II FZ 109/20

II FZ 109/20 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2020-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Tomasz Kolanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Koszty sądowe
Sygn. powiązane
I SA/Gd 2021/19 - Postanowienie WSA w Gdańsku z 2020-08-26
III FSK 2109/21 - Wyrok NSA z 2023-03-09
I SA/Łd 95/19 - Wyrok WSA w Łodzi z 2019-09-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 47 par 3, art. 74a, art 235a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Tezy
W przypadku wniesienia przez stronę skargi kasacyjnej w postaci elektronicznej, sąd nie ma podstawy do żądania opłaty kancelaryjnej za jej wydruk dla organu w trybie art. 235a p.p.s.a. i w konsekwencji do jej odrzucenia na podstawie art. 220 § 3a p.p.s.a.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Łd 95/19 odrzucające skargę kasacyjną A.S. w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia 19 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Łd 95/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę kasacyjną wniesioną przez A.S. (skarżący) na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 września 2019 r. sygn. akt. I SA/Łd 95/19, oddalający skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia 19 listopada 2018 r., w sprawie solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego członka zarządu Spółki z o.o. F. z siedzibą w W. za zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń - marzec 2013 r. oraz koszty postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że pełnomocnik skarżącego nie wpłacił opłaty kancelaryjnej za wydruk skargi kasacyjnej dla organu, który w postępowaniu nie skorzystał z elektronicznej formy doręczeń.
W zażaleniu na postanowienia pełnomocnik skarżącego wniósł o jego zmianę, bądź uchylenie do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Zarzucił w nim naruszenie art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.), wskazując że skarga kasacyjna nie zawierała braków formalnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W stanie faktycznym sprawy obciążenie skarżącego opłatą kancelaryjną za wydruk skargi kasacyjnej jest bezzasadne.
Zgodnie z art. 47 § 3 p.p.s.a. w przypadku pism i załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego odpisów nie dołącza się. W celu doręczania dokumentów stronom, które nie stosują środków komunikacji elektronicznej do odbioru pism, sąd sporządza kopie dokumentów elektronicznych w postaci uwierzytelnionych wydruków, z zachowaniem wymogów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 570 z późn. zm.).
Z kolei w myśl art. 235a p.p.s.a. opłatę kancelaryjną pobiera się za wydruki pism i załączników wniesionych w formie dokumentu elektronicznego sporządzane w celu ich doręczenia stronom, które nie posługują się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism. Konsekwencje nie uiszczenia tej opłaty określa art. 220 § 3a p.p.s.a., zgodnie z którym skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 235a, podlegają odrzuceniu przez sąd.
Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne jest określenie zasad komunikacji elektronicznej, realizowanej pomiędzy sądem administracyjnym a organami publicznymi. Są tu istotne relacje na linii sąd – organ. I tak w myśl art. 74a § 10 p.p.s.a. w przypadku pism doręczanych uczestniczącym w postępowaniu przed sądem prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Rzecznikowi Praw Dziecka oraz organowi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, sąd przesyła pismo bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, za urzędowym poświadczeniem odbioru.
Powyższy przepis stanowi o tym, że sąd, jeżeli przesyła dokument w postaci elektronicznej do organu czyni to na jego elektroniczną skrzynkę podawczą (dalej jako ESP). Przy określeniu zasady doręczania pism przez sąd – organom, trzeba mieć również na względzie cytowane powyżej przepisy art. 16 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Zgodnie z art. 16 ust. 1 tej ustawy, podmiot publiczny, organizując przetwarzanie danych w systemie teleinformatycznym, jest obowiązany zapewnić możliwość przekazywania danych również w postaci elektronicznej przez wymianę dokumentów elektronicznych związanych z załatwianiem spraw należących do jego zakresu działania, wykorzystując informatyczne nośniki danych lub środki komunikacji elektronicznej. Podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę (art. 16 ust. 1a).
Z powołanych powyżej przepisów (art. 74a ust. 10 p.p.s.a. i art. 16 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne) wynika, że po pierwsze, sąd wysyła korespondencję elektroniczną do organu publicznego na jego ESP, po drugie, organ publiczny ma zapewnić "gotowość" przyjmowania korespondencji na ESP od adresatów, czyli także od sądu.
Wynika z powyższego, że sąd kierując korespondencję do organu, który komunikował się z sądem w postaci papierowej może dowolnie wybrać sposób tej komunikacji. Sąd może bowiem wysłać korespondencję w postaci papierowej, bądź też kierując się tym, że organy zostały zobowiązane do przyjmowania korespondencji elektronicznej, wysyłać ją za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Ponadto, ze względu na istotę wdrażania komunikacji elektronicznej w sferze publicznej, pożądanym byłoby, aby podmioty publiczne komunikowały się przede wszystkim za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Przy interpretowaniu przepisów ograniczających dopuszczalność korespondencji elektronicznej trzeba mieć na względzie, że "budowanie zaufania do środowiska online jest kluczowe dla rozwoju gospodarczego i społecznego. Brak zaufania, spowodowany w szczególności odczuwanym brakiem pewności prawa, sprawia, że konsumenci, przedsiębiorstwa i organy publiczne wahają się, czy przeprowadzać transakcje elektroniczne i wdrażać nowe usługi." – vide pkt 1 Preambuły do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE (Dz. Urz. UE L 257/73 z 28 sierpnia 2014 r.).
Organ ma obowiązek przyjąć korespondencję elektroniczną skierowaną przez sąd. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w rozpoznawanej sprawie, powinien doręczyć organowi korespondencję otrzymaną od strony – w postaci elektronicznej. Skoro tak, to sąd ten nie miał podstaw do żądania od skarżącego opłaty kancelaryjnej, o której mowa w art. 235a p.p.s.a. i w konsekwencji do odrzucenia skargi kasacyjnej na podstawie art. 220 § 3a p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę nie podzielił tym samym poglądu wyrażonego w postanowieniu NSA z 5 grudnia 2019 r., sygn. akt I FZ 247/19, że "bez znaczenia dla sprawy pozostaje okoliczność, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, jako podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, skoro w niniejszym postępowaniu nie wyraził zgody na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej".
Podmiot publiczny, z uwagi na treść powołanego powyżej art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, nie może odmówić przyjęcia korespondencji elektronicznej, jeżeli ta mieści się w zakresie jego działalności. Nie ma zatem uprawnienia do decydowania o postaci (papierowej, czy elektronicznej) korespondencji, którą otrzymuje. Odmiennie, w przypadku korespondencji kierowanej przez organ do sądu. Argumentację prezentowaną w powołanym postanowieniu NSA z dnia 5 grudnia 2019 r. I FZ 247/19 odnieść można właśnie do zasad wysyłania korespondencji przez organy publiczne do sądu. Z uwagi na brak obowiązku kontaktowania się z sądami administracyjnymi w postaci elektronicznej, organ z tożsamych względów ma wybór, co do postaci tej korespondencji, przy czym jeżeli zainicjuje kontakt elektroniczny, całość korespondencji na linii organ-sąd-organ będzie miała postać elektroniczną.
Odmienne rozumienie relacji przepisów ustaw: p.p.s.a. i o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, prowadziłoby do wniosku, że organy publiczne nie muszą przyjmować korespondencji elektronicznej, pomimo ustawowego obowiązku w tym zakresie. Trzeba pamiętać, że na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji strona skarżyła działanie organu. Odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu nieuiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruk korespondencji elektronicznej dla organu, w sytuacji ustawowego obowiązku przyjmowania przez ten organ korespondencji w postaci elektronicznej, stanowiłoby istotne ograniczenie prawa strony do sądu. Tym samym naruszałoby art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.