II FZ 2/26

II FZ 2/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Dumas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zarządzenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 49 par. 1 i 2, art. 86 par. 1, art. 87 par. 1, art. 88, art. 185 par. 1, art. 197, art, 198
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2025 r. sygn. akt III SA/Wa 1981/25 w przedmiocie pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi bez rozpatrzenia w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 8 lipca 2025 r. nr 1401-IOD-3.4102.42.2025.17.IGN w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2021 r. postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym zarządzeniem z 22 października 2025 r., sygn. akt III SA/Wa 1981/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 49 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 poz. 1302 ze zm.– dalej jako: "P.p.s.a.") pozostawił bez rozpoznania wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 8 lipca 2025 r. w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2021 r.
Z uzasadnienia powyższego zarządzenia wynika, że w niniejszej sprawie zaskarżoną decyzję doręczono 8 lipca 2025 r. pełnomocnikowi skarżącej, który nie jest pełnomocnikiem profesjonalnym. W związku z tym ustawowy termin na wniesienie skargi liczony w oparciu o art. 83 P.p.s.a. upłynął z końcem dnia 7 sierpnia 2025 r. W skardze z 18 sierpnia 2025 r. zawarto wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Ze względu na to, że pełnomocnik skarżącej opisał jedynie sytuację zdrowotną swoją oraz skarżącej, zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III zobowiązano stronę skarżącą do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu, poprzez wskazanie daty ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi. Mimo, że przedmiotowe wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej 22 września 2025 r. (k. 64), to w odpowiedzi wyjaśnił on jedynie, że zdarzenia zdrowotne są niemożliwe do przewidzenia i każdorazowo, na bieżąco korygowane są farmakologicznie. Zły stan zdrowia jest permanentny, konkretna przyczyna każdego zdarzenia nie jest znana, choć ma związek z podwyższonym poziomem stresu. Nie wskazano żadnej daty ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia skargi.
W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji przyjął, że siedmiodniowy termin na wskazanie daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął bezskutecznie 29 września 2025 r., zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 P.p.s.a. Wobec powyższego, na postawie art. 49 § 2 P.p.s.a. zarządzono pozostawienie bez rozpoznania wniosku skarżącej z 18 sierpnia 2025 r
W zażaleniu na powyższe zarządzenie pełnomocnik skarżącej podniósł, że wskazanie daty ustania przyczyny uchybienia terminowi było prawidłowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżone zarządzenie podlegało uchyleniu, albowiem brak było podstaw do pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi bez rozpoznania.
Przepis art. 87 § 1 P.p.s.a. stanowi, że pismo w wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, z tym że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3 tego przepisu). Zaś spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu (art. 88 P.p.s.a.). Zatem z powyższych przepisów wynika, że jednym z warunków formalnym merytorycznego rozpoznania wniosku jest jego wniesienie w terminie siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednakże, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niemożność ustalenia konkretnego momentu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu, nie może zostać potraktowana jako brak formalny, o którym mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a. W judykaturze wykształcił się bowiem pogląd, że w sytuacji gdy nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, czy termin ten został zachowany, to obowiązkiem sądu jest wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. (porównaj: postanowienia NSA: z 13 czerwca 2008 r., I OZ 376/08; z 28 czerwca 2006 r., II OZ 661/06, z 15 września 2006 r., II OZ 885/06; z 13 listopada 2013 r., II OZ 974/13). Należy także podkreślić, że termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.) nie może rozpocząć biegu przed upływem uchybionego terminu. Wskazywanie we wniosku o przywrócenie terminu na okoliczności, które zaistniały przed upływem uchybionego terminu może mieć wpływ na ocenę przesłanek, o których mowa w art. 86 § 1 powołanej ustawy, ale nie na ocenę terminowości samego wniosku (postanowienia NSA z 30 sierpnia 2021 r. , III FZ 456/21, III FZ 457/21 oraz III FZ 458/21).
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy strona nie jest w stanie wskazać precyzyjnie momentu ustania przyczyny uchybienia terminu, to wniosek taki nie może zostać pozostawiony bez rozpoznania. I taka też sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Zarówno z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jak i z odpowiedzi na wezwanie do wskazania terminu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu, wynika, że przyczyną uchybienia temu terminowi była choroba pełnomocnika skarżącej, którą pełnomocnik opisuje jako permanentną. Pełnomocnik w składanych pismach nie ujął precyzyjnie momentu ustania przyczyny uchybienia terminu.
Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie z całą pewnością nie można ustalić momentu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu. W rezultacie brak było podstaw do załatwienia wniosku formalnie, a należało rozpoznać go merytorycznie (por. postanowienie WSA w Warszawie z 12 sierpnia 2025 r., III SAB/Wa 25/25).
Z uwagi na powyższe na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 w zw. z art. 198 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.