II FZ 2019/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił zażalenie spółki w upadłości układowej na postanowienie WSA odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając brak wykazania przez spółkę uzasadniającej to sytuacji majątkowej.
Spółka A. sp. z o.o. w upadłości układowej złożyła zażalenie na postanowienie WSA w Krakowie, które odmówiło jej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka argumentowała, że jej stan upadłości uniemożliwia pokrycie kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, stwierdzając, że spółka nie wykazała wystarczająco swojej trudnej sytuacji majątkowej, a sam fakt ogłoszenia upadłości nie jest wystarczającą przesłanką do zwolnienia od kosztów, zwłaszcza przy znacznych przychodach i majątku.
Spółka A. sp. z o.o. w upadłości układowej wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie dotyczącej podatku od gier. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że sytuacja majątkowa spółki, w tym wysokie przychody i znaczna wartość środków trwałych, nie uzasadnia zwolnienia. Spółka złożyła zażalenie, podnosząc, że jej stan upadłości uniemożliwia pokrycie kosztów sądowych i kwestionując sposób oceny jej sytuacji finansowej przez WSA. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sąd uznał, że spółka nie wykazała, iż jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Podkreślono, że przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia kosztów przez strony i może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy strona jednoznacznie wykaże spełnienie przesłanek. NSA stwierdził, że spółka nie przedstawiła wystarczających dowodów na swoją trudną sytuację finansową, a sam fakt ogłoszenia upadłości, nawet likwidacyjnej, nie jest automatycznym uzasadnieniem zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza gdy spółka nadal prowadzi działalność i uzyskuje znaczne przychody. Sąd podkreślił, że ochrona majątku spółki kosztem społeczeństwa byłaby sprzeczna z zasadą sprawiedliwości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, spółka nie może zostać automatycznie zwolniona z kosztów sądowych tylko z powodu ogłoszenia upadłości. Musi wykazać, że jej sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sama upadłość nie jest wystarczającą przesłanką do zwolnienia z kosztów. Spółka musi wykazać trudną sytuację finansową, a znaczne przychody i majątek mogą przemawiać przeciwko przyznaniu prawa pomocy. Ochrona majątku spółki kosztem społeczeństwa jest sprzeczna z zasadą sprawiedliwości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 246 § § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 199
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
p.p.s.a. art. 165
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy możliwości modyfikacji wcześniejszych postanowień sądu.
p.u.n. art. 10
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
Określa przesłanki ogłoszenia upadłości.
p.u.n. art. 11 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
Definiuje niewypłacalność jako przesłankę ogłoszenia upadłości.
p.u.n. art. 312 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
Reguluje możliwość prowadzenia przedsiębiorstwa upadłego po ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku.
p.u.n. art. 312 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
Nakłada na syndyka obowiązek zapewnienia zachowania przedsiębiorstwa w niepogorszonym stanie.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Zasada sprawiedliwości jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sytuacja majątkowa spółki, mimo ogłoszenia upadłości, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy ze względu na znaczne przychody i majątek. Ogłoszenie upadłości nie jest automatyczną przesłanką do zwolnienia z kosztów sądowych. Ochrona majątku spółki kosztem społeczeństwa jest sprzeczna z zasadą sprawiedliwości.
Odrzucone argumenty
Stan upadłości spółki obiektywnie uniemożliwia pokrycie kosztów sądowych. Wysokie obroty spółki są jedynie księgowe i nie odzwierciedlają realnych wpływów. Fakt prowadzenia działalności przez spółkę w upadłości nie powinien być decydujący przy ocenie prawa do zwolnienia z kosztów.
Godne uwagi sformułowania
przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych niewypłacalność nie jest tożsama z brakiem środków na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa upadłego nie można zaakceptować próby ochrony pokaźnego majątku spółki kosztem ogółu społeczeństwa w sytuacji, w której przepis prawa (...) wyraźnie wskazuje podmiot, który powinien ponieść wskazane tam koszty postępowania sądowego prawo ubogich jest w przypadku spółek kapitałowych instytucją faktycznie martwą
Skład orzekający
Stanisław Bogucki
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznania prawa pomocy dla spółek w upadłości, zwłaszcza w kontekście oceny ich sytuacji majątkowej i przychodów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki w upadłości i oceny jej sytuacji finansowej w kontekście kosztów sądowych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do osób fizycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawa pomocy dla firm w trudnej sytuacji finansowej, co jest istotne dla prawników procesowych i przedsiębiorców. Pokazuje, jak sądy oceniają takie wnioski.
“Czy upadłość firmy oznacza automatyczne zwolnienie z kosztów sądowych? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FZ 2019/14 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2015-01-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2014-12-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Stanisław Bogucki /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty Hasła tematyczne Prawo pomocy Sygn. powiązane I SA/Kr 1300/13 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2014-06-11 II FZ 353/14 - Postanowienie NSA z 2014-03-19 Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku Oddalono zażalenie Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 199, art. 246 par. 2, art. 165 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Dz.U. 2012 poz 1112 art. 10, art. 11, art. 312 Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity. Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 2. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1300/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia 18 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za luty 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie 1. Postanowieniem z dnia 14 października 2014 r., I SA/Kr 1300/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek A. sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. (dalej: spółka lub skarżąca) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Krakowie (dalej: Dyrektor IC) z dnia 18 czerwca 2013 r. w przedmiocie podatku od gier za luty 2012 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 165 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji: 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Krakowie podał, że ze strony spółki wpłynął ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych. Z pierwszego wniosku z dnia 27 sierpnia 2013 r., uzupełnionego pismem z dnia 16 października 2013 r. (oraz akt sprawy I SA/Kr 1275/13) wynikało, że kapitał zakładowy spółki wynosi 2.500.000 zł. Wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła 4.128.811,19 zł. Ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości 888.485 zł. Według bilansu na dzień 31 grudnia 2012 r. skarżąca na koniec roku posiadała w kasie i na rachunkach bankowych środki pieniężne w wysokości 439.346,46 zł, a jako inne środki pieniężne zaksięgowana była suma 1.651.115,77 zł. Stan kapitału zapasowego na koniec okresu wyniósł z kolei 1.196.194,89 zł. Spółka podała, że obecnie w jej kasie znajduje się kwota 250 zł, a jej dwa konta bankowe są zajęte do kwoty 6.523.878,31 zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, że nie posiada środków na opłacenie wpisu, gdyż jej przychody zmalały znacząco w stosunku do roku 2009 i 2010. Podała, że drastyczna podwyżka podatku od gier z 180 euro do 2.000 zł od każdego eksploatowanego przez nią automatu spowodowała, że wpływające środki przeznaczone są na regulowanie danin publicznoprawnych. Skarżąca eksploatuje obecnie około 200 automatów, co stanowi 7% stanu funkcjonujących w oparciu o przepisy obowiązujące do 31 grudnia 2009 r., czego konsekwencją jest brak środków na bieżącą działalność. Łączna miesięczna wysokość wydatków, do poniesienia których jest zobowiązana, znacząco przekracza środki zgromadzone na rachunku bankowym. Skarżąca podała, że środki trwałe to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć ani w Polsce (brak zapotrzebowania na automaty), ani za granicą (przystosowanie automatów do specyficznych polskich warunków). 2.2. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2013 r. Referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek spółki o zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka wniosła sprzeciw od tego postanowienia. 2.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu wniosku strony o przyznanie prawa pomocy postanowieniem z dnia 24 stycznia 2014 r. odmówił zwolnienia od kosztów sądowych, uznając, że sytuacja majątkowa strony (w szczególności bardzo wysokie przychody, dysponowanie środkami trwałymi o znacznej wartości), nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny. 2.4. Po zakończeniu postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy spółka została wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. Z uwagi na to, że wpis nie został uiszczony postanowieniem z dnia 11 czerwca 2014 r. WSA w Krakowie skargę odrzucił. Pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę kasacyjną od tego postanowienia. W wyznaczonym terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, strona skarżąca ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym powieliła informacje poprzednio zawarte w formularzu PPPr. Zmianie uległa jedynie kwota zajęcia obu kont spółki – obecnie wynosi ona 6.626.868,86 zł (poprzednio 6.523.878,31 zł). Z aktualnego wniosku wynika również, że strona znajduje się w stanie upadłości układowej. 2.5. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2014 r. Referendarz sądowy WSA w Krakowie wniosek spółki o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił, uznając, że w sprawie nie nastąpiła zmiana istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę sytuacji materialnej skarżącej. 2.6. W sprzeciwie od powyższego postanowienia zarzucono bezzasadne odmówienie zastosowania wobec skarżącej dobrodziejstwa zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu w sytuacji, gdy strona w stanie upadłości obiektywnie nie dysponuje kwotą wymaganą od niej do zapłaty w wielu sprawach i w żaden sposób nie jest jej w stanie kwoty tej zgromadzić. W uzasadnieniu sprzeciwu spółka zwróciła uwagę na treść art. 10 i art.11 art. 10 i 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm.; dalej: p.u.n.), które wskazują przesłanki ogłoszenia upadłości. Spółka podniosła, że na tle postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie z dnia 11 lutego 2014 r., VIII GU 212/13/S, jasnym jest, że została postawiona w stan upadłości, albowiem nie była w stanie wykonywać swoich wymagalnych zobowiązań. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (Sądu pierwszej instancji): Odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że spółka w złożonym powtórnie wniosku nie wskazała okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od poglądu wyrażonego ww wcześniejszym postanowieniu Sądu, odmawiającym przyznania prawa pomocy. Spółka powtórzyła bowiem argumentację zamieszczoną w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy, dotyczącą wysokości kapitału zakładowego, wysokości straty oraz wartości środków trwałych, a także faktu zajęcia kont bankowych (zmienia uległa jedynie nieco kwota zajęcia). Podnoszone przez stronę okoliczności były już przedmiotem oceny WSA w Krakowie w toku wcześniejszego postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Również fakt ogłoszenia upadłości spółki z możliwością zawarcia układu nie stanowi faktu, który można potraktować jako "istotną zmianę okoliczności". Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 28 lipca 2014 r., II FZ 1073/14 (dotyczącym zresztą strony skarżącej), w sytuacji takiej spółka może dalej prowadzić działalność gospodarczą. Wydane postanowienie o ogłoszeniu upadłości nie zakończyło zatem bytu prawnego spółki. Postępowanie układowe ma charakter pojednawczy. Sprawdzenie wierzytelności nie ma charakteru dochodzenia roszczeń wierzycieli od dłużnika. Ma ono na celu ustalenie istnienia wierzytelności, które są objęte postępowaniem układowym. Sprawdzone wierzytelności wpisywane są na listę wierzytelności. Od tego momentu wierzyciel otrzymuje prawo uczestniczenia w zgromadzeniu wierzycieli. Otwarcie postępowania układowego nie stanowi przeszkody w prowadzeniu postępowań sądowych na rzecz lub przeciwko dłużnikowi. Istnieje możliwość wszczęcia procesów w sprawach wierzytelności objętych postępowaniem układowym. Dłużnik ma możliwość dojścia z wierzycielami do porozumienia, a przez to kontynuowania swojej działalności, natomiast wierzyciele mają szansę odzyskania własnych należności bez ponoszenia kosztów (zob. A. Jakubiak-Mirończuk, Postępowanie upadłościowe i naprawcze, (w:) Alternatywne a sądowe rozstrzyganie sporów sądowych, Lex nr 81308). Mając zatem na uwadze, że skarżąca nie wskazała zmiany w przedmiocie okoliczności decydujących o przyznaniu prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie, Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 165 p.p.s.a., odmówił modyfikacji swego poprzedniego postanowienia w tym przedmiocie. 4. Stanowisko spółki w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: 4.1. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie WSA w Krakowie, spółka (reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego) zaskarżyła je w całości i zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 10 i art. 11 p.n.u., poprzez bezzasadne odmówienie zastosowania wobec skarżącej dobrodziejstwa zwolnienia z obowiązku z uiszczenia wpisu od skargi w sytuacji, gdy strona w stanie upadłości obiektywnie nie dysponuje kwotą wymaganą od niej do zapłaty wpisów sądowych w wielu sprawach i w żadnym razie kwoty tej nie jest w stanie zgromadzić. Spółka wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Uzasadniając zażalenie spółka podniosła, że przywołane przez Sąd pierwszej instancji wielomilionowe obroty spółki w ostatnim okresie działalności, wykazane przy wniosku o przyznanie prawa pomocy, mają tak dużą wartość tylko w ujęciu księgowym, a w żadnym razie nie w realnym wymiarze wpływów do spółki. Wskazana kwota stanowi bowiem sumę wszystkich wpłat do automatów do gier eksploatowanych przez stronę w całym kraju. Kwocie tej odpowiada natomiast, również wyłącznie księgowa, zbliżona, wielomilionowa wartość wygranych wypłaconych z owych automatów. Wysokie obroty są zatem wynikiem polityki rachunkowości, wymuszonej przez administrację podatkową, ale zdecydowanie przerysowują obraz rzeczywistego