II FZ 51/12

II FZ 51/12 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2012-03-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-01-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Płusa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Kr 2253/10 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2011-02-23
II FSK 1333/12 - Postanowienie NSA z 2012-11-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
art. 23, art. 27
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184, art. 197 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 2, art. 252, art. 255
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa, , , po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 2253/10 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 21 października 2010 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiąc październik 2005 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 31 sierpnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 2253/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił Z. K. - zwanemu dalej "Skarżącym", przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Od powyższego postanowienia Skarżący wniósł sprzeciw.
Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 21 listopada 2011 r. odmówił zwolnienia Skarżącego od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że Skarżący nie uprawdopodobnił, iż spełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późń. zm) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a." Z wniosku Skarżącego wynika, że nie posiada on nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3 tys. euro, rachunków bankowych. Na jego utrzymaniu pozostaje studiująca córka, a miesięczne wydatki wynoszą 1.030 zł. Sąd zwrócił uwagę, że Skarżący przedstawiając w formularzu swój stan majątkowy pominął sytuację finansową żony. Na tę okoliczność Skarżący podniósł jedynie, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego i pozostaje z nią w faktycznej separacji. W oparciu o art. 255 P.p.s.a. Skarżący został wezwany przez referendarza sądowego do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów dotyczących stanu majątkowego żony. Skarżący w odpowiedzi na wspomniane wezwanie złożył umowę znoszącą małżeńską wspólność majątkową i wprowadzającą ustrój rozdzielności majątkowej. Sąd pierwszej instancji zgodził się z referendarzem sądowym, że pozostawanie w rozdzielności majątkowej nie zwalnia małżonków z obowiązków wzajemnego alimentowania się, w tym ponoszenia kosztów postępowania sądowego - obowiązek ten Sąd pierwszej instancji wywiódł z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.). Ponieważ Skarżący nie przedstawił wszystkich potrzebnych informacji dotyczących stanu majątkowego jego żony, uniemożliwił tym samym poznanie jego pełnej sytuacji finansowej, stąd też - w ocenie Sądu pierwszej instancji - nie zaszły przesłanki przyznania prawa pomocy.
Zażaleniem z dnia 12 grudnia 2011 r. Skarżący odwołał się od powyższego postanowienia i wniósł o jego zmianę. W zażaleniu podniósł, że znajduje się w złej sytuacji materialnej i nie posiada majątku, który mógłby zbyć w celu pokrycia kosztów sądowych. Jego wynagrodzenie za pracę nie wystarcza na utrzymanie córki, a tym bardziej poczynienie oszczędności na poczet kosztów sądowych. Odnosząc się do kwestii stanu majątkowego żony zauważył, że samo przyczynianie się do utrzymania domu nie oznacza, że ma ona możliwości i wolę pokrycia kosztów postępowania, którego nie jest stroną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu. Zasadnie Sąd pierwszej instancji odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy - nie zaistniały bowiem przesłanki wyrażone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy związany jest przesłankami udzielenia prawa pomocy zawartymi w art. 246 § 1: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (zwolnienie w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (zwolnienie w zakresie częściowym). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną, np. osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia).
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżący nie wykazał, że w jego przypadku taka sytuacja ma miejsce. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 23 i art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, na małżonkach spoczywa ciężar wzajemnej pomocy i alimentacji, w tym także obowiązek ponoszenia kosztów postępowania w sytuacji, gdy jeden z małżonków nie jest w stanie pokryć ich z własnego majątku. Ponieważ zmiana ustroju majątkowego pomiędzy małżonkami i ustanowienie rozdzielności majątkowej nie zmienia zakresu obowiązku alimentacyjnego, udzielenie informacji o stanie rodzinnym, dochodach i majątku żony Skarżącego jest niezbędne dla oceny zasadności wniosku. Wymóg udzielenia takich informacji wynika także z art. 252 P.p.s.a., zgodnie z którym oświadczenie strony, będącej osobą fizyczną powinno zawierać dokładne dane o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym. W świetle powyższego, nieudzielenie informacji dotyczących stanu majątkowego żony uniemożliwia dokonanie oceny, czy Skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.