II FZ 2106/14

II FZ 2106/14 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2015-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-12-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Tomasz Zborzyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2474/14 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2015-06-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 199, art. 246 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, , , po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Syndyka masy upadłości "G." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N. w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 2474/14 w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. (obecnie: Syndyk masy upadłości "G." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 4 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za czerwiec 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. (obecnie: Syndyk masy upadłości "G." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N.) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 4 czerwca 2014 r. w przedmiocie podatku od gier za czerwiec 2010 r.
Wniosek spółka uzasadniła tym, że trudna sytuacja finansowa, w której obecnie się znajduje stanowi konsekwencję zmiany przepisów regulujących zasady prowadzenia działalności w zakresie automatów o niskich wygranych i salonów gier. Skarżąca podniosła, że wysokość wydatków przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Podała, że kapitał zakładowy wynosi 2 500 000 zł, wartość środków trwałych określiła na 4 657 599,66 zł, a stan rachunków bankowych na 0 zł. Ponadto wskazano, że spółka eksploatuje 17 urządzeń na podstawie trzech (z pięciu) niewygasłych decyzji, co pozwala jej osiągać przychody w wysokości ok. 100 tys. zł miesięcznie. Cofnięcie zezwolenia spowodowało konieczność wyłączenia z eksploatacji 44 urządzeń pracujących w lokalach i zmniejszenie przychodów z dniem 31 lipca 2014 r. Spółka zadeklarowała, że po opłaceniu kosztów stałych kwota przeznaczona dla spółki wynosi ok. 30 tys. zł miesięcznie, co nie wystarcza na pokrycie bieżących miesięcznych wydatków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w motywach rozstrzygnięcia wywiódł, że spółka nie wykazała okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w myśl art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Sąd argumentował, że mimo stosowanego wezwania skarżąca nie wywiązała się w pełni z obowiązku przesłania dokumentów obrazujących jej możliwości płatnicze. Nie przedstawiła zestawień faktur VAT za ostatnie sześć miesięcy prowadzenia działalności, a także sprawozdania finansowego za 2013 r., mimo że w świetle przepisów ustawy o rachunkowości miała obowiązek sporządzenia tego sprawozdania.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że z dokumentów finansowych za 2012 r. wynika, że przychody spółki wyniosły 148 552 333,43 zł, zaś koszty ich uzyskania 149 633 537,81 zł. Stwierdzono, że z zeznania CIT-8 wynika, że strata podatkowa na koniec 2013 r. wyniosła 112 487,38 zł, co wskazuje na polepszanie się jej sytuacji w porównaniu z poprzednim rokiem, kiedy to strata wyniosła 888 485,30 zł.
WSA stwierdził, że bez wpływu na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje też fakt orzeczonej wobec spółki upadłości układowej, bowiem postępowanie układowe ma charakter pojednawczy, a jego ogłoszenie nie powoduje automatycznego zakończenia bytu prawnego spółki.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Syndyk masy upadłości "G." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N. wniósł o jego zmianę przez przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozstrzygnięcia.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r., poz. 1112, dalej: p.u.n.) przez bezzasadną odmowę zastosowania wobec skarżącej prawa pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w sytuacji, gdy strona znajdując się w stanie upadłości, obiektywnie nie dysponuje kwotą wymaganą od niej do zapłaty wpisów sądowych w wielu sprawach i nie jest w stanie tej kwoty zgromadzić.
Do zażalenia załączono postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 14 listopada 2014 r., [...], na mocy którego zmieniono sposób prowadzenia postępowania upadłościowego z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego.
W dniu 2 stycznia 2015 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo od Syndyka masy upadłości "G." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej informujące o zmianie sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego i wskazujące nowy adres do doręczeń.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Przed rozpoznaniem zażalenia zaznaczyć trzeba, że celem tego środka odwoławczego jest zakwestionowanie postanowienia Sądu pierwszej instancji. Wobec tego przy rozpoznawaniu zażalenia co do zasady miarodajny jest stan sprawy, jaki istniał w dacie wydawania rozstrzygnięcia WSA. Zdarzenia, które nastąpiły po wydaniu wspomnianego rozstrzygnięcia – skoro, co oczywiste, nie były znane WSA – nie mogą zasadniczo stanowić argumentu przemawiającego za wadliwością zaskarżonego postanowienia. Zatem fakt ogłoszenia upadłości skarżącej spółki obejmującej likwidację jej majątku (postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 14 listopada 2014 r., [...]) sam z siebie nie miał znaczenia dla oceny zgodności z prawem postanowienia Sądu pierwszej instancji.
Stosownie do art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10 i z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10, publ. CBOSA).
Oceniając zasadność zgłoszonego żądania, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił argumentację prezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Rację miał Sąd pierwszej instancji wskazując na brak podstaw do zwolnienia strony z obowiązku pokrycia kosztów sądowych z uwagi na rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej, w tym znaczną wysokość osiąganych przez spółkę przychodów. Sam fakt wykazania straty, będącej wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie mógł przesądzać o wyniku rozstrzygnięcia. Strata, mająca znaczenie dla rozliczeń podatkowych, nie oznacza bowiem realnego braku środków finansowych (por. w tej kwestii postanowienie NSA z dnia 9 marca 2011 r., II FZ 43/11, publ. CBOSA). Nie bez znaczenia dla oceny zasadności tego stanowiska jest również okoliczność, że spółka uchyliła się od wyczerpującego przedstawienia swojej sytuacji majątkowej, mimo precyzyjnego wezwania referendarza sądowego. W tym zakresie należy podzielić pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym nieprzedłużenie stosownej dokumentacji uniemożliwiło weryfikację złożonych przez spółkę oświadczeń, co z kolei uznać należy za przeszkodę wykluczającą przyznanie jej prawa pomocy.
Odnosząc się do podnoszonej w zażaleniu okoliczności, iż spółka znajduje się w stanie upadłości (aktualnie likwidacyjnej) Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony m. in. w postanowieniach tegoż Sądu z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 1937/14, z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 2105/14, zgodnie z którym ogłoszenie upadłości spółki nie uzasadnia automatycznie priorytetu zobowiązań prywatnoprawnych względem danin publicznych. Nie powoduje również automatycznego zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. W świetle wykładni systemowej ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, a w szczególności przepisów ogólnych tej ustawy, tj. art. 10 i art. 11 ust. 1, należy dojść do wniosku, że przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika rozumiana jako niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W doktrynie przyjmuje się, że dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Tak rozumiana "niewypłacalność" nie jest więc tożsama z brakiem środków na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa upadłego. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia są przyczyny niewykonywania zobowiązań z uwagi na to, że nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność dłużnika w rozumieniu art. 11 ust. 1 p.u.n.
Wymaga podkreślenia, że wszczęcie wobec wnioskodawcy postępowania upadłościowego (układowego czy likwidacyjnego) nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy. Jedynie wykazanie – zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 P.p.s.a. – zasadności przyznania prawa pomocy, czyli przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej w sposób niebudzący wątpliwości, że zasadne jest przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.