II FZ 702/13

II FZ 702/13 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2013-08-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-07-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Stanisław Bogucki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
III SA/Łd 650/13 - Wyrok WSA w Łodzi z 2013-11-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art.86 par.1, art.87 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 650/13 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skarg M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 3 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do wniesienie skargi.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2013 r., III SA/Łd 650/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił M. K. (dalej: Skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienie skargi w sprawie ze skargi Skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. (dalej: Dyrektor IS) z dnia 3 kwietnia 2013., nr [...], w przedmiocie postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji:
2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Łodzi podał, że ww. postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2013 r. Dyrektor IS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 5 września 2012 r. wydane w przedmiocie odmowy uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne wniesionych przez Skarżącą. Postanowienie z dnia 3 kwietnia 2013 r. zostało doręczone Skarżącej w dniu 5 kwietnia 2013 r. (por. zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 57 akt adm.).
2.2. W dniu 15 maja 2013 r. Skarżąca zaskarżyła powyższe postanowienie do WSA w Łodzi. Skarga została wniesiona z uchybieniem ustawowego trzydziestodniowego terminu. Wraz z wniesioną skargą Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając wniosek podniosła, że skargę na ww. postanowienie nadała w dniu 2 maja 2013 r. (data nadania przesyłki poleconej w UP G. 1 – k. 5 akt sądowych). Adresując przesyłkę, popełniła drobny błąd polegający na nieprawidłowym oznaczeniu numeru ulicy, przy którym znajduje się siedziba Dyrektora IS: zamiast "...." wskazała "...". Następstwem powyższego był zwrot przesyłki do adresata z adnotacją "adresat nieznany". W ocenie Skarżącej drobny błąd w postaci numeru ulicy nie mógł przesądzać o nieznajomości adresata. Dyrektor IS jest bowiem jedynym organem tego typu w Łodzi i województwie łódzkim. Tym samym instytucja ta jest znana absolutnie wszystkim doręczycielom w Łodzi. Zdaniem Skarżącej doręczyciel nie dołożył należytej staranności i wada doręczenia występuje po stronie Urzędu Pocztowego.
2.3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie.
3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (Sądu pierwszej instancji):
Odmawiając Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi, WSA w Łodzi ocenił, że z argumentacją Skarżącej nie sposób się zgodzić. Zaskarżone postanowienie zawiera pouczenie o sposobie wniesienia skargi do sądu. W nagłówku postanowienia znajduje się pełna nazwa organu wydającego postanowienie zaś na dole pierwszej strony postanowienia znajduje się dokładny adres organu (L., ...) a także numer telefonu, faksu, adres e-mail oraz adres strony internetowej organu. Można zatem uznać, że zaskarżone postanowienie zawiera dokładną informację o adresie siedziby organu odwoławczego.
W ocenie Sądu pierwszej instancji Skarżąca nie wykazała, że uchybienie przez nią terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy. Za usprawiedliwioną przyczynę przekroczenia terminu nie można uznać omyłki w adresie organu odwoławczego, za pośrednictwem którego została wniesiona skarga. Od osoby należycie dbającej o swoje interesy należy bowiem oczekiwać, że dokonując nawet tak technicznej czynności jaką jest zaadresowanie koperty, w której nadana ma być skarga, wykaże się dostateczną starannością, która zapewni skuteczność tej czynności. Brak upewnienia się przez Skarżącą o prawidłowości zaadresowania przesyłki, wskazuje na niestaranność z jej strony.
Stosownie do art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529) "adres" jest oznaczeniem miejsca doręczenia przesyłki pocztowej lub kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym wskazanego przez nadawcę albo oznaczenie miejsca ich zwrotu do nadawcy. Natomiast przepis art. 37 ust. 1 wymienionej ustawy stanowi, że przesyłkę pocztową lub kwotę pieniężną określoną w przekazie pocztowym doręcza się adresatowi pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej. Z wymienionych przepisów wynika, że przesyłkę doręcza się adresatowi pod adresem wskazanym na przesyłce. W sytuacji zatem, gdy Skarżąca wskazała na kopercie miejsce doręczenie przesyłki "...", to przesyłka została doręczona właśnie na ten adres.
4. Stanowisko Skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym:
Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie WSA w Łodzi, Skarżąca zażądała jego uchylenia w całości oraz "ponownego rozpatrzenia sprawy" i "przywrócenia terminu do wniesienie skargi". Uzasadniając zażalenie Skarżąca podniosła, że nieuzasadnione było zwrócenie jej przesyłki (skargi) do adresata z uwagi na drobny błąd pisarski możliwy do naprawienia z urzędu przez adresata, bowiem zamiast "...." zaadresowano "...". Tak niskiego stopnia błąd nie mógł przesądzić o nieznajomości jedynej i najważniejszej w L. i regionie instytucji podatkowej, albowiem wszyscy doręczyciele w L. codziennie dostarczają do Dyrektora IS setki przesyłek. W ocenie Skarżącej, jej przesyłka powinna być doręczona bez żadnych komplikacji, dlatego że w każdej gałęzi prawa istnieje instytucja prawna nazywana "drobny błąd pisarski" konsumująca takie przypadki prowadzące jednak do braku przeszkód do procesowego rozpoznania i załatwienia sprawy. Oczywistym jest fakt, że również rozpatrywanie i załatwianie słusznych spraw obywateli-podatników nie może być uniemożliwione z powodu bardzo drobnych uchybień formalnych.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. Zażalenie Skarżącej ma usprawiedliwione podstawy, a postanowienie WSA w Łodzi nie odpowiada prawu, dlatego podlega uchyleniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił, że sytuacja drobnej pomyłki pisarskiej w adresie Dyrektora IS przesądza o niedbałości Skarżącej, a tym samym o braku podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.
5.2. Regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Jednakże nie jest to reguła o charakterze bezwzględnym. Przepis art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. przewiduje możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uchybiła ona terminowi bez swojej winy. Podkreślenia wymaga, że powołana ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu, ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Wnioskodawca nie musi zatem dowodzić braku winy, a jedynie uwiarygodnić fakty świadczące o niezawinionym braku winy w uchybieniu terminu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołane w rozpoznawanej sprawie przyczyny niedotrzymania przez Skarżącą ustawowego terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora IS uprawdopodabniają brak winy Skarżącej. Wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji błąd pisarski nie może być automatycznie interpretowany jako efekt braku należytej dbałości o swoje interesy. Doświadczenie życiowe wskazuje na możliwość zaistnienia drobnych pomyłek poznawczych (w tym związanych z czynnością pisania) – jak w rozpoznawanej sprawie: pominięcie cyfry "3" w adresie Dyrektora IS – pomimo koncentracji osoby wykonującej danej zadanie, pomimo ponownego sprawdzenia wykonania tego zadania oraz pełnego przeświadczenia, że wykonało się je prawidłowo. Na występowanie tego typu pomyłek percepcyjnych i poznawczych zwraca uwagę nauka o człowieku (psychologia poznawcza), ale także – co pominięte zostało przez Sąd pierwszej instancji – nauka prawa (np. w zakresie błędów w komunikacji - por. J. Jabłońska-Bonca, Prawnik a sztuka negocjacji i retoryki, Warszawa 2003, s. 206-211 - czy w kwestii błędów poznawczych świadków – Z. Marten, Psychologia zeznań, Warszawa 2012, s. 255-279). Nie można zatem zbyt rygorystycznie ocenić oczywistych omyłek pisarskich, gdyż w tym przypadku zasadna wydaje się maksyma: errare humanum est. Ponadto, jak trafnie zauważa Skarżąca, przewidziana prawem instytucja oczywistych omyłek pisarskich jak najbardziej respektuje ograniczenia poznawcze ludzkiego umysłu, stąd niezasadnym wydaje się zbyt surowe ocenianie pomyłek obywateli, które muszą być tolerowane w przypadku sądów, a na co wskazuje art. 156 § 1 p.p.s.a.
5.3. W świetle powyższych uwag, w rozpoznawanej sprawie zasadna jest ocena, że błąd pisarski Skarżącej mógł zaistnieć bez jej zawinienia, a przy uwzględnieniu, że błąd ten był tak niewielkiego stopnia, że w zasadzie nie uniemożliwiał identyfikacji adresata, należy skonkludować, że zasadne jest przywrócenie terminu do wniesienia skargi przez Skarżącą. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i rozpoznał wniosek na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., przywracając Skarżącej termin do wniesienia skargi.