II FZ 53/25

II FZ 53/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Grzęda /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Gd 706/24 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2025-01-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 86 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 23 września 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 706/24 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 3 lipca 2024 r., nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 13 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 706/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 3 lipca 2024 r. w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik, argumentując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wskazał, że od końca marca 2025 r. przechodził grypę w ostrej postaci, czego potwierdzeniem jest zwolnienie lekarskie ze wskazaniem "chory powinien leżeć" na okres 31 marca 2025 r. - 4 kwietnia 2025 r. Wyjaśnił, że ciężki przebieg choroby nie tylko wykluczał podejmowanie jakichkolwiek czynności zawodowych, ale wiązał się wręcz z koniecznością udzielania w tym okresie pomocy przez osoby trzecie przy podstawowych czynnościach życia codziennego. Do wniosku dołączono wydruk zaświadczenia lekarskiego ZUS ZLA z 2 kwietnia 2025 r. pobrany z platformy zus.pl.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji przedłożony wydruk zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa wyżej, (z datą wystawienia 2 kwietnia 2025 r.) potwierdza fakt, że pełnomocnik Skarżącego w dniach 31 marca 2025 r. do 4 kwietnia 2025 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim z tytułu niezdolności do pracy. W zaświadczeniu lekarskim w pkt 04 jego treści wpisany został kod "1", który oznacza, że chory powinien leżeć. Z podanych okoliczności nie sposób jednak wywieść, że pełnomocnik Strony skarżącej – dochowując należytej staranności – nie mógł dokonać czynności procesowej w postaci terminowego wniesienia skargi kasacyjnej. Nie wykazał, by nie mógł dopełnić ww. czynności z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mógł usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W opinii Sądu samo zwolnienie lekarskie nie stanowi potwierdzenia braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej z zachowaniem terminu, osobiście lub korzystając z pomocy innych osób.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast z brzmienia art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Powołane przepisy wskazują, że warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i 87 P.p.s.a., tj.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) oraz dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Brak spełnienia jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu.
Skoro art. 87 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Winą za uchybienie terminu może być także obarczona osoba trzecia, której strona postępowania sądowoadministracyjnego powierza dokonanie określonej czynności procesowej. W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, warunkiem przywrócenia terminu jest brak jego winy, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Podkreślić należy, że dla uznania winy profesjonalnego pełnomocnika wystarczy choćby lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności procesowych.
Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że sformalizowanie postępowania nakłada na strony obowiązek dokonywania określonych czynności w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Uporządkowana procedura gwarantuje pewność prawa i jego przewidywalność dla uczestników postępowania. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią funkcję ochronną dla uczestników postępowania, zapewniając bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Przepisy normujące instytucję przywrócenia terminu jednoznacznie wskazują, jakie przesłanki warunkują możliwość skorzystania z tej instytucji, a nadto precyzują, jakie okoliczności winny być uprawdopodobnione, aby wniosek mógł zostać merytorycznie rozpoznany. Rzeczone przesłanki muszą zostać spełnione kumulatywnie i żadne przepisy szczególne w omawianym zakresie nie przewidują odstępstwa (por. postanowienia NSA z 19 lutego 2020 r., sygn. akt II FZ 28/20; 7 czerwca 2022 r., sygn. akt II GZ 162/22; z 22 grudnia 2022 r., sygn. akt I FZ 211/22).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny - wymagający od strony staranności. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia NSA z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, z 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FZ 82/22; z 22 grudnia 2022 r., sygn. akt I FZ 211/22).
W tym miejscu podkreślić należy, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w sytuacjach gdy strona, z przyczyn niezależnych od niej, którym w żaden sposób nie mogła zaradzić, nie dopełniła czynności procesowej w stosownym terminie.
W niniejszej sprawie pełnomocnik Skarżącego wniosek o przywrócenie terminu argumentował tym, że od końca marca 2025 r. przechodził grypę w ostrej postaci. Na dowód tego, przedłożył zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że był niezdolny do pracy od 31 marca 2025 r. do 4 kwietnia 2025 r. z powodu stanu zdrowia.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podważa w żaden sposób okoliczności dotyczących stanu zdrowia Skarżącego ww. okresie, udokumentowanej złożonym do akt sprawy zaświadczeniem lekarskim. Sąd administracyjny nie jest również uprawniony do kontestowania ich treści. Zaświadczenie, a raczej stwierdzone nimi okoliczności faktyczne podlegają jednak ocenie tego sądu w aspekcie skutków prawnych, jakie strona postępowania chce nimi wywołać. W rozpoznawanej sprawie chodzi o uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu procesowego.
Skarżący nie wykazał, że sama choroba lub zastosowane leczenie uniemożliwiały mu całkowicie podejmowanie decyzji. Podkreślić należy, że przebywanie strony, czy jej pełnomocnika na zwolnieniu lekarskim nie jest wystarczającą przesłanką do tego, aby przywrócić termin do dokonania czynności procesowej. Wskazuje się, że nie każda choroba uzasadnia uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. Zainteresowany podmiot musi uprawdopodobnić, że dla zachowania terminu korzystanie ze zwolnienia lekarskiego było okolicznością nie do przezwyciężenia, mimo dopełnienia regułom należytej staranności. To z kolei wymaga wskazania konkretnych faktów, które mogłyby przemawiać za tym, że rodzaj choroby, jej przebieg czy też zalecenia medyczne dotyczące leczenia uniemożliwiły dokonania wskazanej czynności procesowej oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (por. wyrok NSA z 30 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 471/20). Oznacza to, że nie każdy stan choroby może stanowić usprawiedliwienie w przypadku uchybienia terminu przewidzianego na dokonanie czynności procesowej.
Trzeba powtórzyć, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, kontrolowane postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione zażalenie należy uznać za nieuzasadnione.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie.