II FZ 342/16

II FZ 342/16 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2016-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-05-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Dauter /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I SA/Kr 1864/15 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2015-12-29
II FZ 341/16 - Postanowienie NSA z 2016-06-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
M.P. 2013 poz 1024 art. 53, art. 54 par. 1, art. 86 par. 1, art. 87 par. 2, art. 184, art. 197 par. 1 i 2
Uchwała Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w  zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. W. i E. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 1864/15 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi R. W. i E. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 25 września 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 25 lutego 2016 r., I SA/Kr 1864/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skargi R. i E. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z 25 września 2015 r., [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r, postanowił odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 29 grudnia 2015 r. na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: "p.p.s.a") odrzucił skargę. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji podał, że w niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie upłynął 2 listopada 2015 r. Skarżący nadali wprawdzie 30 października 2015 r. skargę w urzędzie pocztowym, ale dzień ten nie może być uznany za dzień złożenia skargi, albowiem przesyłka pocztowa została przez nich skierowana do organu niewłaściwego, tj. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, do którego wpłynęła 5 listopada 2015 r., zaś sąd 6 listopada 2015 r. przekazał skargę Dyrektorowi Izby Skarbowej w Krakowie, jako organowi właściwemu w rozumieniu art. 54 § 1 p.p.s.a.
W dniu 22 grudnia 2015 r.(data prezentaty Izby Skarbowej w Krakowie – 28 grudnia 2015 r., data przekazania do WSA – 4 stycznia 2016 r.) skarżący nadali przesyłkę pocztową adresowaną do Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie zawierającą w nagłówku pisma adresata "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie". Pismo stanowiło wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z 29 września 2015 r.
W uzasadnieniu do wniosku, skarżący wyjaśnili, że byli przeświadczeni, iż został zachowany właściwy tryb, a skargi zostały z zachowaniem terminu skierowane i przesłane do organu właściwego do rozpatrywania skarg na decyzje administracyjne w zakresie podatków, tj. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Nie zrozumiałe dla skarżących były pisma Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 6 listopada 2015 r. nr [...] oraz [...] przesyłające skargi do Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie, jako mylnie skierowane do sądu. Skarżący podnieśli, że dopiero w dacie otrzymania z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pism z 3 grudnia 2015 r., l SA/Kr 1863/15 oraz l SA/Kr 1864/15 o tytule "Doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę" powzięli zrozumiałą dla nich wiadomość, iż skargi zostały skierowane do niewłaściwego organu, co skutkuje uchybieniem terminu do wniesienia skargi.
Skarżący podkreślili, że nie mają do czynienia z procedurami dotyczącymi działalności gospodarczej. R. W. w 2012 r. zaprzestał prowadzenia firmy, natomiast jego żona nigdy działalności gospodarczej nie prowadziła. Ponadto obydwoje skupieni są na walce z chorobami, przez co postrzeganie niuansów prawa podatkowego jest dla nich wysoce utrudnione. Skarżący przebył rozległy zawał serca, a w rozpoznaniu medycznym posiada również tętniaka mózgu. Jego żona posiada stopień niepełnosprawności po ciężkim wypadku samochodowym. W ocenie skarżących powyższe okoliczności powodują, że nie tylko nie posiadają pełnej zdolności do właściwej interpretacji zawiłych przepisów prawa, a także nie mają możliwości finansowych, aby korzystać z profesjonalnej obsługi doradców podatkowych, radców prawnych, adwokatów itp.
W dalszej części uzasadnienia wniosku, skarżący wyjaśnili, że w terminie do złożenia skargi obydwoje z żoną odczuwali pogorszenie stanu zdrowia. Wobec powyższego zwrócili się z prośbą do zaprzyjaźnionych osób o przesłanie drogą pocztową ich skarg. Osoby te nadały skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie właściwego dla rozpatrzenia skargi zamiast na adres Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżący podkreślili, iż uchybienie terminu nastąpiło na skutek ich niezawinionego działania pod wpływem błędu oraz oczywistej omyłki piaskarskiej. Pisząc skargi i nadając je 30 października 2015 r., starali się zachować należytą staranność w dochowaniu terminu do wniesienia skargi. Natomiast zaadresowanie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zamiast do Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie było wynikiem działania pod wpływem błędu i oczywistej pomyłki pisarskiej. Na koniec podkreślili, że do dnia otrzymania pism od Dyrektora Izby Skarbowej z 3 grudnia 2015 r. "Doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę"' byli przeświadczeni, iż skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego terminu.
Powołując się na treść art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz uwzględniając obowiązujący stan prawny oraz całokształt okoliczności sprawy, sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że przedstawiona przez skarżących argumentacja nie może stanowić pozytywnej przesłanki, pozwalającej na przywrócenie uchybionego terminu. Sąd nie dopatrzył się braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminowi, uznając, że można jej przypisać, co najmniej niedbalstwo wyrażające się w niestarannym prowadzeniu własnych spraw. Wprawdzie skarżący wskazali w treści złożonego wniosku o przywrócenie terminu na swoje choroby, czy brak środków potrzebnych do skorzystania z profesjonalnej obsługi prawnej, wspominają także o błędzie i oczywistej omyłce pisarskiej, jako przesłankach uniemożliwiających im dochowanie ustawowego terminu, jednakże w ocenie sądu w realiach niniejszej sprawy nie można uznać powodów za trafne.
Zdaniem sądu dla zachowania terminu wystarczyło, aby skarżący zastosowali się do pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji i wysłali skargę na wskazany w pouczeniu adres, co w opinii sądu nie stanowi skomplikowanej czynności wymagającej specjalnego działania.
2. W zażaleniu na to postanowienie skarżący zaskarżyli je i wnieśli o jego uchylenie, zarzucając mu błędną interpretację:
• art. 86 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania z własnej winy poprzez niedbalstwo;
• art. 53 p.p.s.a. poprzez uznanie, że uchybiła terminowi do wniesienia skargi, poprzez doręczenie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3. Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 53 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie do art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.
Z akt administracyjnych wynika, iż w niniejszej sprawie organ należycie pouczył stronę o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego (strona nr 16 decyzji). Skarga dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie, a zatem powinna zostać wniesiona za pośrednictwem tego organu. Natomiast skargę wniesiono bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
W takiej sytuacji termin jest zachowany jedynie w przypadku, gdy sąd prześle (nada w urzędzie pocztowym) skargę do właściwego organu przed upływem terminu do wniesienia skargi (por. uchwała Sądu Najwyższego z 28 listopada 1987 r., III CZP 33/87, publ. OSN 1988/6/73, a także choćby: postanowienia NSA z 18 czerwca 2008 r., I OSK 651/08 oraz z 16 września 2008 r., II OFSK 1489/07). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela powyższe stanowisko, a tym samym podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu. W związku z powyższym uznać trzeba, że w niniejszej sprawie doszło do przekroczenia ww. terminu.
Z art. 86 § 1 p.p.s.a. wynika, że jeśli strona nie dokonała w terminie określonej czynności procesowej, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem przywrócenia terminu jest jednak by opisane powyżej uchybienie nastąpiło bez winy strony. Stosownie do treści art. 87 § 2 p.p.s.a., obowiązkiem wnioskodawcy jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.
W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. wyrok NSA z 30 listopada 2012 r., I FZ 463/12). Warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej, jest zatem uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne (zewnętrzne) oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (wyrok NSA z 13 października 1999 r., IV SA 1656/97, niepubl.). Nawet lekkie niedbalstwo wyklucza zatem możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej.
Odnosząc się do przesłanki braku winy w uchybieniu terminu należy wskazać, że do okoliczności uzasadniających brak winy nie zalicza się błędnego zaadresowania koperty. Jak wskazał sąd pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji znajdowało się prawidłowe pouczenie o możliwości wniesienia skargi, stąd nie jest zasadne powoływanie się skarżących na "błąd". Słusznie też stwierdzono, że działanie skarżących świadczy o niezachowaniu staranności choćby minimalnej, gdyż, jako osoby dbające o swoje interesy powinni właściwie zaadresować przesyłkę, którą przekazali do wysłania osobie trzeciej. Mogli oni również zlecić zaadresowanie przesyłki innej osobie, pomimo iż właściwe zaadresowanie koperty należy uznać za czynność prostą.
Wymóg uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, zawarty w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest niezbędną przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu. I tak dokumentacji medycznej wskazującej na chorobę strony nie należy automatycznie traktować, jako okoliczności wykluczającej winę. Zgodnie z utrwaloną już linią orzeczniczą NSA tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany i nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ choroby, na którą cierpią skarżący, są chorobami przewlekłymi, a tym samym nie można ich uznać za nagłą przeszkodę uniemożliwiającą skarżącym wniesienie skargi w terminie do właściwego organu.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.