II FZ 120/25

II FZ 120/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Cieloch /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Gd 235/25 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2025-10-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 października 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 235/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 18 lutego 2025 r. nr 2201-IOD-1.601.7.2024.2 w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 6 października 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 235/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił W. W. (dalej: "skarżący") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 18 lutego 2025 r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił, by na skutek egzekucji zaległości, po jego stronie mogła wystąpić szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty. Pismem z 14 października 2025 r., pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpatrzenia oraz przyznania kosztów nieodpłatnej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić.
W myśl art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej zwana: "p.p.s.a."), po przekazaniu skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12, dostępne, podobnie jak inne orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10).
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia: "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2540/13). Zgodzić się zatem należy z zapatrywaniem WSA, że skarżący w toku prowadzonego postępowania nie wykazał, że w niniejszej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zwykło się zauważać, iż przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 450/09, postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2247/14). Jednocześnie sam fakt, że kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji jest wysoka, nie przesądza o konieczność wstrzymania jej wykonania. Kwota ta musi być bowiem odniesiona do całokształtu aktualnej sytuacji majątkowej strony skarżącej, w tym jej płynności finansowej (vide postanowienia NSA z dnia: 21 lutego 2017 r., sygn. akt II GZ 106/17, 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II GZ 1360/16).
Samo powołanie się przez skarżącego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku bowiem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Natomiast obowiązkiem Sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wobec braku należytego uzasadnienia wniosku w tym przedmiocie. Skarżący we wniosku nie powołał bowiem żadnych konkretnych okoliczności, które wskazywałyby na zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto, skarżący nie przedstawił w sposób jasny i pełny swojej sytuacji majątkowej, co spowodowało w konsekwencji, że nie była możliwa odpowiednia weryfikacja jego sytuacji życiowej. Należy się zgodzić zatem z oceną Sądu pierwszej instancji wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu, że skoro skarżący w złożonym wniosku nie wykazał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, brak było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z oczekiwaniami strony.
Podatnik wprawdzie powołał się na swoją sytuację zdrowotną oraz brak majątku pozwalającego mu na spłatę zobowiązań podatkowych, to jednak dane te są niewystarczające do stwierdzenia, czy mógłby pozyskać środki na pokrycie zobowiązań podatkowych z innych źródeł, np. kredytu, pożyczki. Bez przedłożenia stosownych dokumentów źródłowych (w tym tych dotyczących sytuacji materialnej skarżącego) nie sposób stwierdzić, czy uiszczenie określonej w decyzji kwoty zaległości podatkowych może rodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W tym kontekście jednak należy zauważyć, że przesłanką wstrzymania wykonalności decyzji jest "niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków", a nie możliwości lub ich brak w zakresie uregulowania danego zobowiązania. Wprawdzie WSA w Gdańsku uznał za zasadne przyznanie skarżącemu prawa pomocy, jednak przesłanka przyznania prawa pomocy, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., nie jest tożsama z przesłanką wstrzymania wykonalności decyzji (dot. znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków).
Ponadto uzasadnieniem dla wstrzymania wykonania aktu lub czynności nie mogą być okoliczności, odnoszące się do prawidłowości aktu lub czynności, której dotyczy wniosek o wstrzymanie. Celem bowiem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2008 r., sygn. akt II OZ 741/08, LEX nr 493666). Natomiast ustawodawca nie wiąże, choćby w najmniejszym stopniu wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na decyzję. Tak, więc sąd administracyjny rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie może badać, choćby wstępnie, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą uzasadniającą jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007 r. Nr 4, poz. 77).
W tych okolicznościach należało uznać, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i nie ma podstaw do jego uchylenia. Sąd pierwszej instancji nie miał bowiem możliwości określić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, skoro nie dysponował żadnym materiałem źródłowym dotyczącym sytuacji majątkowej skarżącego.
W związku z powyższym nie było podstaw do stwierdzenia wadliwości postanowienia Sądu pierwszej instancji.
Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej pełnomocnika z urzędu wyjaśnić należy, że wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a., zgodnie z którymi to referendarz sądowy orzeka w tym przedmiocie, w szczególnie uzasadnionych przypadkach takie orzeczenie może wydać także wojewódzki sąd administracyjny w składzie jednego sędziego. Przepisy te nie przypisują kompetencji w tym zakresie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji.