielenia pełnomocnictwa osoba składająca wniosek działa jako strona bez pełnomocnika. Brak stosownego pouczenia skarżącego przez WSA w Warszawie miało istotny wpływ na postępowanie strony, w szczególności na termin wniesienia skargi kasacyjnej. W stanie prawnym obowiązującym do dnia 10 kwietnia 2010 r., osoba wskazana przez KRDP zostawała pełnomocnikiem z urzędu z datą otrzymania pełnomocnictwa udzielonego przez osobę składającą wniosek o przyznanie pomocy prawnej - niewykonanie obowiązków przez WSA w Warszawie nie może skutkować pozbawieniem skarżącego jego konstytucyjnych praw do zaskarżenia orzeczenia Sądu pierwszej instancji.
Uwzględniając powyższe stanowisko skarżący powołał następujące okoliczności faktyczne:
(1) W dniu 27 października 2010 r. w Urzędzie Pocztowym w G. pełnomocnik skarżącego odebrał przesyłkę poleconą o numerze (00) 759007731846012086 nadaną w Urzędzie Pocztowym w S. z dniu 16 września 2010 r., awizowaną w G. w dniu 24 września 2010 r., zawierającą dokument podpisany przez skarżącego ustanawiający pełnomocnictwo.
(2) W dniu 15 czerwca 2010 r., doradca podatkowy wskazany przez KRDP na pełnomocnika skarżącego złożył w WSA w Warszawie wniosek o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem. Zarządzeniem z dnia 21 czerwca 2010 r. został poinformowany jako pełnomocnik z urzędu, że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 7 grudnia 2009 r., zaś wyrok jest prawomocny od dnia 7 stycznia 2010 r. W dniu 19 lipca 2010 r. pełnomocnik skarżącego otrzymał w Wydziale Informacji Sądowej w Warszawie poświadczoną kserokopię wyroku z dnia 22 października 2010 r.
(3) W dniu 26 lipca 2010 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną.
(4) Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2010 r. WSA w Warszawie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
(5) Po otrzymaniu pisemnego pełnomocnictwa od skarżącego jego pełnomocnik złożył w WSA w Warszawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na w.w. postanowienie.
Skarżący stwierdził, że zdaniem WSA w Warszawie jego pełnomocnik został ustanowiony najpóźniej w dniu 14 maja 2010 r. i zobowiązany był do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w terminie do 14 czerwca 2010 r. Składając wniosek o przywrócenie terminu w dniu 26 lipca 2010 r. nie zachował trzydziestodniowego terminu wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a. od dnia ustania przyczyny. Ustalając datę ustania przyczyny WSA w Warszawie uznał, że datą tą jest dzień zapoznania się pełnomocnika z aktami.
W normalnym postępowaniu strona dysponuje czasem minimum 60 dni od daty zaznajomienia się z wyrokiem i rozstrzygnięciem do daty złożenia skargi kasacyjnej. W istniejącym stanie faktycznym skarga kasacyjna została złożona w terminie 7 dni od daty otrzymania pisemnego uzasadnienia wyroku, co umożliwiło napisanie i złożenie skargi kasacyjnej albowiem zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. termin trzydziestodniowy do wniesienia skargi liczy się od daty otrzymania pisemnego uzasadnienia wyroku (jest to zdarzenie, od którego liczy się termin do wniesienia skargi kasacyjnej). Ze względu na wymogi formalne skargi kasacyjnej przygotowanie skargi kasacyjnej bez możliwości dysponowania w sposób nieograniczony pisemnym uzasadnieniem nie było wykonalne.
W ocenie skarżącego określając datę do wniesienia skargi kasacyjnej WSA w Warszawie w postanowieniu z dnia 23 września 2010 r. pominął fakt ustanowienia pełnomocnika z urzędu w wyniku postanowienia o przyznaniu pomocy prawnej WSA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2010 r. i uznał, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął z dniem 6 stycznia 2010 r. W uzasadnieniu postanowienia brak jest uwzględnienia faktu ustanowienia pełnomocnika z urzędu dla skarżącego po uprawomocnieniu się wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 października 2009 r. Uzasadnienie postanowienia pomija istotne elementy stanu faktycznego, jak również nie zawiera stanowiska Sądu pierwszej instancji w sprawie terminu wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu w wyniku rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy prawnej złożonego przez skarżącego w terminie otwartym do wniesienia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. Sporządzone uzasadnienie jest wyjątkowo krótkie i lakoniczne. Uzasadnienie takie w istotny sposób narusza art. 141 § 4 p.p.s.a.
W ocenie skarżącego jego wniosek o przyznanie pomocy prawnej z dnia 27 października 2009 r. zapoczątkował postępowanie o ustanowienie pełnomocnika. W istniejącym stanie prawnym, w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa zaskarżenia orzeczenia wydanego w pierwszej instancji, WSA w Warszawie na czas rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy prawnej powinien był powstrzymać się z doręczeniem odpisu wyroku albowiem istniał stan niepewności co do osoby, do której odpis powinien być doręczony. Dopiero po rozstrzygnięciu wniosku o przyznanie pomocy prawnej wojewódzki sąd administracyjny może doręczyć wypis wyroku wraz z uzasadnieniem uprawnionej osobie. Doręczenie wyroku skarżącemu, który nie może sporządzić skargi kasacyjnej, musi korzystać z profesjonalnego pełnomocnika, powoduje stan niepewności obywatela i godzi w jego konstytucyjne prawa. W postanowieniu z dnia 17 sierpnia 2010 r. WSA w Warszawie w sprawie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji uznał, że pełnomocnik skarżącego został ustanowiony z dniem poinformowania go o ustanowieniu pełnomocnikiem w sprawie. W myśl art. 244 § 2 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 10 kwietnia 2010 r.) WSA w Warszawie uznał, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje dwuetapowo: (a) postanowieniem wojewódzkiego sądu administracyjnego o udzieleniu pomocy prawnej oraz (b) wyznaczeniem pełnomocnika przez KRDP. Końcowy etap ustanawiania pełnomocnika z urzędu w sprawie - poinformowania pełnomocnika przez KRDP o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu został dokonany po dniu 10 kwietnia 2010 r., a więc pod rządami zmienionej ustawy. WSA w Warszawie uznał, że należy zastosować zasadę tempus regit actum (czas wyznacza podstawę działania). W związku z tym kwestie intertemporalne należy rozstrzygnąć na korzyść zasady bezpośredniego działania nowego przepisu. Stanowisko WSA w Warszawie pomija, zdaniem skarżącego, fakt, że nowelizacja art. 244 p.p.s.a. obowiązująca od 10 kwietnia 2010 r. wprowadzała nie tylko nowe brzmienie art. 244 § 2 w.w. ustawy ale dodała równie § 3 do tegoż artykułu.
W ocenie skarżącego, skoro nowelizacja obejmowała proces ustanawiania pełnomocnika od momentu składania wniosku, dając prawo wnioskodawcy do wskazania konkretnej osoby pełnomocnika, to należy uznać, że nowelizacja ta ma zastosowanie do wniosków złożonych po 10 kwietnia 2010 r., można ją również zastosować do wniosków złożonych przed tą datą, jeżeli wnioskodawca został poinformowany o prawie do wskazania konkretnej osoby jako pełnomocnika ustanowionego z urzędu. W tej konkretnej sprawie wnioskodawca został pozbawiony prawa wypowiedzenia się i wskazania osoby pełnomocnika. W ocenie skarżącego w rozpoznawanej sprawie jego pełnomocnik został ustanowiony z datą 26 września 2010 r., czyli z chwilą otrzymania dokumentu podpisanego przez skarżącego.
Ponadto, w ocenie skarżącego, WSA w Warszawie wydając postanowienie z dnia 23 września 2010 r. nie zastosował przewidzianego przez art. 49 § 1 p.p.s.a. wezwania do usunięcia braków formalnych pisma będąc do tego zobowiązanym - poprzez doręczenie dokumentu ustanawiającego pełnomocnictwo, co stanowiło bezpośrednią przyczynę błędnego określenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wydając postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji uznał, że upłynął termin do wniesienia skargi kasacyjnej, który minął w dniu 6 stycznia 2010 r. i nie został złożony wniosek o przywrócenie terminu przewidziany w art. 87 § 1 p.p.s.a. WSA w Warszawie nie miał jednoznacznego zdania co do terminu wniesienia skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie, albowiem w postanowieniu z dnia 17 sierpnia 2010 r. WSA w Warszawie określił inny termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Uznał, że ustąpiła przyczyna uchybienia terminowi w dniu 14 maja 2010 r. W istniejącym stanie faktycznym w dniu 14 maja 2010 r., zgodnie z art. 244 § 2, art. 35 oraz art. 37 § 1 p.p.s.a., w niniejszej sprawie nie było ustanowionego pełnomocnika, zaś przewidziana w art. 87 § 1 p.p.s.a przesłanka uchybienia ustąpiła dopiero w dniu 26 września 2010 r. w dniu doręczenia podpisanego przez skarżącego pełnomocnictwa. Oznacza to, że w dniu 26 lipca 2010 r. nie upłynął termin przewidziany w art. 87 § 1 p.p.s.a., albowiem nie ustąpiła jeszcze przesłanka uchybienia terminowi.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zasadnie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę kasacyjną skarżącego z powodu niedotrzymania przez jego pełnomocnika – doradcę podatkowego - trzydziestodniowego terminu na wniesienie w.w. środka odwoławczego, o którym to terminie mowa w art. 177 § 1 p.p.s.a.
5.2. W rozpoznawanej sprawie do toku postępowania została włączona osoba w.w. doradcy podatkowego jako pełnomocnika skarżącego na skutek postanowienia Referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 890/09 (k. 52 akt WSA w Warszawie). Pismem KRDP z dnia 23 kwietnia 2010 r. Sąd pierwszej instancji został poinformowany, że w.w. Rada wyznaczyła na pełnomocnika skarżącego doradcę podatkowego P. G. (nr wpisu [...]). Pismo to zostało także przesłane do wiadomości w.w. doradcy podatkowego. W dniu 18 czerwca 2010 r. wpłynęło do WSA w Warszawie pismo w.w. pełnomocnika zawierające wniosek o doręczenie odpisu wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 890/09 (k. 64 akt WSA w Warszawie). Od tego momentu można na podstawie akt sprawy śledzić kolejne czynności podejmowane przez w.w. pełnomocnika drogą pisemną w imieniu skarżącego. Uprzednio – dnia 14 maja 2010 r. – pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bezzasadnie w zażaleniu podnosi się, że moment umocowania w.w. doradcy podatkowego jako pełnomocnika w sprawie wyznacza moment doręczenia mu pisemnego pełnomocnictwa, podpisanego przez skarżącego. Oceniając bowiem skutki prawne w.w. postanowienia Referendarza sądowego WSA w Warszawie oraz wyznaczenia przez KRDP konkretnego profesjonalnego pełnomocnika, należy uwzględnić nowelizację p.p.s.a., która weszła w życie 10 kwietnia 2010 r., czyli trzy dni po wydaniu przez Referendarza sądowego WSA w Warszawie postanowienia w zakresie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W myśl znowelizowanego art. 244 p.p.s.a. ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (§ 2 w.w. przepisu p.p.s.a.). Ponieważ zmiana przepisów prawa nastąpiła w toku rozpoznawanej sprawy i była to zmiana przepisów o charakterze procesowym, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie WSA w Warszawie uznał, że należy zastosować zasadę tempus regit actum (czas wyznacza podstawę działania). W związku z tym kwestie intertemporalne należało rozstrzygnąć na korzyść zasady bezpośredniego działania nowego przepisu. Należy bowiem mieć na względzie zasadę, że postępowanie prowadzi się według przepisów obowiązujących w dacie dokonania poszczególnych czynności. Wyjątek od powyższej zasady, tj. stosowanie przepisów postępowania poprzednio obowiązujących musi wyraźnie wynikać z przepisu przejściowego. W związku z powyższym, skoro ustawodawca nie uregulował tej kwestii w sposób szczególny, każda zmiana przepisów postępowania powoduje konieczność stosowania przepisów aktualnie obowiązujących. W przypadku przepisów prawa materialnego dla oceny czy dane zachowanie (zdarzenie) jest objęte reglamentacją prawa stosuje się przepisy z daty jego zaistnienia (choć i ta zasada może doznać ograniczeń w przypadku przepisów retroakcyjnych), ale już ewentualne skutki mogą być wyznaczane na mocy przepisów przejściowych przez przepisy z innej daty (por. wyrok NSA z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II FSK 643/08, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Uwzględnienie przez Sąd pierwszej instancji znowelizowanych przepisów p.p.s.a. tym bardziej zasługuje na aprobatę, że nowe przepisy są korzystniejsze dla stron postępowania, które uzyskały prawo pomocy w zakresie reprezentowania przez profesjonalnych pełnomocników. Nowa regulacja zmniejsza bowiem stopień formalizacji postępowania, poprzez wprowadzenie domniemania prawnego, które czyni zbyteczną dotychczasową konieczność udzielania przez stronę pełnomocnictwa na piśmie. Przekłada się to na ekonomię procesową zarówno dla sądu jak i strony postępowania, bowiem skarżący i jego pełnomocnik nie muszą dokonywać dodatkowych czynności związanych z wystawieniem pisemnego pełnomocnictwa oraz dokładać staranności, aby owo pisemne pełnomocnictwo zostało przedłożone sądowi rozstrzygającemu sprawę. Na mocy art. 244 § 2 p.p.s.a. profesjonalny pełnomocnik może bezzwłocznie po otrzymaniu wiadomości o wyznaczeniu go na pełnomocnika w ramach instytucji prawa pomocy przystąpić do skutecznego prawnie działania w imieniu skarżącego.
W oparciu o powyższy pogląd zasadnie więc Sąd pierwszej instancji przyjął, że moment umocowania w.w. doradcy podatkowego jako pełnomocnika skarżącego nastąpił ex lege na skutek wyznaczenia przez KRDP najpóźniej 14 maja 2010 r. – tego dnia pełnomocnik zgłosił się do WSA w Warszawie w celu przejrzenia akt sprawy (por. adnotacja z czytelni akt WSA w Warszawie dołączona do akt sprawy). Stąd odnosząc to ustalenie do terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. zasadnie WSA w Warszawie stwierdził, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 p.p.s.a., za dzień, w którym ustała przyczyna do wniesienia skargi kasacyjnej należy uznać dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji, co może nastąpić dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy, ze stanowiskiem skarżącego co do zakresu kasacji oraz po jej sporządzeniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt I CZ 62/00, opubl. OSNC 2001/1/7, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06, niepubl.). Konieczność uwzględnienia warunku dokonania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której został on ustanowiony, a jednocześnie respektowanie ustalonego przepisem art. 177 § 1 p.p.s.a. terminu na sporządzenie skargi kasacyjnej, powoduje, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uznaje się za wniesiony w terminie, o ile zostanie złożony do 30 dni od dnia umocowania pełnomocnika w sprawie. Stąd Sąd pierwszej instancji przyjął, że termin, w którym pełnomocnik skarżącego powinien był wnioskować o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz wnieść skargę kasacyjną, upłynął w dniu 14 czerwca 2010 r. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został złożony w dniu 26 lipca 2010 r. Biorąc to pod uwagę WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 890/09, odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Odrzucenie skargi kasacyjnej zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 września 2010 r. było konsekwencją powyższej konstatacji, której nie można odmówić zgodności z prawem. Tym samym, wbrew zarzutom zażalenia, nie można podzielić oceny skarżącego, że WSA w Warszawie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Zaskarżone postanowienie jest bowiem wywiedzeniem prawnoprocesowych konsekwencji z wcześniejszych postanowień tegoż Sądu, których skarżącemu nie udało się wzruszyć w drodze skorzystania ze środka zaskarżania w postaci zażalenia.
5.3. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bez wpływu na prawidłowość powyższej oceny WSA w Warszawie pozostaje podniesiony w zażaleniu pogląd, że uwzględniając nowelizację p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji powinien był wziąć po uwagę § 3 art. 244 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie istniały obiektywne przeszkody, uniemożliwiające uwzględnienie w.w. przepisu prawa. Wniosek skarżącego został bowiem złożony w dniu 30 października 2009 r. (k. 29 akt WSA w Warszawie), czyli pod rządami p.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji. Art. 244 § 3 p.p.s.a. wszedł w życie 10 kwietnia 2010 r., zatem skarżący nie mógł w w.w. wniosku wskazać swojego potencjalnie przyszłego pełnomocnika. W momencie wyznaczania przez KRDP pełnomocnika dla skarżącego na skutek postanowienia Referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2010 r. także nie było prawnych możliwości zastosowania w.w. przepisu prawa, gdyż § 3 art. 244 p.p.s.a. dopuszcza wskazanie przez osobę wnioskującą o prawo pomocy swoich preferencji, co do osoby przyszłego potencjalnego pełnomocnika, jedynie we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
5.4. Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o tym, że pogląd podniesiony w zażaleniu jest jedynie bezpodstawną próbą uniknięcia przez pełnomocnika negatywnych skutków niedotrzymania przez niego ustawowego terminu na wniesienie skargi kasacyjnej, przesądza okoliczność, że w okresie od 14 maja 2010 r. do dnia 27 września 2010 r., w którym to dniu odebrał przesłane pocztą pisemne pełnomocnictwo od skarżącego, pełnomocnik działał jakby był umocowany w sprawie. Jak wyżej już stwierdzono, przeglądał akta sprawy oraz w imieniu skarżącego wnosił do sądu pisma procesowe. WSA w Warszawie nie wzywał go do przedłożenia stosownego pełnomocnictwa, a i pełnomocnik nie czuł się do tego zobowiązany mocą prawa. Stąd zasadne są wątpliwości, że podniesiona w zażaleniu argumentacja o konieczności umocowania pełnomocnika pisemnym pełnomocnictwem przez skarżącego jest tylko pragmatycznie przygotowaną próbą uniknięcia skutków w.w. zaniedbań. Tym samym takie stanowisko, w konfrontacji z prawidłową oceną WSA w Warszawie, nie może być podstawą do uwzględniania zażalenia.
5.5. Kierując się powyższą oceną Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.