II FZ 267/10

II FZ 267/10 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2010-06-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-05-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Rypina /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
I SA/Kr 329/08 - Wyrok WSA w Krakowie z 2009-03-18
II FSK 2036/10 - Wyrok NSA z 2011-05-19
II FZ 501/10 - Postanowienie NSA z 2010-09-30
II FZ 268/10 - Postanowienie NSA z 2010-06-01
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 246 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 sierpnia 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 329/08 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi E. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 28 grudnia 2007 r. nr ... w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2003 r. postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie sygn. akt I SA/Kr 329/08 oddalił wniosek E. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 grudnia 2007 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wyjaśniła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz trojgiem małoletnich dzieci. Ich miesięczny dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą wynosi 1.683,14 zł. W skład majątku skarżącej wchodzi mieszkanie o powierzchni 62 m2. Skarżąca nie dysponuje zasobami pieniężnymi, jak również cennymi ruchomościami. Ma na utrzymaniu troje dzieci. Spłaca kredyt mieszkaniowy w wysokości 1.500 zł miesięcznie. Czynsz za mieszkanie wynosi 415,36 zł, do tego dochodzą opłaty za gaz 65 zł, opłaty za wodę 28,05 zł, ogrzewanie 119,66 zł oraz prąd 54 zł. Ze względu na przewlekłą chorobę skarżąca ponosi koszty leczenia w wysokości 400 zł oraz koszty leczenia dziecka w wysokości 400 zł. W związku z powyższym skarżąca nie jest w stanie uiścić kwoty wpisu sądowego od skargi kasacyjnej bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Swój miesięczny dochód skarżąca określiła na kwotę 1683,14 zł. Do wniosku skarżąca dołączyła dodatkowe dokumenty, tj.: kopię zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu w 2008 r. PIT-36, z którego wynika, że skarżąca w 2008 r., przy przychodzie w kwocie 291.366,89 zł, osiągnęła dochód w kwocie 22 324,73 zł, zaś mąż skarżącej w 2008 r. nie osiągnął żadnych dochodów.
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości, iż nie posiada środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Wskazał, że skarżąca utrzymuje, że posiada niskie dochody, wynoszące ok. 1.683 zł miesięcznie, a jednocześnie sama określiła swoje miesięczne wydatki na kwotę ok. 2.782 zł. Okoliczności te sprawiają, że oświadczenie skarżącej o majątku i dochodach jest w ocenie Sądu niewiarygodne, albowiem wynika z niego, że skarżąca nie wskazała źródła dochodów, z którego pozyskuje środki choćby na pokrycie miesięcznych stałych wydatków, nie wspominając o kosztach wyżywienia pięcioosobowej rodziny. Tym bardziej, że skarżąca w swoim sprzeciwie w żaden sposób nie wyjaśniła tych wątpliwości co do prawdziwości swoich oświadczeń, stwierdzając jedynie, że jest osobą osiągającą niskie dochody. Podniesienie w sprzeciwie, że wskazany dochód jest średnim dochodem, gdyż skarżąca nie osiąga jednakowych dochodów z każdym miesiącu, a nawet w niektórych miesiącach osiąga stratę, jak uznał Sąd, niczego nie dowodzi, wobec tak dużej różnicy między deklarowanym dochodem, a ujawnionymi wydatkami. Wręcz przeciwnie, zdaniem Sądu, jeszcze bardziej podważa wiarygodność oświadczeń skarżącej
Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła skarżąca zarzucając mu naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) oraz art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) i wnosząc o jego uchylenie i załatwienie sprawy zgodnie z wnioskiem. W uzasadnieniu zażalenia, raz jeszcze przytoczyła zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy informacje o dochodach i wydatkach jej i rodziny. Wskazała, że Sąd pierwszej instancji pobieżnie i ogólnikowo odniósł się do jej sytuacji majątkowej i życiowej. Poinformowała także, że w sprawie o sygn. I FZ 101/08 Naczelny Sąd Administracyjny przyznał jej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie jest nieuzasadnione.
Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji prawa pomocy jest zapewnienie realizacji prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Podkreślenia wymaga jednak, że instytucja ta stanowi wyjątek od zasady, że to strona ponosi koszty sądowe, czy też koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą - wynikającą z unormowania zawartego w art. 214 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) jest bowiem obciążenie kosztami sądowymi (tj. opłatami sądowymi, takimi jak wpis i opłata kancelaryjna) tego podmiotu, który wnosi pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.
W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny.
Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 p.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił sytuację finansową oraz możliwości płatnicze skarżącej. Sąd wydając objęte zażaleniem rozstrzygnięcie uzasadnił z jakich względów uznał, że skarżąca nie spełnia wymogów przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu kasacyjnego Sąd pierwszej instancji słusznie nie dał wiary oświadczeniu majątkowym skarżącej z uwagi na zbyt duże (ok. 1.000 zł) rozbieżności pomiędzy deklarowanym miesięcznym dochodem a wydatkami jakie ponosi. Wątpliwości te nie zostały zniwelowane również w sprzeciwie jak i załączonych dokumentach.
Uniemożliwiło to Sądowi pierwszej instancji w sposób jednoznaczny stwierdzenie czy faktycznie w stosunku do niego zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny za całkowicie chybiony uznał zarzut naruszenia art. 124 Ordynacji podatkowej. Sąd administracyjny bowiem, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stosuje jedynie normy zawarte w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tej przyczyny nie mógł naruszyć wskazanych w zażaleniu norm art. 124 Ordynacji podatkowej.
Odnosząc się zaś do informacji złożonej przez stronę, że w innym postępowaniu zostało przyznane jej prawo pomocy to, w ocenie tutejszego Sądu, nie jest to przesądzający argument co do rozstrzygnięcia w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem zarzuty zażalenia, w oparciu o akta jednej konkretnej sprawy, bada pod względem zgodności z prawem jedynie zaskarżone postanowienie. W tej sprawie Sąd nie dopatrzył się, aby w swej ocenie Sąd I instancji naruszył przepis art. 247 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zatem, nie było podstaw do uwzględnienia zażalenia.
Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., w związku z art. 197 § 2 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.