rozmiaru działalności prowadzonej przez spółkę. Wartość wpływów do spółki skorygowana musi zostać dodatkowo o podatek od gier, który w omawianym okresie wyniósł ryczałtowo 2.000 zł od każdego urządzenia miesięcznie, czyli przy 300 urządzeniach ok. 600.000 zł należności odprowadzanych każdego miesiąca. Odwołując się do art. 10 i art. 11 p.u.n. spółka stwierdziła, że na tle postanowienia sądu gospodarczego jasnym jest, że spółka postawiona została w taki stan albowiem nie była w stanie wykonywać swoich wymagalnych zobowiązań. Ten niepodważalny fakt został jednak czytelnie zignorowany przez Sąd pierwszej instancji, który zaakcentował w swoim orzeczeniu jedynie fakt dalszego prowadzenia działalności przez spółkę - co jednak w okolicznościach sprawy jest nieistotne z punktu widzenia regulacji art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Fakt wykonywania działalności może mieć bowiem znaczenie tylko na tle art. 13 p.u.n., jeśli bowiem brak byłoby jakiejkolwiek aktywności i związanego z tym majątku spółki, to nie można byłoby ogłosić jej upadłości. Oznaczałoby to faktyczny kres działalności przedsiębiorstwa, które po prostu utraciłoby już całkowicie zdolność do prowadzenia jakiejkolwiek aktywności operacyjnej. Wprawdzie spółka w tak dramatycznej sytuacji jeszcze się nie znalazła i czyni wielokierunkowe starania, by jej uniknąć, jednakże taka jej aktywność ewidentnie nie znajduje zrozumienia w sądach administracyjnych, które odmawiają takiemu upadłemu przedsiębiorstwu przywilejów płynących z "prawa ubogich", przecząc tym sposobem sensowi i znaczeniu prawnemu tej szczególnej formy wsparcia państwa dla podmiotu prywatnego znajdującego się w sytuacji ekonomicznej zapaści. W ocenie spółki, jeśli dla Sądu pierwszej instancji stan upadłości nie jest uzasadnieniem wystarczającym dla przyznania zwolnienia od kosztów sądowych w części, to zadać należy pytanie, czy istnieje dla niego jakiś taki stan ekonomiczny, w którym owo dobrodziejstwo mogłoby zostać przyznane, czy też "prawo ubogich" jest w przypadku spółek kapitałowych instytucją faktycznie martwą, istniejącą wyłącznie dla stworzenia pozorów dostępności do sądu. 4.2. Pismem z dnia 17 grudnia 2014 r. (data wpływu) syndyk masy upładłości spółki przedłożył kopię sentencji postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Środmieścia w Krakowie z dnia 14 listopada 2014 r., VIII GUp 5/14/S, którym postanowiono: (1) zmienić sposób prowadzenia postępowania upadłościowego z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego, (2) odwołać dotychczasowego nadzorcę sądowego, (3) powołać syndyka w osobie Mirosława Szarańca, (4) oddalić wniosek wierzyciela spółki o uchylenie zarządu własnego upadłego oraz ustanowienie zarządcy. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu, w związku z tym zażalenie podlega oddaleniu. Wbrew twierdzeniom spółki, które przedstawiła w zażaleniu, należy ocenić jako prawidłową konstatację Sądu pierwszej instancji, że nie wykazała ona, iż jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy, a zatem w świetle art. 165 p.p.s.a. nie zaistniały powody zmiany wcześniejszego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. 5.2. Stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 5 grudnia 2013 r., II FZ 1102/13 – dotyczące tożsamej sprawy Spółki; z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10; z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10; publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Prawidłowo w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zbadał zatem zasadność przyznania spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, analizując sytuację majątkową spółki, zobrazowaną jej oświadczeniami oraz przedłożonymi do akt sprawy dokumentami źródłowymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zasadnie zauważył, że okoliczność zastosowania do spółki przepisów p.u.n. nie uzasadnia zmiany wcześniejszego postanowienia odmownego, bowiem sytuacja majątkowa spółki, przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. pkt 2.4.) nie uzasadniała zmiany wcześniejszego orzeczenia na postawie art. 165 p.p.s.a. 5.3. W ocenie Naczelny Sąd Administracyjny w świetle tak znacznych przychodów, jakie uzyskuje spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka ponownie składając wniosek o przyznanie prawa pomocy podała, że wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 2.500.000 zł, a wartość środków trwałych 4.657.599,66 zł. Za ostatni rok obrotowy według bilansu spółka wykazała stratę w wysokości 888.485,30 zł. Spółka wskazała, że posiada dwa rachunki bankowe, które zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym, a saldo ich wynosi 0 zł. Również argumentacja spółki w zakresie wpływu zmiany przepisów na jej działalność, ponoszonych kosztów tej działalności, niemożliwości spieniężenia automatów do gier, czy wielości toczących się spraw była już oceniana przez NSA i nie może podlegać powtórnej ocenie. Spółka nie wykazała, że zmaga się z obiektywną groźbą niewypłacalności - przedłożone oświadczenie świadczy bowiem o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ogłoszenie upadłości spółki nie uzasadnia automatycznie priorytetu zobowiązań prywatnoprawnych względem danin publicznych. Nie powoduje również automatycznego zwolnienia spółki od ponoszenia kosztów sądowych. W świetle wykładni systemowej p.n.u., w szczególności przepisów ogólnych tej ustawy, tj. art. 10 i art. 11 ust. 1, należy dojść do wniosku, że przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika rozumiana jako niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W doktrynie przyjmuje się, że dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Tak rozumiana – jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji - "niewypłacalność" nie jest więc tożsama z brakiem środków na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa upadłego. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia są przyczyny niewykonywania zobowiązań z uwagi na to, że nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność dłużnika w rozumieniu art. 11 ust. 1 p.u.n. W kontekście powyższej wykładni przepisów p.u.n. należy zauważyć, że syndyk masy upadłości przedłożył do akt sprawy jedynie sentencję postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Środmieścia w Krakowie z dnia 14 listopada 2014 r., VIII GUp 5/14/S, którym zmieniono sposób prowadzenia postępowania upadłościowego spółki z układowego na likwidacyjny. Jednakże nie przedłożono uzasadnienia tego postanowienia, zatem dla Sądu rozpoznającego zażalenie niejawne pozostają okoliczności faktyczne, które skłoniły sąd gospodarczy do zmiany postępowania upadłościowego. W tej kwestii spółka nie podjęła żadnych działań wyjaśniających, a rozpoznawane zażalenie zawiera jedynie polemikę z oceną WSA w Krakowie oraz błędne twierdzenie, co do wpływu postępowania upadłościowego na zasadność przyznania prawa pomocy. Wymaga podkreślenia, że wszczęcie wobec wnioskodawcy postępowania upadłościowego (układowego lub likwidacyjnego) nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy. Jedynie wykazanie - zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 p.p.s.a. - zasadności przyznania prawa pomocy, czyli przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej w sposób nie budzący wątpliwości, że zasadne jest przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podniesienie okoliczności, że względem spółki prowadzone jest postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację jej majątku nie usuwa w rozpoznawanej sprawie wątpliwości co do kondycji finansowej wnioskodawcy, bowiem w myśl art. 312 p.u.n. w razie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego można prowadzić dalej przedsiębiorstwo upadłego, jeżeli możliwe jest zawarcie układu z wierzycielami lub możliwa jest sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego w całości lub jego zorganizowanych części (ust. 1), natomiast jeżeli syndyk prowadzi przedsiębiorstwo upadłego, powinien podjąć wszelkie działania zapewniające zachowanie przedsiębiorstwa co najmniej w niepogorszonym stanie (ust. 2). W świetle art. 312 ust. 2 p.u.n. należy sformułować pogląd, że w rozpoznawanej sprawie o zasadności przyznania spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie może przemawiać konieczność ponoszenia przez nią wydatków na zobowiązania prywatnoprawne, które w drodze likwidacji majątku spółki będzie zaspokajał syndyk. Jego działanie będzie musiało uwzględnić obowiązek publicznoprawny w postaci uiszczenia wpisów sądowych. Odmienna ocena naruszyłaby zasadę sprawiedliwości, która jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego wyrażona została w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Uwzględniając tę zasadę, nie można zaakceptować próby ochrony pokaźnego majątku spółki kosztem ogółu społeczeństwa w sytuacji, w której przepis prawa (art. 199 p.p.s.a.) wyraźnie wskazuje podmiot, który powinien ponieść wskazane tam koszty postępowania sądowego. Przepis prawa nie obarczył co do zasady kosztami postępowania sądowoadministracyjnego społeczeństwa, więc działanie w celu uniknięcia obowiązku partycypowania w ww. kosztach dla zabezpieczenia partykularnego interesu gospodarczego godzi w sprawiedliwość społeczną. 5.4. Reasumując należy stwierdzić, że w świetle oświadczenia spółki we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dokumentów źródłowych na pełną aprobatę zasługuje ocena stanu faktycznego przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji oraz konkluzja, że spółka nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Oceny tej w chwili rozpoznania zażalenia spółki nie zmienia okoliczność zmiany postępowania upadłościowego prowadzonego wobec spółki. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie jako niezasadne oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI