II FZ 131/12

II FZ 131/12 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2012-02-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-02-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Zbigniew Kmieciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
I SA/Gl 864/11 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2012-10-01
II FZ 485/12 - Postanowienie NSA z 2012-07-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 212 par. 1-2, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 252 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 864/11 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 7 lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 stycznia 2012 r., I SA/Gl 864/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił K. J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej Ppsa.
Jak wskazano w motywach orzeczenia, skarżący nie wykazał, że w jego sytuacji zachodzi przesłanka do uwzględnienia wniosku określona w w.w. przepisie (niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny). Sąd zwrócił w tym kontekście uwagę na brak spójności pomiędzy oświadczeniem skarżącego w zakresie jego sytuacji finansowej, złożonym na urzędowym formularzu, a stanem faktycznym wynikającym z dokumentów źródłowych, co budzi wątpliwości odnośnie do rzetelności tegoż oświadczenia.
Skarżący wskazał mianowicie, że miesięczny budżet jego gospodarstwa domowego wynosi 5.000 zł brutto. Tymczasem z dokumentów źródłowych wynika, że dochód ten stanowi kwotę około 16.100 zł (średnia z dziewięciu miesięcy). W miesiącu, w którym skarżący wypełnił urzędowy formularz wniosku (sierpień 2011 r.), dochód w jego gospodarstwie domowym wyniósł 23.940,75 zł.
W tym kontekście niewiarygodne, zdaniem Sądu, jest też oświadczenie skarżącego, że budowa jego domu została wstrzymana na okres jednego roku z uwagi na brak środków. Nie przedstawiono w tym zakresie dziennika budowy, podczas gdy w dniu 1 czerwca 2011 r. I. Bank S.A. uruchomił na rzecz skarżącego transzę kredytu na prace wykończeniowe i przyłącza w kwocie 77.500 zł. Ponadto wśród nadesłanych przez skarżącego dokumentów znajdują się dokumenty potwierdzające dostawę mediów do obiektu usytuowanego w S. przy ul. [...] L., a nie do nieruchomości, którą wskazano w druku PPF jako adres zamieszkania, tj. P., ul. K. [...].
Niespójność pomiędzy oświadczeniem skarżącego a zgromadzonymi dokumentami sprawia, że nie jest to oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, stosownie do art. 252 § 1 Ppsa. Tymczasem to sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku, w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Niezależnie od powyższego Sąd zauważył, że nie można w przypadku skarżącego mówić o uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, a to już tylko z uwagi na dochody i wydatki w jego gospodarstwie domowym w sierpniu 2011 r. (miesiąc złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy). Wówczas to skarżący poniósł przykładowo wydatek w kwocie 3.047 zł (zakup z dnia 1 sierpnia 2011 r. w sklepie M. M.).
Końcowo Sąd zauważył – w odniesieniu do kredytu hipotecznego spłacanego przez skarżącego – że w orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami postępowania sądowego.
W zażaleniu na powyższe postanowienie zgłoszono wniosek o jego zmianę i zwolnienie skarżącego od wpisu w całości. Jak wskazano w uzasadnieniu, skarżący nie posiada środków na uiszczenie wpisu w wymaganej wysokości; stan majątkowy przedstawiony w oświadczeniu jest zgodny z rzeczywistym. O trudnej sytuacji materialnej skarżącego świadczy zaś "zawarty z Urzędem Skarbowym układ ratalny". W rezultacie Sąd wojewódzki błędnie przyjął, że uiszczenie opłaty sądowej nie byłoby dla skarżącego nadmiernym obciążeniem finansowym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie może zostać uwzględnione, bowiem jego ogólnikowe zarzuty w żaden sposób nie podważają dogłębnej oceny Sądu pierwszej instancji, odnośnie do informacji wynikających ze złożonego formularza PPF oraz zgromadzonych dokumentów źródłowych, wspartej przy tym analizą adekwatnego w sprawie orzecznictwa Sądu kasacyjnego dotyczącego przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy.
Sąd trafnie przede wszystkim wskazał na rozbieżność między oświadczeniem skarżącego zawartym we wniosku, a treścią przedłożonych dokumentów. Według informacji przedstawionych w formularzu, budżet miesięczny gospodarstwa domowego skarżącego wynosi 5.000 zł brutto (k. 10 akt sądowych, t. I). Tymczasem z nadesłanych dokumentów wynika przykładowo (zob. zestawienia obrotów), że tylko w miesiącu, w którym skarżący złożył wskazane oświadczenie (sierpień 2011 r.), dochód w jego gospodarstwie domowym wyniósł 23.940,75 zł (k. 133 i 142 akt sądowych, t. I). We wrześniu 2011 r. dochód ten był jeszcze wyższy, tj. 25.231,91 zł (k. 139 i 145 akt sądowych, t. I).
Już tylko z uwagi na te ustalenia nie sposób podzielić lakonicznego twierdzenia zażalenia, że stan majątkowy przedstawiony w oświadczeniu skarżącego jest zgodny z rzeczywistym, a wobec tego oświadczeniu temu nie można przypisać waloru dokładności, czego wymaga art. 252 § 1 Ppsa.
Podważa powyższe także twierdzenie skarżącego, że nie posiada środków na uiszczenie wpisu w wymaganej wysokości, a jego opłacenie wiązałoby się z nadmiernym obciążeniem finansowym.
Samo bowiem porównanie wskazanych wyżej dochodów osiąganych w gospodarstwie domowym strony z wysokością należnej w niniejszej sprawie opłaty sądowej pozwala na stwierdzenie, że wpis ten skarżący powinien być w stanie uiścić z bieżących środków. Opłata ta jest bowiem wielokrotnie niższa od uzyskiwanych dochodów (1500 zł - § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wskazać przy tym należy, że postępowanie w przedmiocie prawa pomocy trwa od sierpnia 2011 r., strona miała zatem kilka miesięcy na zgromadzenie w.w. kwoty.
O trudnej sytuacji finansowej skarżącego nie może także świadczyć per se "zawarty z Urzędem Skarbowym układ ratalny", bowiem przesłanki wymienione w art. 67a Ordynacji podatkowej nie są tożsame z tymi, wskazanymi art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa.
W związku z powyższym Sąd odwoławczy podzielił ocenę Sądu pierwszej instancji, że uiszczenie wymaganego w niniejszej sprawie wpisu nie będzie się wiązało z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, tj. pozbawieniem strony środków na podstawowe życiowe potrzeby (tzw. minimum warunków socjalnych). W świetle w.w. ustaleń, wystarczających do oceny kondycji majątkowej skarżącego, a także braku dostatecznej argumentacji zażalenia, zbędna jest dalsza analiza sytuacji strony w przedmiotowym zakresie z tym jedynie zastrzeżeniem, że konieczność spłaty zobowiązań cywilnoprawnych wnioskodawcy nie może uzasadniać zwolnienia z opłacenia należności publicznoprawnej, jaką jest wpis od skargi (art. 212 § 1-2 Ppsa).
Z tych powodów oddalono zażalenie, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa.