II FW 6/06

II FW 6/06 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2007-01-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-07-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Edyta Anyżewska /sprawozdawca/
Stanisław Bogucki
Stefan Babiarz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 22 par. 2, art. 22 par. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 4, z art. 15 par. 1 pkt 4, art. 15 par. 2, art. 133 par. 1, art. 134 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
art. 50a ust. 1-3, art. 130a ust. 1 pkt 1, art. 130a ust. 10
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 134 poz 1133
par. 5 ust. 1 pkt 3
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Edyta Anyżewska (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Protokolant Justyna Bluszko - Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia 25 lipca 2006 r. (...) o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy i Miasta L. a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w J. dotyczącego organu właściwego do wydania orzeczenia w sprawie przepadku pojazdu postanawia: wskazać Burmistrza Gminy i Miasta L. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 25 lipca 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J., na podstawie art. 22 par. 2 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm./, dalej Kpa, art. 4 i art. 15 par. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, dalej p.p.s.a., zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy ww., a Burmistrzem Gminy i Miasta L. w zakresie określenia organu właściwego do rozpatrzenia sprawy i wydania orzeczenia o przepadku pojazdu marki "FORD ESCORT", poprzez wskazanie, że organem właściwym do rozpoznania sprawy jest Burmistrz Miasta i Gminy L.
W motywach wniosku podniesiono, iż organ samorządu terytorialnego postanowieniem z dnia 15 maja 2006 r., mając na uwadze treść art. 65 par. 1 Kpa i art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym /t.j. Dz.U. 2005 nr 108 poz. 908 ze zm./, przekazał do Urzędu Skarbowego w L. wniosek Komisariatu Policji w G. Rewiru Dzielnicowych w L. z dnia 24 kwietnia 2006 r., w sprawie nieodebranego przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy samochodu osobowego marki "FORD ESCORT". W związku z tym, że właścicielem pojazdu jest Marian K., zam. J., ul. T. 14/2, Naczelnik Urzędu Skarbowego w L., pismem z dnia 22 maja 2006 r., przesłał zgodnie z właściwością miejscową Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w J. ww. postanowienie Burmistrza Gminy i Miasta L. wraz z załączonymi do niego dokumentami dotyczącymi przedmiotowego pojazdu.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. pismem z dnia 7 czerwca 2006 r. zwrócił ww. dokumenty Burmistrzowi Gminy i Miasta L., gdyż w jego opinii przedmiotowy pojazd został usunięty nie w trybie przepisu art. 130a Prawa o ruchu drogowym, lecz w trybie art. 50a tej ustawy. O fakcie usunięcia pojazdu w tym trybie świadczy m.in. dyspozycja usunięcia pojazdu (...) z dnia 4 października 2005 r., w której jako przyczynę usunięcia wskazano "pojazd porzucony". Ponadto w notatce urzędowej z dnia 3 października 2005 r., funkcjonariusz Policji dokonujący usunięcia przedmiotowego pojazdu stwierdził, że był on bez tablic rejestracyjnych, był otwarty, posiadał wyjętą tylną prawą boczną szybę oraz zdemontowane wycieraczki. Według ustaleń funkcjonariusza Policji pojazd porzucono 25 września 2005 r. Ponadto Komisariat Policji w G. Rewir Dzielnicowy w L. przesłał pismem z dnia 24 kwietnia 2006 r. dokumentację dotyczącą ww. pojazdu do Urzędu Gminy i Miasta w L. ze wskazaniem, że przedmiotowy pojazd został usunięty w trybie art. 50a Prawa o ruchu drogowym. Wobec tego to Urząd Miasta i Gminy w L. jest właściwy do wydania orzeczenia o przepadku pojazdów usuniętych z terenu gminy w trybie ostatnio wymienionego przepisu.
Burmistrz Gminy i Miasta L. pismem z dnia 28 czerwca 2006 r. zwrócił ww. akta sprawy do Urzędu Skarbowego w J. informując, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia 15 maja 2006 r. Art. 50a Prawa o ruchu drogowym uniemożliwia uznanie usuniętego pojazdu za porzucony z zamiarem wyzbycia, a tym samym i jego przejście na własność gminy w przypadku, gdy nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby zobowiązanej. Z akt sprawy wynika, że właściciel przedmiotowego pojazdu przebywa w Areszcie Śledczym w J., a zatem nieodebranie przez niego pojazdu nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych. Powyższe oznacza, że Burmistrz Gminy i Miasta L. nie może wydać orzeczenia w przedmiocie przepadku ww. pojazdu w trybie art. 50a Prawa o ruchu drogowym.
