II FZ 117/09

Naczelny Sąd Administracyjny2009-05-14
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo pomocykoszty sądoweegzekucjaspółkasąd administracyjnyNSAWSApostanowieniezażalenie

NSA oddalił zażalenie spółki na odmowę przyznania prawa pomocy, uznając, że jej sytuacja finansowa, mimo egzekucji, nie uzasadnia całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych.

Spółka złożyła zażalenie na postanowienie WSA odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, powołując się na egzekucję z rachunku bankowego i brak środków. NSA oddalił zażalenie, stwierdzając, że spółka, jako uczestnik obrotu gospodarczego z kapitałem zakładowym, wierzytelnościami i znacznym dochodem w poprzednim roku, nie wykazała braku środków na pokrycie kosztów postępowania, w tym wpisu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie spółki K. P. B. - M. "P." Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, które odmówiło przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Spółka wnioskowała o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, argumentując, że egzekucja z rachunku bankowego uniemożliwia jej działalność i pozbawia środków. WSA odmówił, wskazując na posiadany kapitał zakładowy, dochód za poprzedni rok obrotowy oraz aktywa obrotowe i inwestycje długoterminowe wykazane w bilansie. NSA podzielił stanowisko WSA, podkreślając, że prawo pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów przez strony. Strona ma obowiązek wykazać brak środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów. NSA uznał, że fakt prowadzenia egzekucji i związane z tym niedogodności nie usprawiedliwiają przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy spółka jest aktywnym uczestnikiem obrotu gospodarczego, posiada wierzytelności, zaciąga zobowiązania, udziela pożyczek i osiągnęła znaczący dochód. W związku z tym, NSA oddalił zażalenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli spółka jest aktywnym uczestnikiem obrotu gospodarczego, posiada kapitał zakładowy, wierzytelności, zaciąga zobowiązania i osiągnęła znaczący dochód w poprzednim roku, nie można uznać, że nie ma żadnych środków na poniesienie kosztów postępowania.

Uzasadnienie

Prawo pomocy dla osób prawnych jest wyjątkiem. Strona musi wykazać brak jakichkolwiek środków. Posiadanie aktywów obrotowych, udzielanie pożyczek, kapitał zakładowy i dochód wskazują na zdolność do pokrycia kosztów, nawet niewielkich, jak wpis od skargi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (5)

Główne

PPSA art. 246 § 2 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane osobie prawnej, jeżeli wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Pomocnicze

PPSA art. 199

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

PPSA art. 243 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje zasady przyznawania prawa pomocy.

PPSA art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi

Podstawa do orzekania w przedmiocie zażalenia.

PPSA art. 197 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania w przedmiocie zażalenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sytuacja finansowa spółki, mimo egzekucji, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, ponieważ spółka jest aktywnym uczestnikiem obrotu gospodarczego, posiada kapitał zakładowy, wierzytelności, zaciąga zobowiązania i osiągnęła znaczący dochód w poprzednim roku.

Odrzucone argumenty

Spółka argumentowała, że egzekucja z rachunku bankowego uniemożliwia jej działalność i pozbawia środków, co powinno uzasadniać przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Godne uwagi sformułowania

instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę przerzucanie ciężaru kosztów postępowania na Skarb Państwa nie byłoby zasadne w sytuacji, gdy spółka jest uczestnikiem obrotu gospodarczego

Skład orzekający

Włodzimierz Kubiak

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznania prawa pomocy dla osób prawnych w kontekście prowadzonej egzekucji i ogólnej kondycji finansowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki prawa handlowego i jej zdolności do wykazania braku środków na koszty postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak sądy oceniają sytuację finansową spółek ubiegających się o prawo pomocy, co jest istotne dla praktyków prawa gospodarczego i administracyjnego.

Czy egzekucja z konta firmy oznacza automatyczne prawo do darmowego sądu? NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 100 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FZ 117/09 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2009-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-03-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Włodzimierz Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
I SA/Kr 1164/08 - Wyrok WSA w Krakowie z 2009-09-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 246 par. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. P. B. - M. "P." Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1164/08 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. P. B. - M. "P." Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 27 czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1164/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił K. P. B. - M. "P." Sp. z o.o. w K. (dalej zwanej: "spółką", "skarżącą", "P.") zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika.
W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że w skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 27 czerwca 2008 r. spółka wystąpiła o przyznanie prawa pomocy. We wniosku skarżąca podała, że przeciwko niej prowadzona jest egzekucja z rachunku bankowego. Saldo na rachunku jest ujemne i wynosi ponad 500 tys. zł, co uniemożliwia prowadzenie jakiejkolwiek działalności. Urząd skarbowy nie zwolnił spod zajęcia nawet kwot przeznaczonych na wynagrodzenia pracownicze, podatek od wynagrodzeń oraz składki ZUS. W związku z powyższym "P." nie generuje żadnych przychodów i w obecnej chwili nie posiada żadnych środków. Zawarte wcześniej umowy zostały zerwane przez kontrahentów, gdyż niemożliwe było ich realizowanie. Kapitał zakładowy spółki wynosi 50 tys. zł. Wysokość zysku za ostatni rok obrotowy kształtował się na poziomie 221.155,22 zł.
W uzupełnieniu wniosku skarżąca wyjaśniła, że obecnie nie zatrudnia żadnych pracowników, nie posiada żadnych środków na koncie, ani w kasie. Spółka przedłożyła ponadto wyciągi bankowe obejmujące operacje bankowe z ostatnich trzech miesięcy, zeznanie podatkowe za 2007 r., z którego wynikało, iż strona osiągnęła dochód w kwocie 349.417 zł oraz rachunek zysków i strat, a także bilans za ten rok. Bilans ten potwierdzał, że "P." posiada inwestycje długoterminowe o wartości 240.517,81 zł, a aktywa obrotowe wynoszą 1.170.878,46 zł.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji uznał, że sytuacja majątkowa strony nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie stanowisko takie potwierdzają zarówno wnioski wynikające z bilansu spółki, jak i fakt, że skarżąca osiągnęła w 2007 r. dochód w kwocie 349.417,24 zł, a ponadto posiada kapitał zakładowy w wysokości 50 tys. zł, cały czas funkcjonuje w obrocie gospodarczym, zaciąga zobowiązania i ma nieściągnięte wierzytelności.
W zażaleniu K. P. B. - M. "P." Sp. z o.o. w K. wniosła o zmianę lub uchylenie powyższego postanowienia. Skarżąca argumentowała, że jej majątek został zajęty w toku egzekucji, a wstrzymanie działalności spółki było spowodowane wadliwymi i jednostronnymi decyzjami przedstawicieli Skarbu Państwa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 1 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania.
Na gruncie rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ocenę wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Okoliczności powołane przez stronę nie usprawiedliwiają bowiem zwolnienia jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Wbrew twierdzeniom skarżącej, sam fakt prowadzenia egzekucji względem spółki oraz związane z tym niedogodności i utrudnienia nie dają podstawy do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zwrócić uwagę należy, że przerzucanie ciężaru kosztów postępowania na Skarb Państwa nie byłoby zasadne w sytuacji, gdy spółka jest uczestnikiem obrotu gospodarczego, posiada wierzytelności i zaciąga zobowiązania. Z załączonego do wniosku bilansu wynika zaś, że spółka udzieliła w 2007 r. pożyczek na kwotę 240.517,81 zł, a jej aktywa obrotowe wyniosły 1.170.878,46 zł. Kapitał zakładowy "P." wynosi 50 tys. zł, przy czym z przedłożonego przez stronę zeznania podatkowego wynika, że w 2007 r. skarżąca osiągnęła dochód w kwocie ok. 350 tys. zł.
W świetle powyższego brak jest podstaw do stwierdzenia, że kondycja finansowa spółki nie pozwala na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania, w szczególności kwoty 100 zł należnej z tytułu wpisu od skargi.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI