II FZ 357/07

II FZ 357/07 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2007-10-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-07-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Zbigniew Kmieciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Gd 617/05 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2006-09-12
II FSK 1011/07 - Wyrok NSA z 2008-10-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.33 §2, art.50,  art.193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art.133, art.97, art.91
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Tezy
Skoro spadkobiercy przejęli prawa spadkodawcy, w przypadku zbycia spadku prawa te - na zasadzie sukcjesji uniwersalnej - przechodzą na nabywcę spadku, w tym wypadku na skarżacego, który może uzyskać status uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Zbigniew Kmieciak po rozpoznaniu w dniu 09 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 kwietnia 2007 r. sygn.akt. I SA/Gd 617/06 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi W. Sz. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 20 maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. postanawia: uchylić postanowienie.
Uzasadnienie
II FZ 357/07
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną T. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 września 2006 r. (sygn akt. I SA/Gd 617/05).
W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że zgodnie z poglądami doktryny to, czy wnoszący skargę kasacyjną jest stroną przesądza spełnienie przesłanek z art. 32 lub 33 w zw. z art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm – zwana dalej p.p.s.a.). Uprawnienie Skarżącego do wniesienia skargi kasacyjnej należy więc rozpatrywać w aspekcie art. 33 §2 p.p.s.a., a więc czy spełniona została przesłanka "interesu prawnego" . Orzecznictwo wskazuje kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi oznacza, że akt, czynność, lub bezczynność organu administracji ma dotyczyć interesu prawnego skarżącego: musi to być interes własny, indywidualny i wynikający z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego (wyrok NSA z 3 czerwca 1996 r. II SA 74/96 ONSA 1997/2 poz.89). Sąd nie przychylił się do poglądu Skarżącego, który wywodzi swoje uprawnienie z art. 91 w zw. z art. 97 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. 2005. Nr 8,poz.60 z późn. zm –zwana dalej Ord.pod) oraz art. 1055 §1 kodeksu cywilnego, i podkreślił, że powołane przepisy Ordynacji podatkowej mają zastosowanie do spadkobierców a nie do nabywcy spadku a przepis kodeksu cywilnego reguluje stosunki cywilnoprawne a nie podatkowe. Mając powyższe na względzie Sąd odrzucił zaskarżone postanowienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika postępowania może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego.
W postanowieniu z dnia 28 listopada 2005 r. sygn. akt II FZ 730/05 Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że w orzecznictwie NSA dotyczącym wykładni pojęcia interesu prawnego słusznie nie wprowadza się nadmiernych ograniczeń, dążąc do zapewnienia ochrony prawnej możliwie najszerszemu kręgowi osób zainteresowanych rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej. Nadto Sąd zauważył, że tylko taka wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a. zapewnia szeroki dostęp do procesowej pozycji uczestnika postępowania, a tym samym możliwość korzystania na podstawie art. 12 p.p.s.a. ze służących stronie uprawnień procesowych, co pozwala z kolei na urzeczywistnienie konstytucyjnych zasad: demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) i prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP).
Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2003 r. sygn akt. OSA 4/03 (ONSA 2004/1 poz. 3) należy podkreślić, że samo pojęcie spadku uregulowane zostało w prawie cywilnym, a nie administracyjnym. Okoliczność ta musi być brana pod uwagę przy rozstrzyganiu spraw w postępowaniu administracyjnym. Nadto w tym samym wyroku NSA stwierdził, że zbycie spadku przez spadkobiercę, jak w niniejszej sprawie, powoduje taki skutek, że nabywca spadku traktowany jest na równi ze spadkobiercą spadku niezależnie od tego czy zbycie spadku następuje w całości czy w części (uchwała SN z 10 grudnia 1969 r. II CZP 91/69 – OSN 1970 nr 6 poz.107).
W sprawie której dotyczy zaskarżone postanowienie, zawierając umowę w formie aktu notarialnego z dnia 17 stycznia 2007 r. Skarżący wszedł prawa spadkobierców, którzy byli stroną postępowania sądowoadministracyjnego przed Sądem I instancji. Umową tą Strona nabyła więc od spadkobierców spadek po zmarłym W. Sz. ze wszystkimi prawami i roszczeniami. Trzeba również stwierdzić, że Skarżący miał prawo nabyć spadek - gdyż jest to prawo zbywalne - ze skutkiem wstąpienia w prawa i obowiązki spadkobierców (art. 1052 w zw. 1053 k.c.). Skoro zatem spadkobiercy przejęli prawa spadkodawcy, w przypadku zbycia spadku prawa te - na zasadzie sukcesji uniwersalnej - przechodzą na nabywcę spadku, w tym wypadku na Skarżącego, który może uzyskać status uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego. W tej sytuacji, koniecznym jest odwołanie się do art. 133 Ord.pod. Stanowi on, że stronami postępowania podatkowego są podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny. W przepisie tym nie jest określony rodzaj następstwa prawnego. Bezsporne jest, że spadkobiercy na zasadzie sukcesji uniwersalnej zaliczani są do grupy podmiotów mających interes prawny w rozstrzygniętej sprawie. Ten punkt widzenia znajduje pełne wsparcie w treści art. 33 § p.p.s.a.. który określenia wskazującego na związek wyniku postępowania z interesem prawnym użył w czasie teraźniejszym ("wynik tego postępowania d o t y c z y jej interesu prawnego").
Analogiczne rozumowanie co do wejścia w prawa spadkobierców należy zastosować do powołanych przez Skarżącego art. 91 i art. 97 Ord.pod. Zakwestionowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, w postanowieniu o odrzuceniu skargi kasacyjnej powołanych przez Skarżącego przepisów w przypadku nabycia spadku w całości nie znajduje uzasadnienia.
Należy zauważyć, że Skarżącemu nie doręczono orzeczenia wraz z uzasadnieniem, gdyż wyrok z dnia 12 września 2006 r. sygn akt I SA/Gd 617/05 został doręczony A. G. dnia 27 grudnia 2006 r. a U. Sz. dnia 2 stycznia 2007 r., natomiast zawarcie umowy zbycia spadku nastąpiło 17 stycznia 2007 r., w związku z czym Skarżący dopiero w tej dacie stał się podmiotem wstępującym w sytuację prawną spadkobierców. Istotne jest to, że Skarżący wszedł w sytuację prawną spadkobierców przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a więc przed uprawomocnieniem się orzeczenia pierwszoinstancyjnego. Jego legitymację do działania jako uczestnika postępowania wywieść należy z art. 33 § 2 i art. 50 w zw. z art. 193 p.p.s.a.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 §2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.