Ten stan rzeczy uzasadniał, w ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J., złożenie przedmiotowego wniosku. Jego zdaniem prawidłowo zwrócono akta ww. sprawy do Burmistrza Gminy i Miasta L., gdyż ww. organ egzekucyjny upoważniony jest tylko do wydawania orzeczeń o przepadku na rzecz Skarbu Państwa pojazdów, które zostały usunięte z drogi na podstawie art. 130a Prawa o ruchu drogowym. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie pojazd został uznany za porzucony i usunięty z drogi w trybie art. 50a Prawa o ruchu drogowym, organ ten nie był upoważniony do wydania orzeczenia o jego przepadku na rzecz Skarbu Państwa. Ponadto w opinii wnioskodawcy w przypadku, gdy Burmistrz Gminy i Miasta L. uznał się niewłaściwym do wydania orzeczenia w trybie art. 50a ww. ustawy o przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz gminy, winien zwrócić akta sprawy nie do urzędu skarbowego, lecz do organu, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, tj. do Komisariatu Policji w G. Rewiru Dzielnicowych w L.
W odpowiedzi na omówiony wyżej wniosek organ samorządu terytorialnego podtrzymał swoje stanowisko, wyrażone w piśmie z dnia 28 czerwca 2006 r., iż nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych od zobowiązanego, a zatem stosownie do art. 50a ust. 3 ustawy nie można wydać orzeczenia o przejściu tego pojazdu na własność gminy /art. 50a ust. 2/. Zasadne w konsekwencji było przekazanie akt sprawy Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w J. w celu podjęcia przez niego rozstrzygnięcia o przepadku przedmiotowego pojazdu w trybie art. 130a Prawa o ruchu drogowym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 22 par. 2 Kpa oraz art. 4 w zw. z art. 15 par. 1 pkt 4 p.p.s.a., spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Z wnioskiem o rozpatrzenie sporu o właściwość, zgodnie z art. 22 par. 3 pkt 2 Kpa, może wystąpić m.in. organ jednostki samorządu terytorialnego lub inny organ administracji publicznej, pozostający w sporze. W niniejszej sprawie był to Naczelnik Urzędu Skarbowego w J., a więc drugi w wyżej wymienionych. W związku z tym, w myśl art. 15 par. 2 p.p.s.a., NSA obowiązany jest podjąć postępowanie w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy i wydać odpowiednie postanowienie. Zauważyć też w tym miejscu wypada, że na mocy ostatnio powołanego przepisu, w postępowaniu dotyczącym sporów kompetencyjnych stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Oznacza to, iż Sąd kasacyjny co do zasady orzeka w tym trybie w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym /przedłożonych aktach - por. art. 133 par. 1 p.p.s.a./, rozstrzygając w granicach sprawy /por. art. 134 par. 1 p.p.s.a./.
W niniejszej sprawie istotą sporu jest ustalenie, czy samochód osobowy został usunięty na podstawie art. 50a ust. 1 czy też art. 130a ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. W zależności od tego, organem właściwym do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie przepadku pojazdu jest organ samorządu terytorialnego /tu Burmistrz Gminy i Miasta L. - por. art. 50a ust. 2 ustawy/ bądź organ administracji rządowej /tu Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. - por. art. 130a ust. 10 ustawy/. Będziemy tu bowiem mieli do czynienia z przejściem pojazdu na własność gminy bądź Skarbu Państwa, gdyż stosownie do art. 50a ust. 1, pojazd pozostawiony bez tablic rejestracyjnych lub pojazd, którego stan wskazuje na to, że nie jest używany, może zostać usunięty z drogi przez straż gminną lub Policję na koszt właściciela lub posiadacza. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1, nieodebrany na wezwanie gminy przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na własność gminy z mocy ustawy. Z kolei na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 1, pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia go w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Pojazd taki nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Przechodzi on wówczas na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy /art. 130a ust. 10/.
Zdaniem NSA, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie powinno budzić wątpliwości, iż przedmiotowe auto zostało usunięte w trybie art. 50a ust. 1 ustawy. W myśl tego przepisu usunięty może być pojazd: a/ pozostawiony bez tablic rejestracyjnych, b/ pojazd, którego stan wskazuje na to, że nie jest używany. W istocie w obu wypadkach chodzi więc o pojazdy, co do których zachodzi podejrzenie, że nie są używane. Brak bowiem tablic rejestracyjnych jest symptomem nieużywania pojazdu, skoro dowodem zarejestrowania pojazdu są dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice rejestracyjne /art. 73 ust. 1/ - por. R. A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym, Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. II.
W aktach administracyjnych znajdują się liczne dowody potwierdzające ten stan rzeczy. W notatce urzędowej z dnia 3 października 2005 r., funkcjonariusz Policji dokonujący usunięcia przedmiotowego pojazdu stwierdził, że był on bez tablic rejestracyjnych, był otwarty, miał wyjętą tylną prawą boczną szybę oraz zdemontowane wycieraczki. Według ustaleń funkcjonariusza Policji pojazd porzucono 25 września 2005 r. Podobne spostrzeżenia zawarto w telegramie do Komendy Miejskiej Policji w J. (...). Ponadto w dyspozycji usunięcia samochodu z dnia 4 października 2005 r., jako przyczynę tej czynności wskazano "pojazd porzucony", natomiast w piśmie Kierownika Rewiru Dzielnicowych w L. do Komendy Miejskiej Policji w J. z dnia 13 grudnia 2005 r. stwierdzono, że "Rewir Dzielnicowych w L. prowadzi czynności w sprawie porzucenia (...) samochodu osobowego". Podobnie w pismach kierowanych do Sądu Rejonowego w J. /z dnia 3 stycznia 2006 r./ i Komisariatu I Policji w J. /z dnia 5 stycznia 2006 r./. Wreszcie przesłuchiwany w areszcie śledczym właściciel samochodu zeznał, że "pozostawił samochód z uwagi na awarię".
