II FZ 1623/14

II FZ 1623/14 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2014-10-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-09-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Tomasz Kolanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
I SA/Lu 790/13 - Postanowienie WSA w Lublinie z 2014-03-20
II FZ 591/15 - Postanowienie NSA z 2015-11-18
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 165
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 27 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Lu 790/13 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 10 maja 2013 r. nr (...) w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za maj 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 790/13, mocą którego oddalono wniosek G. sp. z o.o. w N. w upadłości układowej (dalej: skarżąca, spółka) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W motywach orzeczenia Sąd podał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca stwierdziła, iż z uwagi na zmianę przepisów regulujących działalność w sektorze gier i zakładów wzajemnych znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Nowa ustawa spowodowała, że posiadane przez nią automaty straciły wartość i w obecnym stanie prawnym obowiązującym w Polsce jak i za granicą nie da się ich sprzedać. Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych spółki wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych wynosi 4.657.599,66 zł. Za ostatni rok obrotowy według bilansu spółka wykazała stratę w wysokości 888.458,30 zł. Spółka wskazała, że posiada dwa rachunki bankowe, które zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym odpowiednio do wysokości 6.697.100,67 zł każdy. Saldo na powyższych rachunkach bankowych wynosi 0 zł. Skarżąca podała, że w dniu 11 lutego 2014 r. została postawiona w stan upadłości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Podkreślił, że rozpatrywany obecnie wniosek jest drugim w tym przedmiocie w tej samej sprawie, stąd rozpoznał go ponownie przy zastosowaniu art. 165 P.p.s.a. W zakresie pierwszego wniosku Sąd prawomocnym postanowieniem odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Sąd jest zobowiązany do porównania wniosku złożonego pierwotnie z powtórnym wnioskiem. Odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności (w szczególności sytuacji finansowej strony) mających wpływ na tę ocenę.
Sąd zauważył, że aktualny wniosek strony o przyznanie prawa pomocy zawiera tożsame informacje, jakie zawierał pierwotny wniosek. Spółka ponownie podała, że wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 2.500.000 zł, a wartość środków trwałych 4.657.599,66 zł. Za ostatni rok obrotowy według bilansu spółka wykazała stratę w wysokości 888.458,30 zł. Spółka wskazała, że posiada dwa rachunki bankowe, które zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym, a saldo ich wynosi 0 zł. Jednocześnie spółka powołała się na fakt ogłoszenia w dniu 11 lutego 2014 r. przez Sąd Rejonowy dla K. upadłości spółki z możliwością zawarcia układu.
Sąd uznał, że powyższe orzeczenie nie uzasadnia jednak przyznania prawa pomocy, bowiem samo w sobie nie stanowi o złej kondycji finansowej spółki. Wobec spółki została wprawdzie ogłoszona upadłość, ale z możliwością zawarcia układu. Spółka nie została więc pozbawiona możliwości zarządu swym majątkiem i ma możliwość kontynuowania działalności, co jednoznacznie potwierdzają dane z raportów kasowych za okres po ogłoszeniu upadłości spółki. Spółka w postępowaniu upadłościowym sama zaprezentowała pozycje układowe, które zakładają spłatę zobowiązań z dochodów pochodzących z prowadzonej działalności gospodarczej, która to działalność powinna umożliwić również pokrywanie bieżących kosztów funkcjonowania spółki, a do takich zaliczyć należy koszty zainicjowanych przez nią postępowań sądowych.
Sąd wskazał, że spółka na koniec 2013 r. odnotowała przychody w wysokości 93.956.187,69 zł. Bez znaczenia przy tym jest, w ocenie Sądu, że okres ten spółka zakończyła niewielką (mając na uwadze wartość osiągniętego przychodu) stratą. Odnotowanie straty nie jest jednoznaczne z brakiem środków finansowych - wartości takie jak koszty uzyskania przychodu, dochód lub strata są bowiem powiązane wyłącznie z rozliczeniami w podatku dochodowym i zwykle nie stanowią odzwierciedlenia rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Ponadto, jak wynika z kopii deklaracji VAT-7 spółka w dalszym ciągu deklaruje wielomilionowe obroty z działalności gospodarczej (5.380.476 zł za listopad i grudzień 2013 r., 4.677.062 zł za styczeń 2014 r., 4.110.958 zł za luty 2014 r., 3.978.692 zł za marzec 2014 r. i 3.567.378 zł z kwiecień 2014 r.). Nadal prowadzi więc działalność gospodarczą relatywnie znacznych rozmiarów.
