II FZ 358/11

II FZ 358/11 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2011-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-06-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krzysztof Winiarski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Interpretacje podatkowe
Sygn. powiązane
II FSK 826/12 - Wyrok NSA z 2014-03-13
III SA/Wa 837/11 - Wyrok WSA w Warszawie z 2012-01-10
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 125 par 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA (del.) Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia O. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 837/11 zawieszające postępowanie sądowe w sprawie ze skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów (organ upoważniony: Dyrektor Izby Skarbowej w W.) z dnia 9 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od czynności cywilnoprawnych postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
O. spółka z o.o. w Warszawie zwana dalej "Spółką" złożyła skargę na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 9 listopada 2010 r. w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych. We wniosku o wydanie interpretacji Skarżąca wyraziła pogląd, że w przypadku powołania się przez nią bezpośrednio na postanowienia art. 7 ust. 1 Dyrektywy Rady 69/335/EWG z 17 lipca 1969 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz.U.UE L 249/1969, Nr 1969/335 ze zm.), podatek od czynności cywilnoprawnych pobrany od podwyższenia kapitału zakładowego w związku z wniesieniem wkładu pieniężnego na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k), art. 1 ust. 3 pkt 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. b ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U z 2005, Nr 41, poz. 399 z późn. zm.) – dalej: "u.p.c.c.", w brzmieniu obowiązującym w 2008 r., stanowi nadpłatę podlegającą zwrotowi. Zdaniem Skarżącej pobranie w 2008 r., na podstawie przepisów u.p.c.c., podatku od czynności cywilnoprawnych od podwyższenia kapitału zakładowego nie było zgodne z art. 7 ust. 1 ww. Dyrektywy.
Minister Finansów w zaskarżonej interpretacji indywidualnej uznał to stanowisko za nieprawidłowe.
W odpowiedzi na wezwanie Spółki do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji.
Zaskarżonej interpretacji Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa, w tym art. 2, art. 9, art. 90 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 7 ust. 1 dyrektywy 69/335/EWG w związku z art. 41 pkt 8 Konstytucji Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej z dnia 22 lipca 1952 r., w związku z art. 1 ust. 1 pkt 3 lit. d i art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. nr 45, poz. 228) oraz w związku z § 54 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 maja 1983 r. w sprawie opłaty skarbowej (Dz. U. nr 34, poz. 161 ze zm.), poprzez uznanie, iż czynności wniesienia wkładu pieniężnego do spółki kapitałowej podlegała w świetle prawa krajowego opodatkowaniu opłatą skarbową w dniu 1 lipca 1984 r. i fakt ten powinien być respektowany w demokratycznym państwie prawnym w 2008 r., a zatem od dnia 1 maja 2004 r. nie znajdowało do tej czynności zastosowanie zwolnienia z podatku kapitałowego wynikającego z ww. dyrektywy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 837/11, zawiesił postępowanie sądowe na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.").
W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd I instancji podniósł, iż postanowieniem z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 2130/08, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Naczelny Sąd Administracyjny skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dwa pytania prejudycjalne:
"1. Czy przy wykładni art. 7 ust. 1 dyrektywy 69/335/EWG sąd krajowy zobowiązany jest uwzględnić postanowienia dyrektyw zmieniających, w szczególności dyrektyw 73/79/EWG i 73/80/EWG, w sytuacji, gdy dyrektywy te nie obowiązywały już w momencie akcesji Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej?
2. W przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie pierwsze, czy wyłączenie aktywów spółki kapitałowej z podstawy opodatkowania podatkiem kapitałowym, określone w art. 5 ust. 3 tiret pierwsze dyrektywy 69/335/EWG dotyczy wyłącznie aktywów spółki kapitałowej, której kapitał ulega podwyższeniu?".
W dalszej kolejności Sąd I instancji przywołał treść art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. i stwierdził, że odpowiedź na powyższe pytania będzie miała wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy z uwagi na tożsamość zagadnienia przedstawionego w tych pytaniach i kwestii spornej między stronami tej sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie wskazanego wyżej przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie sądowe do czasu udzielenia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej odpowiedzi na opisane wyżej pytania prejudycjalne.
Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., poprzez zastosowanie tego przepisu, pomimo braku spełnienia wskazanych w nim przesłanek, a także naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 7 P.p.s.a., poprzez nieuzasadnione zawieszenie postępowania sądowego, co stanowi naruszenie prawa do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
W uzasadnieniu zażalenia Spółka wskazała, że przepis art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. umożliwia sądowi zawieszenie postępowania z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia przez inny organ administracyjny lub sądowy tzw. zagadnienia wstępnego. Zagadnienie wstępne występuje natomiast, gdy rozstrzygnięcie innej sprawy może wpływać na wynik postępowania przed sądami administracyjnymi. Strona skarżąca uważa, że zagadnienie prawne będące przedmiotem pytania prejudycjalnego, na które powołał się Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, nie jest tożsame z zagadnieniem prawnym, od rozstrzygnięcia którego zależy wydanie wyroku w sprawie Spółki. Spółka zaakcentowała, że podstawą jej stanowiska prezentowanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej jest uznanie, że obowiązujące w dniu 1 lipca 1984 r. przepisy ustawy o opłacie skarbowej oraz rozporządzenia w sprawie opłaty skarbowej, przewidujące opodatkowanie czynności podwyższenia kapitału zakładowego, były sprzeczne z obowiązującą wówczas Konstytucją PRL. W konsekwencji zdaniem Spółki oznacza to, że z uwagi na niekonstytucyjne przepisy, czynność podwyższenia kapitału zakładowego, w dacie 1 lipca 1984 r., nie była opodatkowana opłatą skarbową.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy i dlatego podlega uwzględnieniu. Trafny jest przede wszystkim zarzut naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Związek pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej.
W judykaturze (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2008 r., II FPS 4/08) podkreśla się, że przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowo-administracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania.
W ocenie NSA, udzielenie przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej odpowiedzi na pytanie prejudycjalne Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II FSK 2130/08 nie zaważy na rozstrzygnięciu zasadniczych elementów spornych w niniejszej sprawie. Wyeksponowaną w skardze, a wymagającą rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny, kwestię sporną w rozpatrywanej sprawie stanowi problem stwierdzenia, czy czynność wniesienia wkładu pieniężnego do spółki kapitałowej podlegała opodatkowaniu opłatą skarbową w dniu 1 lipca 1984 r., w świetle przepisów obowiązującej wówczas Konstytucji PRL z 22 lipca 1952, ustawy o opłacie skarbowej oraz rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie opłaty skarbowej.
Problemu tego nie dotyczą zadane przez Naczelny Sąd Administracyjny pytania, przywołane we wstępnej części niniejszego uzasadnienia.
Dla wyjaśnienia zagadnienia objętego pytaniem pierwszym, wskazać należy, że istota wątpliwości Sądu krajowego w tym zakresie, sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy dla zastosowania zwolnienia określonego w art. 7 ust. 1, konieczne jest uwzględnienie wszystkich kolejnych zmian do Dyrektywy w sytuacji, gdy w momencie akcesji Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej niektóre z tych zmian już nie obowiązywały. Sąd krajowy nie był pewien, czy w takiej szczególnej sytuacji postanowienia dyrektyw zmieniających stanowią element acquis jakie sąd krajowy jest zobowiązany uwzględnić przy rozpoznawaniu sporu.
Z kolei w odniesieniu do pytania drugiego (tj. w przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie pierwsze), Sąd krajowy uznał dodatkowo za konieczne rozstrzygnięcie kwestii prawidłowej wykładni art. 5 ust. 3 tiret pierwsze Dyrektywy. Przepis ten stanowi, że suma od której naliczany jest podatek w przypadku podwyższenia kapitału nie obejmuje sumy aktywów należących do spółki kapitałowej, które są przeznaczone na podwyższenie kapitału, i które zostały już objęte podatkiem kapitałowym. Wątpliwości Sądu krajowego wynikały z faktu, że przepis ten, przewidujący wyłączenie z podstawy opodatkowania podatkiem kapitałowym "aktywa spółki" nie precyzuje bowiem, czy jego zastosowanie ogranicza się wyłącznie do aktywów spółki, której majątek ulega podwyższeniu
Rozstrzygnięcie zatem w pierwszej kolejności kwestii, wyeksponowanej przez Spółkę w skardze na indywidualną interpretację, umożliwi ocenę zgodności obowiązujących w 2008 r. przepisów krajowych (wskazanych we wniosku przepisów u.p.c.c.) z prawem UE.
Z tych też względów na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.