Z powyższych ustaleń wynika, iż postępowanie uprawnionych podmiotów /w tym przypadku funkcjonariuszy policji/, odbywało się w trybie art. 50a ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, gdyż okoliczności faktyczne sprawy wypełniały przesłanki /obydwie zresztą/ tego właśnie przepisu. Przedmiotowy pojazd nie posiadał bowiem tablic rejestracyjnych, pozwalających na jego legalne uczestniczenie w ruchu drogowym, a ponadto był pozostawiony i zdekompletowany, co wyraźnie wskazuje na brak używania. Co do tego nie miał również wątpliwości Kierownik Rewiru Dzielnicowych w L. wnosząc w piśmie do Urzędu Gminy i Miasta L. z dnia 24 kwietnia 2006 r., o "przeprowadzenie postępowania administracyjnego celem ustalenia, czy samochód został porzucony z zamiarem jego wyzbycia się i przejęcia w takim przypadku samochodu na własność przez gminę, czy też zachodzą przesłanki określone w art. 50a ust. 3 ustawy". Nie jest zatem wiadome z jakich względów organ samorządu terytorialnego uznał, że zaistniały przesłanki z art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy, skoro w aktach sprawy nie znajduje się jakikolwiek dowód wskazujący na to, iż przedmiotowy pojazd usunięto z uwagi na pozostawienie w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Funkcjonariusze Komisariatu Policji w G. od samego początku podkreślali, iż przedmiotem ich działań był pojazd porzucony i nieużywany, a nie pozostawiony w miejscu określonym w art. 130a ust. 1 pkt 1 analizowanej ustawy.
W tym miejscu wyjaśnić też trzeba, iż istnienie okoliczności wskazanych w art. 50a ust. 3 ustawy sprawia jedynie, iż zgodnie z tym przepisem nie można wydać orzeczenia, o przejściu pojazdu na własność gminy /art. 50a ust. 2/. Ostatnio wymienionego przepisu, zgodnie z art. 50a ust. 3 ustawy, nie stosuje się gdy nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby zobowiązanej. Nie oznacza powyższe - wbrew wywodom organu samorządowego - iż w takiej sytuacji pojazd przechodzi z mocy ustawy na własność Skarbu Państwa, tj. w sposób wskazany w art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym. Nieodebranie pojazdu z przyczyn niezależnych od osoby zobowiązanej uniemożliwia jedynie podjęcie deklaratoryjnego rozstrzygnięcia o przejściu tego pojazdu na własność gminy. Niemniej organ gminy nadal pozostaje właściwy do wydania stosownego orzeczenia w razie zaistnienia przesłanek z art. 50a ust. 2 ustawy, gdyż pojazd usunięto w sposób przewidziany w ust. 1 tego przepisu /a nie w sposób przewidziany w art. 130a ust. 1 pkt 1/.
Dodatkowo zauważyć należy, że w przypadku usunięcia pojazdu w trybie art. 130a Prawa o ruchu drogowym, zgodnie ze stanowiącym regulację szczegółową w tym zakresie rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów /Dz.U. nr 134 poz. 1133 ze zm./, upoważniony podmiot po wydaniu dyspozycji usunięcia pojazdu, zawiadamia o tym niezwłocznie m.in. właściciela pojazdu /por. par. 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia/. W powiadomieniu tym należy wskazać skutki nieodebrania pojazdu z parkingu we właściwym terminie, tj. iż pojazd przechodzi na własność Skarbu Państwa /por. par. 5 ust. 2 rozporządzenia/.
W aktach sprawy brak jest śladów dokonania powyższej czynności. Znajdują się tam jedynie dokumenty wskazujące na to, iż funkcjonariusze Komisariatu Policji w G. podjęli czynności zmierzające do ustalenia, kto jest rzeczywistym właścicielem samochodu i następnie poinformowali tegoż właściciela o okoliczności umieszczenia auta na parkingu strzeżonym, jednakże bez stosownego pouczenia o możliwych konsekwencjach nieodebrania samochodu. Zwrócono się tylko z zapytaniem, kiedy Marian K. zamierza odebrać auto.
O wydanej dyspozycji Komisariat Policji w G. powiadomił natomiast Urząd Miasta i Gminy w L., stosując się do treści par. 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, co czyni się w przypadku usunięcia pojazdu z drogi w trybie określonym w art. 50a ust. 1 ustawy.
W konkluzji należało stwierdzić, iż zarówno przesłanki usunięcia pojazdu, jak też zastosowany tryb postępowania usunięcia pojazdu wskazują, iż właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie przepadku przedmiotowego pojazdu jest Burmistrz Gminy i Miasta L. Wobec tego, na podstawie art. 15 par. 2 p.p.s.a., NSA postanowił jak w sentencji.