II FW 2/06

II FW 2/06 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2006-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Antoni Hanusz /sprawozdawca/
Jan Rudowski
Włodzimierz Kubiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 22 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
art. 50a ust. 1, art. 130a
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 134 poz 1133
par. 4 ust. 1, par. 8 ust. 1
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów.
Tezy
Rozstrzygając spór kompetencyjny, nie można ograniczać się wyłącznie do analizy przepisów prawa materialnego bezpośrednio rozdzielających kompetencje między organami będącymi w sporze. Konieczne jest również ustalenie znaczenia normy kompetencyjnej przez odwołanie się do innych, pozajęzykowych reguł wykładni, przede wszystkim zaś - do wykładni systemowej i celowościowej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, Sędziowie NSA Jan Rudowski, Antoni Hanusz (sprawozdawca), Protokolant Marta Sarnowiec, po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2006 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej wniosku Rady Miasta K. nad O. z dnia 22 grudnia 2005 r. (...) o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Radą Miasta K. nad O. a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego Ł.-W. dotyczącego organu właściwego do wydania orzeczenia w sprawie przejęcia pojazdu na własność postanawia wskazać Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie
II FW 2/06
UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 22 grudnia 2005 r., Rada Miasta K. nad O. wystąpiła o rozpoznanie sporu o właściwość pomiędzy Radą Miasta K. nad O. a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego Ł.-W. w sprawie ustalenia organu właściwego do wydania orzeczenia w sprawie przejęcia pojazdu marki Mazda na własność. W dniu 2 sierpnia 2004 r. Komisariat Policji w K. nad O. wydał dyspozycję usunięcia pojazdu marki Mazda z tymczasowego parkingu zorganizowanego na czas trwania Przystanku Woodstock w K. nad O. i umieszczenia tego pojazdu na parkingu strzeżonym w miejscowości D. O fakcie tym poinformowany został Starosta G. W dniu 15 listopada 2004 r., właściciel pojazdu, Michał C., został powiadomiony przez Policję o przyczynach usunięcia pojazdu, konieczności jego odbioru oraz konsekwencjach niewykonania tego obowiązku. Właściciel pojazdu nie wykonał ciążącego na nim obowiązku w ustawowym terminie.
W następstwie tego Burmistrz Miasta K. nad O. pismem z dnia 18 marca 2005 roku poinformował Komendanta Policji w K., że nie jest organem właściwym do odbioru powiadomienia nadesłanego przez Policję w K. nad O. do Urzędu Miasta K., stosownie do którego, upłynął ustawowy termin do odbioru pojazdu przez właściciela. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ stwierdził, iż omawiany pojazd został usunięty z drogi w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. 2005 nr 108 poz. 908/. Burmistrz wskazał także organ, który w jego ocenie powinien podjąć deklaratoryjne orzeczenie o przejęciu pojazdu, jako naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla miejsca zamieszkania właściciela pojazdu. Pismem z dnia 29 marca 2005 roku, Komendant Komisariatu Policji ponownie przesłał dokumentację dotyczącą usuniętego pojazdu do urzędu Miasta K. nad O.
W następstwie tego, Burmistrz Miasta K. nad O., pismem z dnia 7 kwietnia 2005 roku przekazał dokumenty dotyczące pojazdu Naczelnikowi Urzędu Skarbowego Ł.-W., jako właściwemu w sprawie, z uwagi na miejsce zamieszkania właściciela pojazdu. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. uznał się za organ niewłaściwy w sprawie, i postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2005 roku odesłał akta sprawy do Urzędu Miasta K. nad O. W następstwie tego, Burmistrz Miasta K. nad O., pismem z dnia 4 maja 2005 roku złożył na powyższe postanowienie zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Rozpoznając zażalenie, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Po otrzymaniu tego rozstrzygnięcia, Burmistrz Miasta K. nad O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, która została odrzucona przez ten Sąd postanowieniem z dnia 12 października 2005 r. /I SA/Łd 947/05/.
