II FZ 1394/14

II FZ 1394/14 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2014-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-08-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Płusa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I SA/Gd 285/14 - Postanowienie WSA w Gdańsku z 2014-05-27
II FSK 3009/14 - Postanowienie NSA z 2014-11-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art, 86 § 1; art. 87 § 1 i 2;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.O. i W.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 285/14 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi J.O. i W.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 23 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 285/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił J.O. i W.O. (dalej jako "Skarżący") przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 23 grudnia 2013 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podał, że postanowieniem z dnia 27 maja 2014 r. odrzucił skargę na ww. decyzję, bowiem Skarżący pomimo doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, uiścili wpis sądowy od skargi w niepełnej wysokości.
W dniu 9 czerwca 2014 r. Skarżący wystąpili do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia brakującego wpisu w kwocie 5 zł. Jednocześnie Skarżący dokonali wpłaty kwoty 5 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazując, że nie otrzymali z Sądu wezwania do dopłaty brakujących 5 zł, wyjaśnili, iż w trakcie wykonywania operacji przelewu w bankowości elektronicznej popełnili oczywisty błąd pisarski i cyfrę 5 zastąpili omyłkowo cyfrą 0. Z uwagi na podeszły wiek, nie mogli oni dokonać wpłaty w siedzibie Sądu, gdzie do pomyłki by nie doszło. Skarżący wskazali, że nieuwzględnienie wniosku pozbawi ich prawa do sądu i obrony w sytuacji, gdy decyzje organów skarbowych są wysoce krzywdzące.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, po przywołaniu treści art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi wystąpili z wnioskiem o jego przywrócenie i uzupełnili brakujący wpis sądowy, natomiast nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
Skarżący wnioskując o przywrócenie uchybionego terminu powołali się na fakt niedoręczenia wezwania dotyczącego zobowiązania do uzupełnienia wpisu.
W ocenie Sądu, z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że odpis zarządzenia z dnia 12 marca 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 105 zł doręczono Skarżącym w dniu 20 marca 2014 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k.19), zatem nie było konieczności powtórnego wzywania do uiszczenia, czy też uzupełnienia wpisu. Ponadto, we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu Skarżący sami przyznali, że mieli świadomość konieczności uiszczenia wpisu w kwocie 105 zł, jednakże w wyniku omyłki wpisali niewłaściwą kwotę. Zdaniem Sądu, przedstawione okoliczności nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu, a zatem wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie zasługuje na uwzględnienie.
Następnie Sąd zajął się wyjaśnieniem kryterium braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 P.p.s.a, przytaczając na tę okoliczność stosowne orzecznictwo sądów administracyjnych. W rezultacie doszedł do wniosku, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się, m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Okolicznością taką nie jest, w ocenie Sądu, twierdzenie Skarżących, że nie doręczono im wezwania dotyczącego zobowiązania do uzupełnienia wpisu od skargi, w sytuacji gdy wysokość wymaganego wpisu była im znana, albowiem zostało im już doręczone wezwanie, w którym wskazano wysokość wpisu. Zatem warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, przy czym winę pojmuje się w sposób obiektywny - wymagając od strony staranności. Od strony postępowania należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu przez Skarżących.
W zażaleniu Skarżący zaskarżyli w całości powyższe postanowienie. Zarzucili naruszenie przez Sąd art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a., przez błędne uznanie, że żadne wskazane okoliczności, a nade wszystko oczywisty, przypadkowy błąd pisarski, o których była mowa we wniosku o przywróceniu terminu do wniesienia skargi, nie uzasadniają uznania braku winy Skarżących w uchybieniu terminu dla dokonania wpłaty należnego wpisu.
W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu zażalenia Skarżący wskazali, że we wniosku o przywrócenie terminu zaznaczyli, że przed upływem zakreślonego przez Sąd terminu wpis został wniesiony, jednakże w następstwie błędu pisarskiego, opłatę uiszczono w kwocie 100 zł zamiast 105 zł, a Skarżący istotnie błędu nie dostrzegli i dowiedział się o nim dopiero z postanowienia z dnia 27 maja 2014 r. odrzucającego skargę, doręczonego w dniu 4 czerwca 2014 r. Kwotę 5 zł niezwłocznie wpłacili na konto Sądu w dniu 7 czerwca 2014 r. (po powrocie ze szpitala) z równoczesnym złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dla dokonania wpłaty brakujących 5 zł.
W dalszej części uzasadnienia Skarżący podnieśli, że błąd był następstwem omyłki pisarskiej, powstałej przez naciśnięcie niewłaściwej cyfry na klawiaturze komputera "0" zamiast "5", nie dostrzeżone w trakcie wykonywania przelewu. Był to przypadek. Skarżący zaznaczyli, że program komputerowy nie sygnalizuje wielkości przelewanej kwoty, a słownie kwota nie jest powtarzana. Po drugie, zaawansowany wiek Skarżących, trudności w przemieszczaniu, niesprawność ruchowa Skarżącej, brak dostępności komunikacji wobec trudności w widzeniu i rozpoczętym leczeniu zaćmy obu oczu, a więc obiektywne i prawdziwie przyczyny dysfunkcyjności Skarżącej uniemożliwiły uniknięcie błędu przez dokonanie wpłaty bezpośrednio w kasie Sądu. Był to ewidentny błąd pisarski, o którym Skarżący nie mieli wiedzy do dnia 7 czerwca 2014 r.
Według Skarżących, nieuprawnione jest też twierdzenie Sądu, iż tłumaczyli oni nieopłacenie brakującej kwoty brakiem ponownego wezwania Sądu. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 27 maja 2014 r. Sąd jako powód odrzucenia wskazał, "że Skarżący uiścili wpis w niepełnej wysokości, a w zakreślonym terminie żądanego wpisu nie uzupełnili", co Skarżąca próbowała wyjaśnić w sekretariacie.
Skarżący zarzucili, że przedmiotem analizy i oceny Sądu była wyłącznie kwestia uprawdopodobnienia braku winy, wszystkie pozostałe przesłanki dla przywrócenia terminu zostały spełnione, a w uzasadnieniu postanowienia brak jest odniesienia się przez Sąd do zagadnienia problematyki winy jej formy i zakresu, co wykracza poza suche zapisy przepisów prawa, do których swoje rozważania ograniczył Sąd.
Sąd nie ustosunkował się do zagadnienia błędu, który niejako przypisany jest działaniu człowieka. Brak świadomości istnienia błędu trwał cały czas, dopóki nie przywołano go w postanowieniu o odrzuceniu skargi, a działanie pod wpływem błędu w zasadzie wyłącza jakąkolwiek winę.
Zarzutu Sądu o braku dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw, nie sposób obronić, albowiem przeczy temu zachowanie Skarżących.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu.
Wniosek o przywrócenie terminu powinien więc powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu.
Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie 3 przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Komentarz, J.P. Tarno, Warszawa 2010, s. 244; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2013, s. 444).
W niniejszej sprawie Skarżąca nie uiściła wpisu sądowego od skargi w pełnej wysokości, mimo wezwania Sądu do jego uiszczenia i pouczenia o skutkach niewykonania wezwania w ustawowym terminie.
Sąd pierwszej instancji uznał, że Skarżąca z własnej winy uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu od skargi, ponieważ przedstawione okoliczności nie świadczą o braku winy, a zatem wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu nie zasługiwał na uwzględnienie.
W świetle okoliczności rozpoznawanej sprawy, z takim poglądem nie można się zgodzić. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy podzielić stanowisko Skarżącej, że za bezpośrednią przyczynę uchybienia terminowi należy uznać błąd, który był następstwem omyłki pisarskiej w trakcie wykonywania przelewu. Zaawansowany wiek Skarżących, trudności w poruszaniu się, brak dostępności komunikacji, są obiektywnymi i prawdziwymi przyczynami, które uniemożliwiły Skarżącej uniknięcia błędu, poprzez dokonanie wpłaty bezpośrednio w kasie Sądu.
Nie budzi wątpliwości, że zarządzeniem z dnia 12 marca 2014 r. (k.-2) Skarżący zostali wezwani przez Przewodniczącego Wydziału do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 105 zł. Wezwanie to zwierało pouczenie, że wymienioną kwotę należy uiścić w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tego zarządzenia pod rygorem odrzucenie skargi. Wezwanie to zostało doręczone Skarżącym w dniu 20 marca 2014 r., zatem ostatnim dniem do wniesienia opłaty był dzień 27 marca 2014 r. Mimo wezwania Sądu o uiszczenie wpisu sądowego w prawidłowej wysokości oraz pouczenia o konsekwencjach grożących w razie nie dokonania tej czynności, Skarżąca działająca w imieniu własnym i męża uiściła wpis sądowy w nieprawidłowej kwocie, tj. w wysokości 100 zł, zamiast w kwocie 105 zł. Kolejno w dniu 5 czerwca 2014 r. Skarżący dowiedzieli się o odrzuceniu skargi, na skutek doręczenia postanowienia z dnia 27 maja 2014 r., zaś w dniu 9 czerwca 2014 r. Skarżący wystąpili do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia brakującego wpisu w kwocie 5 zł, jednocześnie dokonując wpłaty brakującej kwoty. Stwierdzić zatem należy, że zachowano termin 7 dniowy do złożenia wniosku, przewidziany w art. 87 § 1 P.p.s.a.
Podkreślić należy, że trudności, przeszkody uniemożliwiające stronie dochowanie czynności nie muszą mieć charakteru zdarzeń nadzwyczajnych. Przy stosowaniu przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu należy mieć na uwadze ich funkcję ochronną.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadne jest przywrócenie Skarżącym terminu do uzupełnienia wpisu sądowego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego,opisany przez Skarżącą stan jej zdrowia, utrudniający prawidłowe funkcjonowanie i wykonywanie czynności w życiu codziennym, uprawdopodabnia, iż mogła ona pomylić wysokość należnej kwoty. Na uwagę zasługuje fakt, iż Skarżąca uiściła część wpisu w zakreślonym siedmiodniowym terminie i nadesłała wymagane odpisy skargi. Stąd też nie można zarzucić Skarżącej, iż nie dochowuje staranności przy prowadzeniu własnych spraw.
Mając na uwadze także okoliczności sprawy, że Skarżąca dopełniła niezbędnych wymogów i dokonała zaległej czynności, poprzez uzupełnienie kwoty brakującego wpisu sądowego o 5 zł, w ocenie Sądu odwoławczego, podniesione w zażaleniu argumenty zasługują na uwzględnienie.
W okolicznościach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Skarżący dopełnili należytej staranności. Niezwłocznie po odebraniu postanowienia o odrzuceniu skargi i uzyskaniu informacji, że popełnili błąd i wnieśli omyłkowo wpis w niepełnej wysokości, uzupełnili wpis poprzez wpłatę brakujących 5 zł, wraz z którym złożyli wniosek o przywrócenie terminu do jego uiszczenia.
Z wymienionych wyżej względów, uznając wniesiony w sprawie wniosek o przywrócenie terminu za usprawiedliwiony, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 86 § 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a.