II FZ 66/23

II FZ 66/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-07-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 18/24 - Postanowienie NSA z 2024-03-26
I SA/Ol 113/22 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2023-09-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 26 lipca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Ol 113/22 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi G. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 8 grudnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania podatkowego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 9 stycznia 2023 r., sygn. I SA/Ol 113/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, w sprawie ze skargi G. K. (dalej jako "skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 8 grudnia 2021 r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania podatkowego, odmówił skarżącej wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.").
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca w treści skargi zawarła wniosek o wstrzymanie egzekucji kosztów postępowania podatkowego. Mając na uwadze, że w świetle art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.) postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu m.in. w razie wstrzymania wykonania obowiązku, a także okoliczność, że skarżąca powołała się w skardze na art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd meriti uznał, że przedmiotem zgłoszonego wniosku jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Rozpoznając ten wniosek WSA nie stwierdził jednak wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącej ochrony tymczasowej. Uzasadniając sąd wskazał, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów źródłowych, na podstawie których możliwe byłoby dokonanie oceny, czy uiszczenie ustalonych w sprawie kosztów postępowania podatkowego może rodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto sąd wskazał, że z informacji organu podatkowego wynika, że egzekucja tych kosztów okazała się skuteczna jeszcze przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.
W zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 9 stycznia 2023 r. skarżąca zarzuciła temu postanowieniu naruszenie:
1) art. 3 § 1 p.p.s.a. przez sprzeniewierzenie się funkcji kontrolnej sądu, co wyraża się przyjęciem, przed merytorycznym rozstrzygnięciem skargi, narracji organu administracji, o czym najdobitniej świadczy zapis uzasadnienia postanowienia: "Z informacji uzyskanej od organu egzekucyjnego (pismo z dnia 1 lutego 2022 r., k. 21 akt sądowych) wynika natomiast, że skarżąca nie uiściła ww. zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, zaś w toku postępowania egzekucyjnego doszło do wyegzekwowania tych należności 2 214 zł. Nie wstrzymano wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 239f § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.";
2) art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. przez uznanie, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca powinna dodatkowo uzasadnić, kiedy z treści uzasadnienia skargi bezspornie wynika, że mamy do czynienia nie z żadną kwotą podatku tylko z przestępczym działaniem organu administracji publicznej dokonującej zuchwałej kradzieży na szkodę skarżącej. Przyjęcie, że trzeba udowadniać tezę, że zabranie skarżącej na okres ok. 4 lat (łączny czas postępowań sądowych) kwoty ok. 40 tys. zł wyrządza – zdaniem skarżącej – szkodę przynoszącą nieodwracalne skutki i jest niezbitym dowodem na to, że mamy do czynienia z oderwaniem od rzeczywistości tego, który tę tezę wysnuwa.
W zażaleniu skarżąca wniosła o zmianę postanowienia przez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Z ostrożności procesowej wniesiono również o uchylenie postanowienia i skierowanie wniosku skarżącej do ponownego rozpatrzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie sądu meriti odpowiada prawu, ponieważ prawidłowo stwierdzono w nim, że skarżąca nie wykazała w należyty sposób zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. np. postanowienia NSA: z 30.04.2010 r., II FZ 110/10; z 26.09.2013 r., II FZ 718/13).
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" – wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (zob. postanowienia NSA: z 4.07.2012 r., II FZ 456/12; z 26.02.2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14.04.2015 r., II FZ 207/15; z 22.07.2015 r., II FZ 497/15). Samo powołanie się przez skarżącą na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskującym spoczywa – jak trafnie przyjął na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. WSA w Olsztynie – obowiązek wykazania okoliczności uprawdopodobniających zaistnienie wskazanych przesłanek. Natomiast obowiązkiem sądu jest ocena przedstawionych przez wnioskodawcę argumentów, jak również dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie trafnie sąd pierwszej instancji przyjął, że skarżąca nie przedłożyła dokumentów źródłowych, które obrazowałyby jej aktualną sytuację finansową, materialną czy zdrowotną, a wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi zostać w sposób dostateczny uzasadniony, tj. należy wskazać na okoliczności, z których wynikałoby, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi popierającymi powołane okoliczności. Tymczasem w skardze, tj. w piśmie, w którym wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu – wbrew twierdzeniom skarżącej – nie zostało zawarte żadne uzasadnienie przedmiotowego wniosku.
Należy jednocześnie wskazać, w ślad za sądem pierwszej instancji, że zgodnie z pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 1 lutego 2022 r., które to pismo stanowiło załącznik do odpowiedzi na skargę wniesioną przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie, w dniu 12 stycznia 2022 r., tj. jeszcze przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, organ egzekucyjny wyegzekwował w całości koszty postępowania podatkowego w kwocie 2 214,00 zł. Skarżąca wywodzi wprawdzie, że wyegzekwowano od niej kwotę ok. 40 000 zł, jednak nie wskazuje, czego kwota ta dotyczyła. Przypomnieć należy, że wstrzymanie wykonania może dotyczyć zaskarżonego aktu, a w tym przypadku zaskarżono postanowienie dotyczące kosztów postępowania podatkowego we wskazanej wyżej wysokości 2 214 zł.
Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.