Mając powyższe na uwadze, Rada Miasta K. nad O., w uchwale z dnia 8 grudnia 2005 roku, NR XXXV/321/05, uznała wystąpienie z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, jako jedyne prawo przysługujące Radzie Miasta K. nad O. umożliwiające wykazanie, że w rozpoznawanej sprawie organ ten nie jest właściwym do przejęcia pojazdu na własność.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Stosownie do art. 22 par. 2 Kodeksu Postępowania Administracyjnego oraz art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej rozstrzyga sąd administracyjny. Do wystąpienia z wnioskiem o rozpatrzenie sporu kompetencyjnego przez sąd administracyjny zgodnie z art. 22 par. 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego może wystąpić:
1/ strona,
2/ organ jednostki samorządu terytorialnego lub inny organ administracji publicznej, pozostające w sporze,
3/ minister właściwy do spraw administracji publicznej,
4/ minister właściwy do spraw sprawiedliwości, Prokurator Generalny,
5/ Rzecznik Praw Obywatelskich.
W niniejszej sprawie, jak wynika to z akt, spór kompetencyjny zaistniał między Radą Miasta K. nad O. a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego Ł.-W. Wniosek o rozstrzygnięcie tego sporu złożyła Rada Miasta K. nad O. a zatem organ uprawniony do złożenia takiego wniosku na podstawie art. 22 par. 3 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 15 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, obowiązany jest podjąć postępowanie w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy i wydać odpowiednie postanowienie.
Podstawą rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego jest ustalenie czy samochód osobowy został usunięty na podstawie art. 50a ust. 1 czy też art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. 2005 nr 108 poz. 908 ze zm./. Art. 50a ust. 1 powołanej ustawy stanowi, iż pojazd pozostawiony bez tablic rejestracyjnych lub pojazd, którego stan wskazuje na to, że nie jest używany, może zostać usunięty z drogi przez straż gminną lub Policję na koszt właściciela lub posiadacza. Zaś zgodnie z ust. 2 tego artykułu pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1, nieodebrany na wezwanie gminy przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na własność gminy z mocy ustawy. Z kolei art. 130a w ust. 1 pkt 1 stanowi, iż pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia go w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Decyzję o usunięciu pojazdu podejmuje, jak wynika to z art. 130a ust. 4, policjant lub strażnik gminny /miejski/. Pojazd taki nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Przechodzi on wówczas na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy.
Jeżeli zatem ww. pojazd został usunięty na podstawie art. 50a ust. 1 powołanej wyżej ustawy wówczas organem właściwym do podjęcia rozstrzygnięcia jest Rada Miejska w K. nad O. Jeżeli zaś pojazd usunięty został na podstawie art. 130a wówczas właściwy byłby Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W.
Szczegółowy tryb postępowania w zakresie przejęcia pojazdu na rzecz gminy lub Skarbu Państwa określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów /Dz.U. nr 134 poz. 1133 ze zm./. Zgodnie z jego przepisami usunięcie pojazdu na podstawie art. 50a ustawy Prawo o ruchu drogowym powinno przebierać w następujący sposób. Organ gminy lub zarządca drogi zgłasza Policji lub straży gminnej /miejskiej/ potrzebę usunięcia pojazdu z drogi /zob. par. 4 ust. 1 rozporządzenia/. Następnie na podstawie tego zgłoszenia Policja lub straż gminna /miejska/ usuwa pojazd z drogi. Usunięcie, o którym mowa polega zaś na wydaniu odpowiedniej dyspozycji jednostce wskazanej przez starostę /zob. par. 4 ust. 1 rozporządzenia/. Dyspozycję wydaje funkcjonariusz po osobistym upewnieniu się, że istnieją przesłanki usunięcia pojazdu z drogi /zob. par. 4 ust. 3 rozporządzenia/. Po wydaniu dyspozycji podmiot, który ją wydał powinien niezwłocznie o tym poinformować komendanta powiatowego Policji, ze wskazaniem parkingu, na którym umieszczono pojazd, oraz właściwy organ gminy /zob. par. 5 ust. 1 rozporządzenia/. Po otrzymaniu wskazanego wyżej powiadomienia organ gminy powinien niezwłocznie podjąć czynności mające na celu ustalenie właściciela pojazdu oraz poinformować go o usunięciu pojazdu oraz o tym, iż w razie nie odebrania pojazdu z parkingu w ciągu 6 miesięcy przejdzie on na własność gminy.
Zupełnie inny jest natomiast tryb usunięcia pojazdu na podstawie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Jak wynika z art. 130a ust. 4 powołanej ustawy decyzję o usunięciu pojazdu podejmuje policjant lub strażnik gminny /miejski/ z własnej inicjatywy, czyli bez wniosku ze strony organu gminy lub zarządcy drogi /choć, jak się wydaje wniosek taki nie byłby niedopuszczalny - zob. par. 4 ust. 2 rozporządzenia/. Usunięcie pojazdu następuje na podstawie dyspozycji wydanej wyznaczonej przez starostę jednostce /zob. par. 4 ust. 1 rozporządzenia/. Po wydaniu takiej dyspozycji podmiot, który ją wydał zawiadamia o tym niezwłocznie właściciela pojazdu /zob. par. 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia/. W powiadomieniu tym należy wskazać skutki nieodebranie pojazdu z parkingu we właściwym terminie, czyli o tym, iż pojazd przechodzi na własność Skarbu Państwa.
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie rozstrzygania sporów kompetencyjnych stosuje się, zgodnie z art. 15 par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Oznacza to, iż Sąd w zasadzie opiera rozstrzygnięcia na materiale zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym /przedłożonych aktach/ a tylko wyjątkowo może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów /zob. art. 106 par. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. We wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego ani w odpowiedzi na ten wniosek nie złożono wniosków dowodowych, a zatem Sąd podejmuje rozstrzygnięcie w oparciu o materiał zgromadzony w aktach sprawy.
Z akt sprawy wynika, iż dyspozycję usunięcia pojazdu wydał w dniu 2 sierpnia 2004 r. funkcjonariusz Komisariatu Policji w K. nad O. Na jej podstawie samochód osobowy marki Mazda 626 został przeholowany do miejscowości D. i umieszczony na tamtejszym parkingu strzeżonym. Z akt sprawy wynika, iż organ gminy nie wystąpił do Policji z wnioskiem o usunięcie pojazdu a działanie funkcjonariusza podjęte było z własnej inicjatywy. Brak jest zatem wniosku, o jakim mowa w par. 4 ust. 1 rozporządzenia, który inicjuje postępowanie unormowane w art. 50a ustawy Prawo o ruchu drogowym prowadzące do przejścia własności pojazdu na gminę. O wydanej dyspozycji Komendant Komisariatu Policji w K. nad O. powiadomił w dniu 21 września 2004 r. Starostę Starostwa Powiatowego w G. Pismo nazwane "powiadomieniem" wyraźnie skierowane jest do Starosty, przesłano je jednak również "do wiadomości" Urzędu Miasta w K. Nie można go jednak, ze względu na wyraźnie wskazanego Starostę a nie Burmistrza Miasta K. jako adresata uznać za powiadomienie organu gminy, o którym mowa w 5 ust. 1 rozporządzenia. W powiadomieniu tym wskazano właściciela pojazdu, który nie przebywał jednak w miejscu zameldowania i nie znane było jego miejsce pobytu. Następnie w dniu 15 listopada 2004 r. funkcjonariusz Komisariatu Policji w K. przyjął oświadczenie właściciela samochodu o przyczynach usunięcia pojazdu, parkingu, na którym został on umieszczony oraz o tym, iż w razie nie odebrania pojazdu w terminie 6 miesięcy nastąpi przejście własności tego pojazdu na własność Skarbu Państwa.
Działania podjęte przez Policję w opisywanej sprawie przebiegały zgodnie z trybem postępowania właściwym dla usunięcia pojazdu na podstawie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Powinny zatem zakończyć się, zgodnie z dyspozycją par. 8 ust. 1 rozporządzenia, orzeczeniem naczelnika właściwego miejscowo urzędu skarbowego o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa usuniętego pojazdu. Orzeczenie to ma charakter deklaratoryjny, gdyż nabycie własności przez Skarb Państwa następuje z mocy ustawy /zob. art. 130a ust. 10 zd II ustawy Prawo o ruchu drogowym/. Należy zauważyć, iż bieg wskazanego wyżej 6-miesięcznego terminu zgodnie z art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym rozpoczyna się od dnia usunięcia pojazdu, czyli w rozpatrywanym przypadku od dnia 2 sierpnia 2004 r. Upłynął on zatem w dniu 2 lutego 2005 r.
Znajdująca się w aktach sprawy informacja Komisariatu Policji w K. skierowana do Urzędu Miasta w K. z powołaniem się, po raz pierwszy, na art. 50a ustawy Prawo o ruchu drogowym jako podstawę usunięcia pojazdu, dotycząca jednak nie jego usunięcia a bezskutecznego upływu 6-miesięcznego terminu do odebrania pojazdu przez właściciela, nosi datę 1 marca 2005 r. Została zatem wystawiona w chwili gdy pojazd z mocy prawa był już własnością Skarbu Państwa. Należy zauważyć, iż tryb wybrany przez funkcjonariusza Policji tryb postępowania sam przez się nie przesądza o podstawie usunięcia pojazdu. Można jednak przyjąć, iż funkcjonariusz ten zna prawo i wybrał tryb właściwy ze względu na ustalone przez siebie w dniu 2 sierpnia 2004 r. przesłanki usunięcia pojazdu. Powołanie art. 50a ustawy Prawo o ruchu drogowym jako podstawy usunięcia pojazdu pojawiło się, jak wskazano wyżej dopiero 1 marca 2005 r. w informacji skierowanej do Urzędu Miasta w K. Informacji takiej jednak ani ustawa Prawo o ruchu drogowym, ani rozporządzenie nie przypisują żadnych skutków prawnych. W sytuacji gdy funkcjonariusz Policji ustaliłby, jako podstawę usunięcia pojazdu art. 50a wskazanej wyżej ustawy powinien niezwłocznie powiadomić gminę o wydaniu dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi nie zaś po upływie nieomal 7 miesięcy od wydania dyspozycji o usunięciu pojazdu poinformować gminę o tym, iż właściciel nie odebrał pojazdu z parkingu. Nie zaistniała zatem, z formalnego punktu widzenia, podstawa do podjęcia przez organy gminy działań określonych w przepisach art. 50a ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, a zwłaszcza do podjęcia przez Radę Miasta K. uchwały stwierdzającej o przejściu własności samochodu osobowego Mazda na Miasto K.
Ponadto należy zauważyć, iż przesłanką usunięcia pojazdu na podstawie art. 50a jest aby usuwany pojazd nie posiadał tablic rejestracyjnych lub jego stan wskazywał na to, że nie jest używany. W rozpatrywanej sprawie pojazd miał tablice rejestracyjne, trudno także uznać, że w dniu 2 sierpnia jego stan wskazywał na to, że nie jest używany. Nie używanie pojazdu w rozumieniu powołanego art. 50a jest, jak należy przyjąć zgodnie z ratio legis przepisu, stanem trwającym pewien dłuższy czas. Inaczej można by usuwać pojazdy nie wykorzystywane przez właściciela np. przez tydzień. Tymczasem samochód osobowy, którego dotyczy sprawa usunięty został z tymczasowego parkingu zorganizowanego na czas trwania imprezy. Nie mógł więc pozostawać nie wykorzystywany dostatecznie długo, aby uznać, iż w rozumieniu art. 50a nie jest używany. Przesłanki usunięcia pojazdu określone w art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym mają charakter szerszy. Należą do nich m.in. pozostawienie pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. W rozpatrywanej sprawie należy więc przyjąć, iż te właśnie przesłanki były podstawą usunięcia pojazdu. W takiej sytuacji usunięty pojazd, o ile nie będzie odebrany we właściwym terminie przez osobę uprawnioną staje się własnością Skarbu Państwa. O nabyciu z mocy ustawy pojazdu orzeka wówczas, na co już wyżej wskazano, właściwy naczelnik urzędu skarbowego.
W rozpatrywanej sprawie zarówno merytoryczne przesłanki usunięcia pojazdu, jak również zastosowany tryb postępowania wskazują, iż właściwy do wydania orzeczenia jest Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. /zob. interpretacja odpowiednich przepisów Kpa zawarta w piśmie zastępcy Dyrektora Departamentu Systemu Podatkowego Ministerstwa Finansów z dnia 10 grudnia 2003 r./.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.