II FZ 118/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zażalenia spółki M. S.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie z dnia 9 lipca 2024 r., które dokonywało wykładni wyroku tego samego sądu z dnia 21 września 2023 r. Wyrok z 2023 r. uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2011 r. Postanowieniem z 2024 r., na wniosek Dyrektora IAS, WSA dokonał wykładni, która sugerowała, że spółka miała prawo skorygować przychody na "bieżąco" poprzez korektę zeznania za rok 2018. Spółka wniosła zażalenie, zarzucając WSA naruszenie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), w tym art. 132, 139, 170, 145, 134 i 158. Argumentowała, że wykładnia WSA była sprzeczna z pierwotnym wyrokiem, zmieniała jego merytoryczne rozstrzygnięcie i prowadziła do nieprawidłowego określenia roku, za który przysługuje nadpłata (2018 zamiast 2011). Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uznał zażalenie za zasadne. Stwierdził, że zgodnie z art. 158 p.p.s.a., wykładnia służy usuwaniu wątpliwości co do treści orzeczenia, a nie dokonywaniu rewizji czy nowego rozstrzygnięcia. NSA uznał, że WSA, dokonując wykładni, naruszył ten przepis, ponieważ jego stanowisko było sprzeczne z podstawami uchylenia decyzji w pierwotnym wyroku i prowadziło do przyznania racji organom podatkowym w zakresie wykładni przepisów, która była podstawą uchylenia ich decyzji. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżone postanowienie WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wykładni wyroków sądów administracyjnych (art. 158 p.p.s.a.) oraz zasady związania sądu prawomocnym wyrokiem.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której postanowienie o wykładni wyroku jest wykorzystywane do zmiany merytorycznego rozstrzygnięcia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienie o wykładni wyroku sądu administracyjnego może prowadzić do zmiany merytorycznego rozstrzygnięcia zawartego w pierwotnym wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie o wykładni wyroku służy jedynie usunięciu wątpliwości co do treści orzeczenia, a nie dokonywaniu rewizji, reinterpretacji uzasadnienia czy poszerzania go o nowe elementy, co prowadziłoby do nowego rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Wykładnia wyroku, zgodnie z art. 158 p.p.s.a., ma na celu wyjaśnienie niejasności w treści orzeczenia, jego zakresie lub sposobie wykonania. Nie może być wykorzystywana do zmiany merytorycznej treści wyroku, reinterpretacji jego uzasadnienia czy prowadzenia do nowego rozstrzygnięcia, które jest sprzeczne z pierwotnym wyrokiem.
Czy sąd pierwszej instancji, dokonując wykładni wyroku, może wskazać inny okres rozliczeniowy (np. 2018 r.) niż ten, który był przedmiotem pierwotnego postępowania (np. 2011 r.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wykładnia wyroku dotyczącego nadpłaty za konkretny rok podatkowy nie może prowadzić do wskazania innego okresu rozliczeniowego, co w istocie stanowi zmianę rozstrzygnięcia i przyznanie racji organom, których decyzje zostały uchylone.
Uzasadnienie
Wykładnia wyroku WSA uchylającego decyzję w sprawie nadpłaty za 2011 r. nie może skutkować stwierdzeniem, że nadpłata przysługuje za rok 2018, gdyż jest to sprzeczne z podstawami uchylenia decyzji i prowadzi do przyznania racji organom podatkowym w zakresie błędnej wykładni przepisów, która była podstawą uchylenia ich decyzji.
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 158
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis ten nie służy do przeprowadzania rewizji rozstrzygnięcia i uzasadnienia sformułowanego w sposób jasny i adekwatny do zakresu przeprowadzonej kontroli legalności, z którym nie zgadza się strona postępowania lub organ. Wykładnia orzeczenia powinna zmierzać do usunięcia wątpliwości co do treści rozstrzygnięcia, ale także skutków, jakie orzeczenie to ma wywołać. Wykładnia orzeczenia nie może prowadzić do nowego rozstrzygnięcia ani zmierzać do zmian merytorycznych, polegających na reinterpretacji uzasadnienia, czy jego poszerzenia o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 132
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 139 § § 1, § 2 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd jest związany prawomocnym wyrokiem.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.d.o.p. art. 12 § ust. 3j
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykładnia wyroku WSA była sprzeczna z jego pierwotnym rozstrzygnięciem i uzasadnieniem. • Postanowienie o wykładni prowadziło do nowego rozstrzygnięcia, a nie do usunięcia wątpliwości. • Wykładnia wskazywała na inny okres rozliczeniowy (2018 r.) niż ten, który był przedmiotem pierwotnej sprawy (2011 r.). • Sąd pierwszej instancji naruszył art. 158 p.p.s.a., dokonując wykładni sprzecznej z wyrokiem.
Godne uwagi sformułowania
Wykładnia orzeczenia nie może prowadzić do nowego rozstrzygnięcia. • Nie może także zmierzać do zmian merytorycznych, polegających na reinterpretacji uzasadnienia, czy jego poszerzenia o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy. • Przepis art. 158 p.p.s.a. nie służy więc do przeprowadzania rewizji rozstrzygnięcia i uzasadnienia sformułowanego w sposób jasny i adekwatny do zakresu przeprowadzonej kontroli legalności, z którym nie zgadza się strona postępowania lub organ.
Skład orzekający
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wykładni wyroków sądów administracyjnych (art. 158 p.p.s.a.) oraz zasady związania sądu prawomocnym wyrokiem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której postanowienie o wykładni wyroku jest wykorzystywane do zmiany merytorycznego rozstrzygnięcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie wyroków i jak sądy powinny podchodzić do ich wykładni, aby nie naruszać zasady prawomocności orzeczeń. Jest to istotne dla zrozumienia mechanizmów kontroli sądowej nad decyzjami administracyjnymi.
“Sąd nie może zmieniać wyroku pod pozorem jego wykładni – NSA wyjaśnia granice art. 158 p.p.s.a.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.