II FSK 950/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-09-30
NSApodatkoweŚredniansa
podatek dochodowydywidendanadpłata podatkuzwrot dywidendypłatnik podatkuOrdynacja podatkowaustawa o PITspółka z o.o.wspólnik

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zwrot dywidendy przez wspólnika nie stanowił podstawy do stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego, gdyż spółka prawidłowo pobrała podatek od wypłaconych dywidend.

Sprawa dotyczyła wniosku R.P. o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych, wynikającej ze zwrotu dywidend wypłaconych przez spółkę "P" sp. z o.o. R.P. argumentował, że skoro zwrócił dywidendy, nie osiągnął faktycznego przychodu, a podatek pobrany przez spółkę był nienależny. Sądy obu instancji uznały jednak, że spółka prawidłowo pobrała podatek w momencie wypłaty dywidend, a zwrot środków przez wspólnika nie wpływał na zasadność tego poboru ani nie tworzył nadpłaty po stronie podatnika. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając stanowisko sądów niższych instancji.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej R.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2000-2002. R.P., wspólnik "P" sp. z o.o., wystąpił o stwierdzenie nadpłaty, argumentując, że zwrócił spółce kwotę dywidend, które pierwotnie otrzymał, a które następnie zostały uznane za nienależnie wypłacone na mocy uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników. Twierdził, że w związku ze zwrotem dywidend nie osiągnął faktycznego przychodu, a podatek pobrany przez spółkę jako płatnika był podatkiem nienależnym. Organy podatkowe oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że spółka prawidłowo pobrała zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych w momencie wypłaty dywidend, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Sąd administracyjny podkreślił, że przychód wypłacony i pozostający w dyspozycji podatnika jest przychodem podlegającym opodatkowaniu, a zwrot środków przez wspólnika nie wpływa na zasadność poboru podatku przez płatnika, ani nie tworzy nadpłaty po stronie podatnika. Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną, stwierdził, że mimo potencjalnie błędnego uzasadnienia zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu. Sąd podkreślił, że kluczowe było ustalenie, czy wpłata dokonana przez R.P. do spółki faktycznie stanowiła zwrot nienależnie wypłaconych dywidend. Ustalenia faktyczne nie potwierdziły, że wypłata dywidend była niezgodna z prawem lub umową spółki, ani że wpłata R.P. była konsekwencją takiej nieprawnej wypłaty. Wobec tego, spółka zasadnie pobrała i odprowadziła podatek, a R.P. nie miał legitymacji do wystąpienia o stwierdzenie nadpłaty.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zwrot dywidendy przez wspólnika nie stanowi podstawy do stwierdzenia nadpłaty podatku, jeśli podatek został prawidłowo pobrany przez płatnika w momencie wypłaty dywidendy.

Uzasadnienie

Podatek dochodowy jest należny w momencie wypłaty dywidendy i pobrany przez płatnika. Zwrot środków przez wspólnika nie wpływa na zasadność pierwotnego poboru podatku ani nie tworzy nadpłaty po stronie podatnika. Legitymację do wystąpienia o zwrot nadpłaty w takiej sytuacji ma płatnik.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

O.p. art. 75 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 72 § § 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 75 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 72 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

u.p.d.o.f. art. 30 § ust. 1 pkt 1a

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 41 § ust. 4

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Pomocnicze

O.p. art. 133a § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 73 § § 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 77b § § 1 pkt 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 165a § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 133a § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 73 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 77b § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 165a § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.d.o.f. art. 11 § ust. 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 17 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 24 § ust. 5

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

k.s.h. art. 198 § § 1

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 192

Kodeks spółek handlowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka prawidłowo pobrała podatek dochodowy od osób fizycznych w momencie wypłaty dywidend. Zwrot dywidendy przez wspólnika nie tworzy nadpłaty podatku po stronie podatnika, jeśli podatek został prawidłowo pobrany przez płatnika. Legitymację do wystąpienia o stwierdzenie nadpłaty w takiej sytuacji ma płatnik, a nie podatnik.

Odrzucone argumenty

Zwrot nienależnie wypłaconych dywidend przez wspólnika stanowi podstawę do stwierdzenia nadpłaty podatku. Podatnik ma legitymację do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku pobranego nienależnie przez płatnika. Istnienie nadpłaty podatku jest uzależnione od braku podstawy prawnej do wypłaty świadczenia, a nie od faktycznego zwrotu tego świadczenia.

Godne uwagi sformułowania

Przychód wypłacony i pozostający w dyspozycji podatnika jest zatem przychodem podlegającym opodatkowaniu. Kwota otrzymana nienależnie pozostaje przychodem podatnika tak długo, jak długo nie zostanie zwrócona. Podmiotem uprawnionym do wystąpienia o stwierdzenie i zwrot nadpłaty jest w takim przypadku płatnik. Nie ma podstaw faktycznych do uznania, iż kwota wpłacona przez R.P. stanowiła zwrot udziału w zyskach spółki.

Skład orzekający

Antoni Hanusz

sprawozdawca

Jerzy Rypina

przewodniczący

Sławomir Presnarowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nadpłaty podatku w kontekście zwrotu dywidend przez wspólników oraz legitymacji procesowej w sprawach o stwierdzenie nadpłaty."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu dywidend i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o PIT w kontekście spółek kapitałowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem podatkowym i handlowym ze względu na szczegółową analizę przepisów dotyczących nadpłaty podatku i zwrotu dywidend.

Zwrot dywidendy nie zawsze oznacza nadpłatę podatku – kluczowa jest prawidłowość poboru przez płatnika.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 950/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-06-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Antoni Hanusz /sprawozdawca/
Jerzy Rypina /przewodniczący/
Sławomir Presnarowicz
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2876/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-02-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 133 a § 1, art. 75 § 1,art. 72 § 1 pkt 2, art. 73 § 1 pkt 2, art. 77b § 1 pkt 1, art. 165 a § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Sławomir Presnarowicz, Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 30 września 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 2876/06 w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 11 lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2000, 2001, 2002 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
II FSK 950/07
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 lutego 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wa 2876/06, oddalił skargę R.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 lipca 2006 roku w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Z akt sprawy wynikało, że wnioskiem z 30 maja 2005 roku skarżący, to jest R.P., działając przez pełnomocnika, wystąpił o stwierdzenie oraz zwrot nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok w wysokości 37.296,60 zł, za 2001 rok w wysokości 14.790,57 zł i za 2002 rok w wysokości 26.400 zł. We wniosku wyjaśniono, że skarżący jest wspólnikiem "P" sp. z o.o. w Warszawie (dalej określanej jako "spółka"). W latach 2000-2002 spółka, na podstawie uchwał Zgromadzenia Wspólników, wypłaciła mu łączną kwotę netto 444.760,73 zł z tytułu należnych za poszczególne lata dywidend. Spółka jako płatnik od dokonanych wypłat odprowadziła podatek dochodowy w podanych wyżej kwotach.
W dniu 20 grudnia 2004 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników spółki podjęło uchwałę zobowiązującą wspólników, w tym także skarżącego, do zwrotu nienależnie pobranych dywidend. Łączną kwotę netto dywidend, tj. 444.760,73 zł, skarżący zwrócił spółce 17 maja 2005 r. Podatnik we wniosku o stwierdzenie nadpłaty powołał się na art. 30 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm., dalej: u.p.d.o.f.), w brzmieniu obowiązującym w latach 2001 – 2003. Stosownie do tego przepisu dochodów (przychodów) z tytułu dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych nie łączy się z dochodami (przychodami) z innych źródeł i pobiera się od nich podatek w formie ryczałtu w wysokości 15 % uzyskanego przychodu. Zdaniem skarżącego przepis ten w związku z art. 41 ust. 4 u.p.d.o.f. wiązał powstanie obowiązku obliczenia i pobrania podatku przez Spółkę z uzyskaniem przychodu, a zatem pobranie podatku w momencie wypłaty dywidendy było zgodne z przepisami. Jednakże z uwagi na zwrot dywidend przez skarżącego należało uznać, iż w istocie nie osiągnął on przychodu (dochodu) z tego tytułu, a co za tym idzie brak jest przedmiotu opodatkowania podatkiem dochodowym. W efekcie podatek obliczony i pobrany przez spółkę był, wedle oceny podatnika, podatkiem nienależnym w myśl art. 72 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i stanowił nadpłatę w tym podatku.
Decyzją z dnia 17 listopada 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił skarżącemu stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w łącznej wysokości 78.487,17 zł z tytułu udziałów w zyskach wypłaconych w okresie 2001-2003. Organ ocenił przedłożoną przez pełnomocnika kopię dowodu wpłaty z 17 maja 2005 r., potwierdzającego dokonanie przez R.P. wpłaty do kasy spółki kwoty 1.334.282,20 zł określonej jako "wpłaty wg uchwały wspólników z dnia 20 grudnia 2004 r.". Z załącznika do tego dokumentu wynikało, jak wskazał organ, że wpłata ta obejmowała też kwotę 444.760,73 zł, wpłaconą w imieniu skarżącego. W opinii Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłata ta nie stanowiła zwrotu świadczeń z tytułu udziału w zyskach spółki. Jej dokonanie pozostaje bez wpływu na zasadność i wysokość opodatkowania wspólników spółki z tytułu udziału w jej zyskach. Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedstawionym stanie faktycznym i zgodnie z spółka zasadnie i w prawidłowej wysokości pobrała zryczałtowany podatek dochodowy od wypłaconych skarżącemu dywidend. Natomiast przedłożone we wniosku o stwierdzenie nadpłaty dokumenty nie potwierdzały okoliczności, że miał miejsce zwrot nienależnie wypłaconych dywidend (udziały w zyskach). Wypłacono je na podstawie prawomocnych uchwał Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników. Wedle oceny organu Kodeks spółek handlowych nie zawiera pojęcia nienależnie wypłaconych dywidend (udziałów w zyskach) i nie przewiduje trybu zwrotu przez wspólników podzielonych i wypłaconych udziałów w osiągniętych zyskach spółki. Kwota wpłacona przez R.P. 17 maja 2004 r. nie stanowiła zatem zwrotu udziałów skarżącego w zyskach Spółki i nie stanowiła podstawy kwestionowania przez niego zasadności poboru przez płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego. Nie była też, jak stwierdził organ, nadpłatą.
Stanowiącą przedmiot skargi decyzją z dnia 11 lipca 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej wskazane powyżej rozstrzygnięcie organu podatkowego pierwszej instancji utrzymało w mocy. Powołując się na art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. wywiódł, że definiuje on pojęcie przychodu z dywidend jako kwoty otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym. Organ drugiej instancji argumentował, że wypłacone skarżącemu w latach 2001-2003 dywidendy w kwotach brutto stanowiły przychód otrzymany przez niego w tych latach. Zasadnie więc spółka pobrała podatek dochodowy. W konsekwencji w latach tych nie powstała nadpłata w tym podatku.
2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku przeprowadzenia sądowej kontroli zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej ocenił, że nie została ona wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym jej uchylenie. Zdaniem Sądu nie budziło wątpliwości, że w latach 2001-2003 skarżący uzyskał przychód z tytułu udziału w zyskach spółki, osiągniętych przez nią w latach 2000-2002. W momencie wypłaty dywidendy te, w ocenie spółki i wspólników, naliczone zostały i wypłacone prawidłowo, a konsekwencją tego musiało być stwierdzenie, że zasadnie spółka jako płatnik obliczyła, pobrała i przekazała na rachunek właściwego urzędu skarbowego zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych. Działanie takie nakazywał jej przepis art. 41 ust. 4 u.p.d.o.f. Sąd przywołał również przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 tejże ustawy stosownie do którego, za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się między innymi dywidendy i inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, których podstawą uzyskania jest tytuł prawny w postaci udziałów (akcji) stanowiących kapitał osób prawnych. Przychód ten podlegał, jak stwierdził Sąd, opodatkowaniu według stawki określonej w art. 30 ust. 1 pkt 1a u.p.d.o.f.
Sąd podkreślił, że z punktu widzenia spółki, jak i skarżącego, w latach 2001-2003 dokonano wypłat dywidend, wynikających ze stosownych uchwał Zgromadzenia Wspólników Spółki. Wypłaty te nie były i nie mogły być traktowane jako innego rodzaju świadczenia. Mimo iż pełnomocnik skarżącego podnosił, że obowiązek zwrotu dywidend jako wypłaconych niezgodnie z przepisami prawa, wynika wprost z art. 198 k.s.h., to jednak, jak argumentował Sąd, w sprawie niniejszej orzeczono o nim stosowną uchwałą, zgodnie z tym przepisem.
W dalszej kolejności zaskarżonego wyroku wskazano, że przepis art. 24 ust. 5 u.p.d.o.f. stanowi, że dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału. Zdaniem Sądu stwierdzenie to należało rozumieć w ten sposób, że opodatkowaniu podlega dochód (przychód), jaki rzeczywiście w danym roku jest należny (przyznany) wspólnikowi stosownie do posiadanych udziałów. Sąd argumentował, że jakkolwiek skarżący otrzymał kwoty netto, tj. pomniejszone o podatek dochodowy, to podstawą opodatkowania były kwoty brutto przyznanych mu przez Spółkę i przeznaczonych do wypłaty dywidend. Sąd jednocześnie podkreślił, iż kwota otrzymana nienależnie pozostaje przychodem podatnika tak długo, jak długo nie zostanie zwrócona. Przychód wypłacony i pozostający w dyspozycji podatnika jest zatem przychodem podlegającym opodatkowaniu. Przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych z mocy wskazanych wyżej przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podlegają opodatkowaniu, a zatem stwierdzenie nadpłaty w podatku pobranym z tego tytułu wymaga, aby nie doszło do wypłaty świadczenia. Stan taki powstanie, natomiast jak wskazał Sąd, jeżeli przychód zostanie zwrócony jako nienależny. W sprawie niniejszej Dyrektor Izby Skarbowej uwzględniając istotę instytucji stwierdzenia nadpłaty i definicję nadpłaty działał na podstawie obowiązujących przepisów prawa, z których istota ta wynika. Nie doszło zatem, jak argumentował Sąd, do zarzucanego mu naruszenia art. 120 Ordynacji podatkowej.
Skarżący, jak wskazał Sąd, błędnie też przyjął, że uzyskaną przez niego kwotą dywidendy była kwota faktycznie mu wypłacona po pomniejszeniu o podatek dochodowy. Przychodem skarżącego z tego tytułu była kwota brutto. W sprawie ustalone zostało, że spółka wypłaciła kwoty nienależne i od kwot tych jako płatnik odprowadziła podatek, to jej a nie skarżącemu, przysługiwało prawo wystąpienia o stwierdzenie i zwrot nadpłaty. Przywołano też w uzasadnieniu wyroku przepis art. 75 § 2 pkt 2 pkt b) Ordynacji podatkowej. Wskazuje on jako podmiot uprawniony do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w sytuacji, gdy w złożonej deklaracji wykazał oraz wpłacił podatek w wysokości większej od należnej. Zdaniem Sądu obliczona, pobrana i przekazana przez płatnika kwota podatku od nienależnie wypłaconej kwoty przychodu (dochodu) nie stanowi nadpłaty podlegającej zwrotowi na rzecz podatnika. Podmiotem uprawnionym do wystąpienia o stwierdzenie i zwrot nadpłaty jest w takim przypadku płatnik.
Odnosząc się natomiast do wskazywanej przez pełnomocnika skarżącego możliwości stwierdzenia nadpłaty w części wyliczonej od faktycznie zwróconej przez Skarżącego kwoty nienależnego przychodu (dywidendy), Sąd stwierdził, iż stanowisko to jest błędne. Skarżący wystąpił bowiem, jak argumentował Sąd, o zwrot nadpłaty w określonej kwocie i powołał się na okoliczności faktyczne, z których wynikało, że nienależna była cała kwota przychodu uzyskanego przezeń w poszczególnych latach, a kwota zwrócona była kwotą netto. Sąd wreszcie stwierdził, że przepis art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w sprawie niniejszej nie mógł mieć zastosowania, ponieważ dotyczy on podatku uiszczanego bezpośrednio przez podatnika. Wskazując na powyższą argumentację Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
3. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego R.P. zaskarżył wskazany powyżej wyrok w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 151 u.p.p.s.a. Przepisem, który powinien mieć w rozpoznawanej sprawie zastosowanie jest, w ocenie autora skargi kasacyjnej, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., gdyż wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku został złożony przez podmiot mający legitymację procesową w sprawie. Sąd dokonał zatem, jak wskazała strona wnosząca skargę kasacyjną, błędnej wykładni art. 133a § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez przyjęcie, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty pobranego nienależnie przez płatnika jest płatnik, a nie podatnik tego podatku. Sąd niewłaściwe zatem miał zastosować art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie normy prawnej wynikającej z tego przepisu i wskazującej, że podatnik jest uprawniony, w stanie faktycznym sprawy, do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku. W dalszej kolejności zarzucono wyrokowi naruszenie prawa materialnego, to jest art. 75 § 2 pkt 2 lit. b) Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku pobranego nienależnie przez płatnika może złożyć płatnik, a nie podatnik tego podatku. Sąd miał błędnie w zaskarżonym wyroku przyjąć, że kryterium decydującym o możliwości złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku jest uszczuplenie majątku danego podmiotu. Prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna zostać dokonana z pominięciem kwestii ewentualnych uszczupleń majątkowych dokonanych w wyniku poboru podatku. Sąd też niewłaściwie miał zastosować prawo materialne w postaci art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie normy prawnej wynikającej z tego przepisu. Normą prawną, która powinna mieć w sprawie zastosowanie jest, zdaniem autora skargi kasacyjnej, art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż podatnik mógł wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty podatku.
Kolejny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut dotyczył naruszenia przez Sąd prawa materialnego w postaci art. 72 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nadpłata podatku w stanie faktycznym sprawy występuje jedynie wtedy gdy nastąpił faktyczny zwrot nienależnego świadczenia, z którym było związane pobranie podatku. Prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzić powinna do przekonania, że o istnieniu nadpłaty podatku przesądza brak podstawy prawnej do dokonania wypłaty świadczenia (brak przedmiotu opodatkowania), a nie zwrot faktyczny tego świadczenia. Uznanie, że powstanie nadpłaty jest uzależnione od zwrotu nienależnego świadczenia, od którego został pobrany podatek dodatkowo narusza prawo materialne w postaci art. 73 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię.
Podniesiono w dalszej kolejności naruszenie w zaskarżonym wyroku prawa materialnego w postaci art. 77b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie. Przepisem, który powinien mieć w sprawie zastosowanie jest właśnie, w opinii autora skargi kasacyjnej, art. 77 b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Prawidłowa interpretacja tego przepisu, przy założeniu, że prawidłowy był pogląd Sądu pierwszej instancji, co do istotności kwestii uszczuplenia majątku w wyniku poboru podatku, prowadzi do wniosku, że zwrot faktyczny nadpłaty podatku następuje na rzecz tego podmiotu, którego majątek został uszczuplony poprzez pobranie podatku. Kryterium uszczuplenia majątku nie ma zaś znaczenia w ustaleniu kręgu podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku.
Zarzucono również Sądowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 151 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 134 u.p.p.s.a., gdyż decyzja, przyjmując argumentację Sądu co do braku legitymacji podatnika do złożenia skutecznego wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku, została wydana z naruszeniem art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy powinien był, w ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną, wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku, a nie decyzję merytoryczną odmawiającą stwierdzenia nadpłaty podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powinien był tym samym uwzględnić skargę i uchylić decyzję odmawiającą stwierdzenia nadpłaty podatku.
Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw wobec czego podlega oddaleniu. Mimo bowiem błędnego uzasadnienia zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu. Natomiast rozpoznając niniejszą sprawę Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę następujące sprawy wymagające rozstrzygnięcia. Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z treścią art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (u.p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie wskazującej naruszenie przez sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznawana skarga kasacyjna została oparta na obydwóch podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 u.p.p.s.a., to jest na podstawie naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego, a więc art. 174 punkt 1 u.p.p.s.a., jak również na podstawie naruszenia przepisów postępowania, czyli art. 174 punkt 2 u.p.p.s.a. Z tej przyczyny w pierwszej kolejności należy odnieść się do tych ostatnich podstaw. Rozpatrzenie zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego poprzedzać musi rozpoznanie zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia norm prawa materialnego. Nie można bowiem opierać skargi kasacyjnej na zarzucie błędnej wykładni prawa materialnego lub jego niewłaściwego zastosowania zanim nie rozpatrzy się zarzutów uchybienia przez sąd przepisom postępowania.
Zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd przepisów prawa formalnego dotyczą uchybienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 134 § 1 u.p.p.s.a. Nie zasługują jednak one na uwzględnienie. Analiza akt sprawy prowadzi bowiem do wniosku, że sąd administracyjny pierwszej instancji wydał zaskarżony wyrok nie uchybiając tym przepisom. Przede wszystkim nietrafny jest zarzut naruszenia przez Sąd dyspozycji normy art. 145 § 1 pkt 1 lit c u.p.p.s.a., gdyż nie zastosowano tej normy, co było rezultatem, zdaniem autora skargi kasacyjnej, błędnej wykładni treści art. 139 a Ordynacji podatkowej. Błędna wykładnia tego przepisu doprowadziła z kolei Sąd do uznania, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty pobranego nienależnie przez płatnika jest płatnik a nie podatnik podatku dochodowego od osób fizycznych.
Równie nietrafny jest zarzut naruszenia normy art. 134 § 1 u.p.p.s.a. Jak bowiem wynika z tego przepisu sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem czyni to nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną, lecz orzekać musi w granicach danej sprawy. Sąd w swym wyrokowaniu orzekał badając całokształt elementów prawnych stosunku podatkowego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Orzekając o zasadności odmowy stwierdzenia nadpłaty przez organy podatkowe nie naruszył on bowiem art. 165 a Ordynacji podatkowej w ten sposób, iż pominął brak wydania w tej sprawie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, a zaakceptował wydanie decyzji.
Przechodząc do szczegółowej analizy sprawy, której prawidłowość rozstrzygnięcia badał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie należy wskazać, iż autor skargi kasacyjnej nie kwestionuje ustań faktycznych dokonanych przez organy podatkowe zaaprobowane przez ten sąd podczas kontroli zaskarżonych decyzji podatkowych. Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że istota analizowanej przez sąd administracyjny pierwszej instancji sprawy dotyczyła sporu co do prawnopodatkowej kwalifikacji wpłaty środków pieniężnych dokonanych przez udziałowca spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "P" R.P. do kasy spółki. Przy czym poza sporem pozostawał fakt otrzymania udziałów w zyskach spółki, której udziałowcem był R.P. za lata 2000, 2001 oraz 2002. Wypłaty udziałów miały miejsce w marcu 2001r. marcu 2002 r. oraz w maju 2003. Bezsporne jest również pobranie przez spółkę, a więc płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dywidendy.
Dla oceny prawnej wpłaty środków pieniężnych dokonanych przez udziałowca spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "P" R.P. do kasy spółki należało zbadać przede wszystkim dowody zgromadzone w toku postępowania podatkowego wskazujące na jej rzeczywisty charakter. Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zawiera informacje wskazujące, że wpłacie środków pieniężnych do kasy spółki dokonanej przez R.P. w dniu 17.05.2005r. towarzyszyła podjęta wcześniej uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników spółki z dnia 20.12.2004 r. o zwrocie dywidend. W uchwale tej zawarta została między innymi informacja wskazująca, iż wspólnicy spółki zobowiązują się do zwrotu nienależnie pobranych dywidend za lata 2000-2002 w kwocie 1.334.282, 00 zł do dnia 30.06.2005 r. zgodnie z posiadanymi udziałami. Udział R.P. wynosił natomiast 444.760,76 zł. Ustalenia faktyczne wskazywały także w sposób bezsporny, iż dnia 17.05.2005 r. R.P. dokonał wpłaty do kasy spółki kwoty 444.760,76 zł.
Ustalony przez organy podatkowe stan faktyczny wskazuje, iż okoliczności wpłaty środków pieniężnych w kwocie 444.760,73 zł na rachunek spółki nie wypełniły jednak dyspozycji normy art. 192 ani też art. 198 § 1 k. s. h. Przedłożone dokumenty nie dowodzą bowiem faktów wskazujących, iż w sprawie miał miejsce zwrot nienależnie wypłaconych dywidend za lata 2000-2002. Natomiast brak jest jakichkolwiek informacji wskazujących na to aby wpłata R.P. na rzecz spółki była konsekwencją dokonanej wcześniej nieprawnej wypłaty dywidendy. Ustalenia faktyczne nie wskazywały by wspólnik spółki, a więc R.P. wbrew przepisom prawa lub postanowieniom umowy spółki otrzymał taką wypłatę. Brak jest również dowodów wskazujących, iż kwoty przeznaczone do podziału między wspólników spółki przekraczały zysk za ostatni rok obrotowy, powiększony o kwoty przekazane na kapitały rezerwowe w poprzednich latach i pomniejszone o poniesioną stratę oraz o kwoty przekazane na fundusze rezerwowe utworzone zgodnie z ustawą lub umową spółki, które nie mogły być przeznaczone na wypłatę dywidendy. Nie ma również informacji na temat poniesionej odpowiedzialności przez członków organu spółki, w tym R.P. do jakiej powinni być pociągnięci, gdyby w rzeczywistości dokonana nieprawnych wypłat na rzecz wspólników.
Nie mat więc podstaw faktycznych do uznania, iż kwota 444.760,73 zł wpłacona przez R.P. w dniu 17.05.2005 r. stanowiła zwrot udziału w zyskach spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "P" za lata 2000-2002, które wypłacono wspólnikom na podstawie nie zakwestionowanych w sprawie uchwał Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "P" z dnia 14.03.2001 r. oraz z dnia 18.02.2002 r., jak również z dnia 28.03. 2003 r. Wobec tego niezasadne jest twierdzenie autora skargi kasacyjnej, iż wpłata wskazanej kwoty stanowi nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2000-2002. Skarżący, podobnie jak spółka której jest wspólnikiem, nie wskazał jakichkolwiek środków lub źródeł dowodowych, które pozwoliły uznać, że dokonana wpłata stanowiła zwrot świadczeń z tytułu udziału w zyskach. Fakt dokonania tej wpłaty pozostaje więc bez wpływu na zasadność i wysokość opodatkowania wspólników spółki tytułu udziału w jej zyskach.
Natomiast zgodnie z art. 72 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej. Stosownie więc do art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku może on złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Z prawa tego mógł skorzystać podatnik domagając się zwrotu nienależnie pobranego podatku. Jednakże zgodnie z przedstawionym stanem faktycznym spółka zasadnie pobrała i odprowadziła zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych w stosunku do wypłaconych udziałów w zyskach za poszczególne lata. Podatek ten został bowiem prawidłowo ujęty w deklaracjach PIT-8A, obliczony, pobrany i odprowadzony na rachunek właściwego organu podatkowego.
W świetle tak ustalonego stanu faktycznego niezasadne są więc zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego przez sąd administracyjny pierwszej instancji, gdyż wszystkie one odnoszą się, jak wynika z treści skargi kasacyjnej, wyłącznie do instytucji nadpłaty.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30.08.2002r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjna należało oddalić. Natomiast o kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 tej ustawy i § 14 pkt 2 lit b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).