II FZ 655/18

II FZ 655/18 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2018-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-09-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Tomasz Kolanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
III SA/Wa 3801/17 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-02-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano wniosek do ponownego rozpoznania
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 30 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 3801/17 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 4 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Uzasadnienie
Przedmiotem zażalenia S. N. (dalej: skarżący, strona) jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 3801/17, w którym oddalono wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 4 września 2017 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za luty 2011 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) uznał, że wniosek nie jest zasadny. Wskazał, że sąd administracyjny obwiązany jest do dokonania oceny przytoczonych przez stronę we wniosku okoliczności w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w aktach, w tym np. dokumentów załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W ocenie Sądu, skarżący nie przywołał żadnych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych twierdząc, że nie wykazał on w sposób wiarygodny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla własnego utrzymania, głównie ze względu na brak przedstawienia informacji o sytuacji materialnej swojej żony. Tym samym skarżący poprzez niewyczerpujące, a zarazem nierzetelne wykazanie przesłanek przyznania prawa pomocy uniemożliwił niepozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie kwestii oceny jego kondycji finansowej i rzeczywistych możliwości płatniczych.
Zdaniem sądu skoro skarżący w złożonym wniosku nie wykazał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, brak było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z jego oczekiwaniami.
Skarżący wywiódł od tego postanowienia zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie jest zasadne, jednakże z innych przyczyn, niż podnosi pełnomocnik skarżącego.
Nie budzi wątpliwości, że w świetle art. 61 § 3 p.p.s.a. instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jednak wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi wskazać więc konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy jeszcze raz podkreślić – jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a. Nie może budzić wątpliwości, że analizowany art. 61 § 3 p.p.s.a. dopuszcza możliwość wstrzymania wykonania decyzji wyłącznie w sytuacji, w której obiektywnie, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności istotnych w sprawie, właśnie z powodu wykonania decyzji może dojść do zaistnienia zdarzeń w nim opisanych.
Jak zasadnie wskazał sąd pierwszej instancji, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sąd obowiązany jest rozstrzygnąć nie tylko na podstawie wniosku, ale także na podstawie całokształtu materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. Choć sąd pierwszej instancji zasadę tę prawidłowo powołał, to jednak się do niej nie zastosował.
Bez wątpienia wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w zasadzie pozbawiony jest argumentacji. Niemniej jednak w aktach sprawy znajdują się dokumenty, które skarżący złożył w związku z toczącym się przed sądem pierwszej instancji postępowaniem dotyczącym prawa pomocy. Tymczasem sąd rozpoznając wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji oparł się tylko na dwóch faktach: braku wskazania okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji we wniosku i na wydaniu przez sąd pierwszej instancji postanowienia o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu 30 kwietnia 2018 r. sąd ten rzeczywiście wydał postanowienie, w którym odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, ze przyczyną oddalenia wniosku było w zasadzie to, iż skarżący nie ujawnił informacji dotyczących jego żony, z którą ma rozdzielność majątkową. Ponadto sąd uznał, że skoro ‒ jak stwierdził skarżący ‒ nie ma on zobowiązań, a uzyskuje dochód w kwocie 1200 zł netto, to może pokryć koszty wpisu od skargi w wysokości 500 zł (obecnie jest to jedyny koszt w sprawie).
W zaskarżonym postanowieniu sąd wskazał, powołując się na postanowienie dotyczące prawa pomocy, że skarżący poprzez niewyczerpujące, a zarazem nierzetelne wykazanie przesłanek przyznania prawa pomocy uniemożliwił niepozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie kwestii oceny jego kondycji finansowej i rzeczywistych możliwości płatniczych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd w zaskarżonym postanowieniu bezzasadnie oparł się na postanowieniu tego sądu w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy, bez uwzględnienia dokumentów, które skarżący przedstawił w tamtym postępowaniu. Przesłanki przyznania prawa pomocy są bowiem inne od przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Dlatego też oceny kondycji finansowej strony dokonuje się w tych postępowaniach z innej perspektywy. W przypadku postępowania dotyczącego prawa pomocy ocenia się możliwości płatnicze skarżącego z punktu widzenia kosztów sądowych (i ewentualnych kosztów profesjonalnej pomocy prawnej), przy czym bierze się pod uwagę również sytuację małżonka bez względu na ustrój majątkowy małżeński (co zostało wyjaśnione w postanowieniu o odmowie przyznania prawa pomocy). W postępowaniu dotyczącym wstrzymania wykonania decyzji należy przeanalizować sytuację skarżącego pod kątem wymaganej należności (w tej sprawie ponad 500.000 zł) i skutków ewentualnej egzekucji przy uwzględnieniu treści art. 29 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.), który reguluje zasady odpowiedzialności podatkowej małżonków. W tej sprawie sytuacja żony skarżącego może bowiem nie mieć znaczenia, skoro między małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej.
Ponownie rozpoznając sprawę sąd pierwszej instancji przeanalizuje na podstawie wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, czy ewentualna egzekucja należności wynikającej z zaskarżonej decyzji może doprowadzić do zaistnienia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.