II FZ 689/12

II FZ 689/12 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2012-09-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-07-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Stanisław Bogucki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Koszty sądowe
Sygn. powiązane
I SA/Lu 188/11 - Wyrok WSA w Lublinie z 2011-09-16
II FZ 224/11 - Postanowienie NSA z 2011-05-31
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 86 par. 1, art. 87 par. 1, 2 i  4, art. 230 par. 1 i 2.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Tezy
Materialny obowiązek uiszczenia opłaty sądowej, o której mowa w art. 230 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) ciąży na samej stronie postępowania sądowoadministracyjnego, co jednak nie zdejmuje z jej pełnomocnika obowiązku zapewnienia skuteczności czynności procesowej, dokonywanej w granicach pełnomocnictwa. Obowiązku tego nie należy utożsamiać z koniecznością uiszczenia opłaty z własnych środków pełnomocnika, lecz z taką organizacją prowadzenia spraw strony w postępowaniu sądowym, która zapewni skuteczne dochodzenie jej interesów.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 13 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "O." sp. z o.o. w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 188/11 w przedmiocie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi "O." sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 4 lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za okres od stycznia do czerwca 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2012 r., I SA/Lu 188/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił "O." sp. z o.o. w R. (powoływanej dalej jako "Spółka") przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 4 lutego 2011 r., nr [...], wydaną w przedmiocie podatku od gier za okres od stycznia do czerwca 2010 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji:
2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Lublinie podał, że wyrokiem z dnia 16 września 2011 r., I SA/Lu 188/11, tenże Sąd oddalił skargę Spółki na ww. decyzję Dyrektora IC z dnia 4 lutego 2011 r. Ponieważ 12 stycznia 2012 r. Spółka (reprezentowana przez pełnomocnika – radę prawnego) wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zarządzeniem z dnia 18 stycznia 2012 r. Przewodniczący Wydziału I WSA w Lublinie wezwał Spółkę (kierując wezwanie do pełnomocnika Spółki) do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 1770 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu.
2.2. Wezwanie do uiszczenia wpisu pełnomocnik Spółki otrzymał 25 stycznia 2012 r. (por. k. 104 akt WSA w Lublinie). Termin do jego uiszczenia upłynął w dniu 1 lutego 2012 r. Wpis uiszczono 6 lutego 2012 r. (por. k. 105 akt WSA w Lublinie), tj. 5 dni po terminie. O nieuiszczeniu przez Spółkę wpisu pełnomocnik dowiedział się 3 lutego 2012 r.
2.3. W dniu 9 lutego 2012 r. Spółka wniosła do WSA w Lublinie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. We wniosku podała, że informację o konieczności uiszczenia wpisu pełnomocnik Spółki przekazał pocztą elektroniczną dyrektorowi Spółki – M. G. – czyli zgodnie z przyjętymi z klientem zasadami komunikacji – w dniu 27 stycznia 2012 r. Jak się okazało, dyrektor Spółki w okresie od 19 stycznia 2012 r. do 1 lutego 2012 r. przebywał na urlopie za granicą i nie miał przy sobie komputera, a dostęp do służbowej skrzynki pocztowej (elektronicznej) w jakikolwiek inny sposób był utrudniony. O konieczności uiszczenia wpisu dyrektor Spółki powziął wiadomość 2 lutego 2012 r. a pełnomocnik dowiedział się 3 lutego 2012 r. Do wniosku dołączono kopię wniosku urlopowego, biletu lotniczego i paszportu.
3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (Sądu pierwszej instancji):
Odmawiając przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, WSA w Lublinie stwierdził, że w sprawie nie został wykazany brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Oceniając brak winy, należy uwzględnić wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, stosując obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Jeżeli w sprawie ustanowiono pełnomocnika, również jego postępowanie powinno być wzięte pod uwagę, przy ocenie zawinienia w uchybieniu terminu. Profesjonalny pełnomocnik, któremu powierzono prowadzenie sprawy, odpowiada bowiem za dokonywanie czynności procesowych w imieniu strony.
Jako przyczyny, z powodu których wpis od skargi kasacyjnej nie został uiszczony, pełnomocnik podał wyjazd na zagraniczny urlop dyrektora Spółki i przeszkody w skorzystaniu przez niego z poczty elektronicznej, na którą dotarła informacja od pełnomocnika o obowiązku uiszczenia wpisu. W ocenie Sądu pierwszej instancji ww. przyczyny nieuiszczenia przez stronę, reprezentowaną przez pełnomocnika, wpisu od skargi kasacyjnej w terminie nie miały charakteru nadzwyczajnego, niezawinionego i nie stanowiły przeszkód niemożliwych do przezwyciężenia. Choć materialny obowiązek uiszczenia opłaty ciąży na samej stronie, niemniej jednak nie skutkuje to zwolnieniem pełnomocnika z obowiązku zapewnienia skuteczności czynności procesowej, dokonywanej w granicach pełnomocnictwa. Obowiązku tego nie można oczywiście utożsamiać z koniecznością uiszczenia opłaty z własnych środków pełnomocnika, lecz z taką organizacją prowadzenia spraw strony w postępowaniu sądowym, która zapewni skuteczne dochodzenie jej interesów. Warunkiem tego należytego dbania o interesy strony jest skuteczne dokonywanie czynności procesowych. Pełnomocnik winien, kierując się logiką i doświadczeniem zawodowym związanym z prowadzeniem spraw sądowych, czynić przewidywania co do przebiegu czynności procesowych. Brak porozumienia pomiędzy pełnomocnikiem a klientem w zakresie konieczności zabezpieczenia ze środków strony kwot na prowadzenie sprawy sądowoadministracyjnej, należy uznać za brak staranności pełnomocnika, który winien dbać o właściwą komunikację z klientem.
4. Stanowisko Spółki w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym:
Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie WSA w Lublinie Spółka (reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego) zażądała jego uchylenia. W ocenie Spółki, z przyczyn od niej niezależnych wpis od skargi kasacyjnej nie został uiszczony w terminie, wobec czego Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, którego główną przyczyną był wyjazd zagraniczny dyrektora Spółki. Sąd pierwszej instancji zupełnie nie rozważył argumentu, że pełnomocnik prowadząc sprawy Spółki od dłuższego czasu ustalił z klientem taki rodzaj komunikowania się i sposób ten na przestrzeni wieloletniej współpracy nigdy nie zawiódł. Sytuacja taka wydarzyła się pierwszy raz na co wpływ miał jedynie brak możliwości dostępu do poczty elektronicznej, a co za tym idzie nieuiszczenie wpisu w terminie.
Spółka wskazała, że w dniu 27 stycznia 2012 r. pełnomocnik, zgodnie z ustalonymi z klientem (i wielokrotnie sprawdzonymi w innych postępowaniach) zasadami komunikacji, przekazał za pośrednictwem poczty elektronicznej informację o wezwaniu z prośbą o uiszczenie wpisu. Wiadomość została przesłana dyrektorowi Spółki. W okresie od dnia 19 stycznia 2012 r. do dnia 1 lutego 2012 r. dyrektor Spółki przebywał za granicą. Podczas tego wyjazdu nie miał własnego komputera zakładając, że będzie miał możliwość skorzystania z komputera np. w kawiarni internetowej albo z wykorzystaniem telefonu komórkowego. W praktyce okazało się, że dostęp do służbowej skrzynki pocztowej z zagranicznego komputera albo z telefonu nie jest możliwy. Z uwagi na barierę językową i brak kwalifikacji technicznych osób towarzyszących dyrektorowi Spółki, nie udało się uzyskać pomocy w tym zakresie. Dopiero po powrocie, tj. w dniu 2 lutego 2012 r., dyrektor Spółki odczytał wiadomość o potrzebie uiszczenia wpisu i przekazał ją do księgowości. Jednakże było to po upływie terminu. Wiadomość o nieuiszczeniu wpisu dotarła do pełnomocnika w dniu 3 lutego 2012 r. Wpis od skargi kasacyjnej został uiszczony na rachunek Sądu pierwszej instancji w dniu 6 lutego 2012 r.
Oceniając powyższe, zdaniem pełnomocnika Spółki należy przyjąć, że niedochowanie terminu nie było spowodowane przyczynami leżącymi po stronie Spółki. Ustalony sposób komunikacji nie był nieprawidłowy, a założenie o dostępności służbowej skrzynki pocztowej można uznać za uzasadnione. Założenie, że służbowa skrzynka pocztowa będzie dostępna za granicą nie może być uznane za oczywiście nieprawidłowe i powodujące zawiniony skutek. Założenie to co do zasady można uznać za trafne, a od dyrektora Spółki i ogólnie personelu Spółki posiadającego przeciętne umiejętności użytkownika poczty elektronicznej i Internetu nie można oczekiwać przewidywania, że łączność ze skrzynką pocztową z innego niż służbowy komputera, tudzież telefonu komórkowego, może być niemożliwa za granicą. Jednocześnie rozwiązanie zaistniałego problemu - z zagranicy - mogło być obiektywnie bardzo utrudnione.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpoznając wniosek Spółki o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, zasadnie WSA w Lublinie stwierdził, że nieuszczenie ww. wpisu w terminie 7 dniu od dnia doręczenia wezwania Przewodniczącego I Wydziału WSA w Lublinie nastąpiło z braku należytej staranności po stronie Spółki i jej pełnomocnika. Pogląd dotyczący należytej staranności pełnomocnika został już wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. postanowienie z dnia 22 marca 2011 r., II FZ 77/11 (publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
5.2. W myśl art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oceniając brak winy w uchybieniu terminu, Sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, stosując obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi, niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Jeżeli w sprawie ustanowiono pełnomocnika, również jego postępowanie winno być wzięte pod uwagę przy ocenie zawinienia w uchybieniu terminu.
Profesjonalny pełnomocnik, któremu powierzono prowadzenie sprawy odpowiada za dokonywanie czynności procesowych w imieniu strony. Skuteczność dokonania przed sądem czynności, polegającej na wniesieniu pisma wszczynającego postępowanie w sprawie, zależy od uiszczenie wpisu (por. art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Materialny obowiązek uiszczenia opłaty ciąży na samej stronie, co jednak nie zdejmuje z pełnomocnika obowiązku zapewnienia skuteczności czynności procesowej, dokonywanej w granicach pełnomocnictwa. Obowiązku tego nie należy utożsamiać z koniecznością uiszczenia opłaty z własnych środków pełnomocnika, lecz z taką organizacją prowadzenia spraw strony w postępowaniu sądowym, która zapewni skuteczne dochodzenie jej interesów. Warunkiem należytego dbania o interesy strony jest skuteczne dokonywanie czynności procesowych. Pełnomocnik powinien, kierując się logiką i doświadczeniem zawodowym związanym z prowadzeniem spraw sądowych, czynić przewidywania co do przebiegu czynności procesowych. Brak porozumienia pomiędzy pełnomocnikiem a klientem w zakresie konieczności zabezpieczenia ze środków strony kwot na prowadzenie sprawy sądowoadministracyjnej należy uznać za brak staranności pełnomocnika, który winien dbać o właściwą komunikację z klientem, w tym informować mocodawcę o konieczności ponoszenia kosztów sądowych. Złożenie skargi kasacyjnej w sprawie, w której na mocy art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. należny jest wpis sądowy, a w której nie składano wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, powinno skłonić fachowego pełnomocnika do takiego zaplanowania prowadzenia sprawy, które pozwoli na dokonywanie prawnie skutecznych czynności procesowych.
5.3. W rozpoznawanej sprawie nie uprawdopodobniono, że Spółka, działająca za pośrednictwem pełnomocnika, nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Samo udowodnienie faktu, że dyrektor Spółki przebywał za granicą w trakcie biegu terminu (co potwierdzają dokumenty załączone do wniosku o przywrócenie terminu – por. k. 109-111 akt WSA w Lublinie), nie daje podstaw do uznania, że pełnomocnik dochował należytej staranności w zakresie zapewnienia uiszczenia wpisu. Podróż zagraniczna dyrektora Spółki, nie uniemożliwiała stronie (tj. Spółce lub za pośrednictwem reprezentującego ją pełnomocnika) zapłacenia wpisu od skargi. Niezależnie od faktu, że starania pełnomocnika w celu nawiązania kontaktu z klientem nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione, na uchybienie terminu w sposób zawiniony wpływa sama okoliczność, że pełnomocnik nie poczynił ze stroną, w okresie poprzedzającym wyjazd zagraniczny mocodawcy, uzgodnień co do zabezpieczenia kwot umożliwiających zadośćuczynienie obowiązkowi opłacenia skargi kasacyjnej. Takich uzgodnień z pełnomocnikiem ani innych czynności organizacyjnych nie przedsięwzięła również Spółka, której dyrektor udał się w podróż zagraniczną. Całkowicie nieprzekonujący jest argument podniesiony w zażaleniu, jakoby nadzwyczajność sytuacji i nieskuteczność utrwalonego pomiędzy klientem a pełnomocnikiem środka komunikacji, wskazywały na brak zawinienia Spółki. Należyta staranność, będąca – jak już wyżej stwierdzono – kryterium oceny zachowania reprezentantów Spółki i jej pełnomocnika, polega przede wszystkim na zapobiegliwym przygotowaniu się na okoliczności wyjątkowe, niestandardowe, których skutki - poza przypadkiem działania vis maior - mogą być kontrolowane przez właśnie starannie działający podmiot.
5.4. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie Spółka nie wykazała braku winy w niedotrzymaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, a zaskarżone postanowienie WSA w Lublinie odpowiada prawu. W związku z tym, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.