II FZ 528/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił postanowienie WSA odmawiające ustanowienia adwokata z urzędu, wskazując na błąd w interpretacji przepisów o prawie pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił skarżącemu ustanowienia adwokata z urzędu, uznając, że przepisy proceduralne gwarantują prawo do sądu bez profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował przesłanki przyznania prawa pomocy, nie odnosząc się do całkowitej niemożności poniesienia kosztów postępowania.
Sprawa dotyczyła zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, które odmówiło mu ustanowienia adwokata z urzędu, mimo zwolnienia z kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji uzasadniał odmowę tym, że przepisy p.p.s.a. nie wymagają profesjonalnego pełnomocnika i gwarantują stronie możliwość dochodzenia praw bez niego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał ten pogląd za błędny. Wskazał, że zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy powinno być analizowane pod kątem całkowitej lub częściowej niemożności poniesienia kosztów, a nie na podstawie gwarancji procesowych. Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do przesłanki całkowitej niemożności poniesienia kosztów, co stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował przesłanki przyznania prawa pomocy, opierając się na gwarancjach procesowych zamiast na faktycznej niemożności poniesienia kosztów.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata nie może opierać się na argumentach o gwarancjach procesowych, lecz musi uwzględniać przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a., w tym całkowitą niemożność poniesienia kosztów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (3)
Główne
p.p.s.a. art. 246 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Nie są zatem przesłanką odmowy bądź przyznania prawa pomocy wynikające z przepisów prawa gwarancje procesowe przysługujące stronie.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna interpretacja przez WSA przesłanek przyznania prawa pomocy. Niewłaściwe zastosowanie art. 246 § 1 p.p.s.a. przez sąd pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
Pogląd ten jest, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, błędny. Nie są zatem przesłanką odmowy bądź przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie wynikające z przepisów prawa gwarancje procesowe przysługujące stronie, które to kryterium przyjął Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie.
Skład orzekający
Jacek Brolik
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w szczególności przesłanek przyznania adwokata z urzędu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego i jego wniosku o prawo pomocy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów o prawie pomocy i jak błędy proceduralne mogą wpływać na dostęp do wymiaru sprawiedliwości.
“Czy prawo do sądu zawsze wymaga adwokata z urzędu? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FZ 528/11 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2011-10-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-09-08 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jacek Brolik /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.) Hasła tematyczne Prawo pomocy Sygn. powiązane I SA/Ke 269/11 - Wyrok WSA w Kielcach z 2011-11-30 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w... Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art.246 par. 1 pkt 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 12 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Ke 269/11 w zakresie oddalenia wniosku o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 4 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Ke 269/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zwolnił J.P. z kosztów sądowych oraz odmówił uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. ustanowienia dla skarżącego adwokata. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji podkreślił, że sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia zwolnienia od kosztów w zakresie całkowitym; uznał, że dla realizacji jego prawa do sądu istotne znaczenie ma zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Nie znalazł natomiast podstaw do uwzględnienia wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Taka sytuacja nie zachodzi, w ocenie Sądu, w przypadku skarżącego. Jakkolwiek koszt ustanowienia pełnomocnika może być dla skarżącego znaczący to należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika, na tym etapie postępowania, nie jest warunkiem skutecznego wniesienia i rozpoznania skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że jego sytuacja finansowa jest bardzo trudna, ma na utrzymaniu żonę i troje małych dzieci; nie stać skarżącego na opłacenie adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że głównym argumentem przemawiającym za odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym również ustanowienie adwokata z urzędu jest fakt, iż przepisy regulujące postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie wymagają, aby strona występowała z profesjonalnym pełnomocnikiem oraz to, że przepisy te ustanawiają pewne normy, które gwarantują stronie możliwość dochodzenia jej praw przed tym sądem bez konieczności posiadania takiego pełnomocnika. Pogląd ten jest, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, błędny. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Nie są zatem przesłanką odmowy bądź przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie wynikające z przepisów prawa gwarancje procesowe przysługujące stronie, które to kryterium przyjął Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie. Mimo że skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym Sąd pierwszej instancji uzasadniając swoje stanowisko w tym przedmiocie w ogóle nie odniósł się do przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 447/10 opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach powinien dokonać analizy sytuacji materialnej skarżącego pod kątem przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI