II FZ 257/16

II FZ 257/16 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2016-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-04-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Płusa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
I SA/Gl 299/16 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2016-08-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 61 § 1 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Dnia 31 maja 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 299/16 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 21 grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 299/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu wniosku B. w B. (dalej jako "Spółdzielnia"), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej (dalej jako "SKO") z dnia 21 grudnia 2015 r. w przedmiocie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Przedstawiając w uzasadnieniu postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że w skardze z dnia 28 stycznia 2016 r. Spółdzielnia zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd wskazał, że Spółdzielnia w żaden sposób nie uzasadniła owego wniosku, a zwłaszcza nie wykazała przesłanek przemawiających za skorzystaniem z tej formy ochrony. Podkreślił, że w doktrynie i judykaturze ugruntowany jest pogląd, iż brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Analizując akta sprawy, Sąd nie dostrzegł również nadzwyczajnych okoliczności, które zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", pozwalałyby na wstrzymanie wykonania decyzji. Zaznaczył, że w szczególności taką okolicznością nie jest sama konieczność uregulowania zobowiązania pieniężnego. Zdaniem Sądu, każdy akt zobowiązujący do uiszczenia należności pieniężnych powoduje dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Tym samym, nie jest to sytuacja, która sama w siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministacyjnym. Sąd wyjaśnił, że wykonanie aktów dotyczących należności pieniężnych nie ma charakteru nieodwracalnego, gdyż ewentualne uwzględnienie skargi może spowodować, że wszelkie należności uiszczone na ich podstawie zostaną zwrócone i to wraz z odsetkami.
Podsumowując Sąd stwierdził, że przy wydawaniu niniejszego rozstrzygnięcia nie mógł opierać się na argumentach wskazanych przez Spółdzielnię w skardze. Wskazał, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd nie dokonuje oceny zasadności skargi.
W zażaleniu Spółdzielnia, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżyła powyższe postanowienie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a.
W uzasadnieniu zażalenia Spółdzielnia podniosła, że spółdzielnie mieszkaniowe są podmiotami "non-profit", nie działają w celu osiągnięcia zysku, a wszystkie koszty starają się pokrywać z wpłat uzyskanych od swoich członków, zgodnie z założeniami "planu gospodarczego", na każdy kolejny rok obrotowy działalności spółdzielni. W związku z powyższym podała, że aktualnie nie posiada środków na pokrycie opłat określonych w zaskarżonej decyzji. Ponadto Spółdzielnia stwierdziła, że Sąd kładąc szczególny nacisk na konieczność uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zdaje skłaniać się ku tezie, o prymacie zasady skargowości przy jego rozpoznawaniu. Tymczasem, w ocenie Spółdzielni, nie można zasady kontradyktoryjności przyjmować jako zasady w pełni obowiązującej w przypadku interpretacji art. 61 § 3 P.p.s.a. Spółdzielnia przyjęła, że zasada ta obowiązuje jedynie w zakresie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności oraz że w odróżnieniu od wcześniej obowiązującego art. 40 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368, z późn. zm.), wstrzymanie zaskarżonego aktu może nastąpić wyłącznie w wyniku złożenia stosownego wniosku. Zdaniem Spółdzielni, obowiązek kierowania się zasadą skargowości kończy się na etapie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Uznała, że na etapie rozpoznawania wniosku Sąd winien wziąć pod rozwagę również i te okoliczności, które nie zostały powołane przez wnioskodawcę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 61 § 1 P.p.s.a., sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym miejscu należy podkreślić, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałby znaczenia dla strony lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu lub zdrowiu. Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania ma bowiem charakter wyjątkowy, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia przesłanek wymienionych w cytowanym przepisie, przy czym obowiązek ten spoczywa na wnioskodawcy.
Analiza uzasadnienia wniosku doprowadziła Sąd pierwszej instancji do słusznej konstatacji, że wniosek ten nie został prawidłowo uzasadniony, tj. przede wszystkim nie wskazano w nim okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie środka ochrony tymczasowej.
W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Uzasadnienie wniosku powinno się odnosić do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Najdobitniej wyraził to Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 maja 2004 r. sygn. akt II FZ 65/04, w którym stwierdził, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie niniejszej instytucji, która - co należy podkreślić - stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 P.p.s.a. Tym samym zawarte w zażaleniu twierdzenia Spółdzielni dotyczące intencji ustawodawcy, który w treści art. 61 § 3 P.p.s.a. nie użył sformułowania "jeżeli strona wykaże", co w jej ocenie oznacza, że nie nakłada on na wnioskodawcę obowiązku wykazania, że w przypadku niewstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w świetle powyższego jest błędnym założeniem.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Spółdzielnia nie wykazała inicjatywy w zakresie uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonalności aktu administracyjnego. Nie uzasadniła bowiem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji oraz nie przedstawiła dowodów na jego poparcie. Spółdzielnia ograniczyła się w istocie do samego sformułowania wniosku oraz stwierdzenia, że jest organizacją "non-profit" i nie posiada obecnie środków na pokrycie opłat określonych w zaskarżonej decyzji. Tymczasem bez okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., oraz bez przedstawienia stosownych dokumentów, potwierdzających ich istnienie, nie jest możliwa ocena wniosku pod kątem spełnienia warunków uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji.
Z przytoczonych wyżej względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.