Dlatego Sąd uznał, że ocena sytuacji finansowej skarżącej wyrażona w poprzednim postanowieniu odmawiającym przyznania prawa pomocy pozostaje aktualna.
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze przez niezastosowanie wobec niej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu. Skarżąca podała, że obiektywnie nie dysponuje wymaganą kwotą i nie jest w stanie jej zgromadzić. Zdaniem skarżącej Sąd choć dostrzegł nową okoliczność istotną dla tej sprawy, tj. fakt postawienia jej w stan upadłości, to wadliwie ją ocenił. Skarżąca dodała, że prowadzi obecnie kilkaset spraw sądowych, gdzie wartość wpisów przekracza 300.000,00 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne.
Z uwagi na fakt, że wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpatrywany przez Sąd pierwszej instancji był drugim w tej sprawie, Sąd zasadnie potraktował go jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia w trybie art. 165 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć pod warunkiem, że istotnej zmianie uległ stan faktyczny sprawy. Rolą sądu jest w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu.
Jedyną nową okolicznością powołaną przez skarżącą w tej sprawie był fakt postawienia jej w stan upadłości (z możliwością zawarcia układu). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym orzeczeniu prawidłowo stwierdzono, że podana przez stronę okoliczność nie uzasadniała zmiany uprzednio wydanego rozstrzygnięcia w sprawie prawa pomocy i nie dawała podstaw do skorzystania z instytucji zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.
Fakt ogłoszenia upadłości układowej spółki na mocy postanowienia z dnia 11 lutego 2014 r. był już przedmiotem analiz Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy (zob. przykładowo postanowienia NSA: z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 1084/14, z dnia 7 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 786/14, z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1489/14). Sąd w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie w pełni podziela stanowisko wyrażone w powołanych orzeczeniach. W rozstrzygnięciach tych zasadnie wskazywano, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu przede wszystkim nie odzwierciedla złej sytuacji materialnej upadłego, który może dalej prowadzić działalność gospodarczą. Postanowienie o ogłoszeniu upadłości nie zakończyło bytu prawnego spółki, a postępowanie układowe ma charakter pojednawczy. Sprawdzenie wierzytelności nie oznacza dochodzenia roszczeń wierzycieli od dłużnika, lecz ma na celu ustalenie istnienia wierzytelności, które są objęte postępowaniem układowym. Podkreślenia wymaga, że skarżąca w postępowaniu układowym zaproponowała rozwiązania, które zakładają spłatę zobowiązań z dochodów pochodzących z prowadzonej działalności gospodarczej. W świetle powyższego Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że obecna sytuacja majątkowa strony (wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności jak również wysokość przychodów) nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych, nawet przy przyjęciu, że spółka jest w stanie upadłości układowej i prowadzi szereg postępowań sądowych. Nadmienić należy, że postępowania te dotyczą w znacznej mierze odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier, gdzie to sama strona decyduje o terminie inicjowania takiego postępowania (na etapie postępowania administracyjnego, co ma przełożenie na następujące później postępowania sądowe). Stąd też rozpoczynanie przez skarżącą setek nowych, identycznych spraw w tym samym czasie, nie może samo w sobie stanowić argumentu za obciążeniem kosztami tych postępowań Skarbu Państwa.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny Sąd nie dopatrzył zarzucanych w zażaleniu naruszeń. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że spółka – poprzestając na wskazaniu stanu upadłości układowej jako nowej okoliczności w sprawie – nie wykazała, że jej aktualna sytuacja nie pozwala na pokrycie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.