I SA/GD 1489/03

I SA/Gd 1489/03 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Danuta Oleś
Elżbieta Rischka /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Tomaszewska
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Sygn. powiązane
II FSK 947/06 - Wyrok NSA z 2007-09-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący NSA Elżbieta Rischka (spr.), Asesor WSA Danuta Oleś, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant: Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 listopada 2003 r. sygn. akt [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2002 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Gd 1489/03
U z a s a d n i e n i e
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania M. D. od decyzji z dnia [...] r., nr [...] wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od środków transportowych za rok 2002, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 ppkt a ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 9 ust. 1, art.10 ust. 1 pkt 1
i art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9
z 1991 r., poz. 31 z późn. zm.) oraz uchwałą Rady Miasta nr [...] z dnia [...] r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od środków transportowych w 2002 r. (Dz.Urz. Woj.Nr [...] z 2002 r., poz. [...]), decyzją z dnia [...] r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej ustalenia terminu płatności ustalonej kwoty podatku i ustaliło wobec M. D. termin płatności podatku od środków transportowych za samochód ciężarowy marki Mercedes 410 D o nr rej. [...] za rok 2002 – 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdza, iż decyzją z dnia [...] r.,
nr [...] organ podatkowy I instancji określił wobec M. D. zobowiązanie podatkowe za rok 2002 w kwocie [...] zł z tytułu podatku od środków transportowych – pojazdu ciężarowego marki Mercedes 410 D, o nr rej. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że przeprowadzone postępowanie podatkowe potwierdziło, iż M. D. jest właścicielem pojazdu ciężarowego marki Mercedes 410 D, o nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej równej 3.500 kg. Stosownie do art. 9 i art. 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od środków transportowych w 2002 r., podatnik jako właściciel przedmiotowego pojazdu, miał obowiązek – zdaniem organu I instancji – bez wezwania uiścić należny podatek w terminach określonych przepisami. Organ I instancji wskazał na treść przepisu art. 21 § 3 i 4 Ordynacji podatkowej (gdy podatnik obowiązany do zapłaty raty podatku, obowiązku tego nie wykona w całości lub w części organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego).
Odwołanie od powyższej decyzji złożył podatnik wskazując, że zaskarżona decyzja narusza w sposób rażący przepisy prawa materialnego, tj. ustawę o podatkach i opłatach lokalnych oraz przepisy Ordynacji podatkowej, a także art. 2 i art. 88 Konstytucji RP i art. 4
i art. 5 ustawy z dnia 20.07.2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Skarżący wskazał w uzasadnieniu, że Rada Miasta uchwałą nr [...] z dnia [...] r. określiła stawki podatku od środków transportu na rok 2002. Uchwała powyższa została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa nr [...] z dnia [...] r., w § 2 uchwały określono, że wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od daty ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 2002 r.
Zgodnie z art. 88 ust. 1 Konstytucji RP warunkiem wejścia w życie aktu prawa miejscowego jest jego ogłoszenie, zaś zgodnie z art. 4 ust. 1 oraz art. 13 ustawy z dnia 20.07.2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, akt prawa miejscowego wchodzi w życie po upływie 14 dni od jego ogłoszenia, chyba że dany akt przewiduje termin dłuższy. Art. 5 powołanej ustawy zezwala na nadanie aktowi normatywnemu mocy wstecznej tylko wówczas, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie.
Przedmiotowa uchwała weszła w życie dnia [...] r. Wejście aktu prawnego w życie oznacza zdolność tego aktu do określania skutków prawnych dla przewidzianych w nim stanów faktycznych zgodnie z treścią tego aktu. Określenie mocy obowiązującej przedmiotowej uchwały Rady Miasta od dnia 1 stycznia 2002 r. jest, zdaniem podatnika, w istocie nadaniem temu aktowi wstecznej mocy obowiązującej i objęcie zakresem jego normowania stanów faktycznych sprzed ogłoszenia tego aktu. Powoduje to niezgodność przedmiotowej uchwały z art. 2 i 88 Konstytucji RP oraz art. 4 i 5 ustawy o ogłaszaniu..., w orzecznictwie konstytucyjnym utrwalił się pogląd, że nakładanie obciążeń podatkowych z mocą wsteczną stoi w sprzeczności z zasadami demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP).
Powyższe uchybienie powoduje, że przedmiotowa uchwała jako sprzeczna z prawem jest nieważna (art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym), tym samym nieważna jest decyzja wydana na podstawie tej uchwały.
Za szczególnie rażące naruszenie prawa podatnik uznaje żądanie zapłaty odsetek od pierwszej raty podatku od terminu płatności, czyli od 15.02.2002 r., skoro uchwała weszła w życie 06.04.2002 r., a więc już po tym terminie.
W odwołaniu podkreśla się, że zgodnie z art. 10 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych Rada Gminy określa, w drodze uchwały, wysokość stawek podatku od środków transportowych w granicach określonych w tym przepisie. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie powoduje powstania obowiązku podatkowego, niezbędne jest wydanie uchwały określającej stawki tego podatku. Skoro uchwała określająca stawki podatku jest nieważna, to nie powstaje obowiązek podatkowy, a tym samym nie istnieje zaległość podatkowa określona skarżoną decyzją Prezydenta Miasta. Wysokość podatku od środków transportowych jest elementem kalkulacji opłacalności prowadzenia działalności gospodarczej i powinna być znana przed rozpoczęciem roku podatkowego. Przedmiotowa uchwała nałożyła na podatników obowiązek podatkowy w trakcie trwania roku podatkowego, gdyż weszła w życie
6 kwietnia 2002 r. W myśl utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego stawki podatków na rok podatkowy muszą być uchwalone i ogłoszone odpowiednio wcześniej, przed rozpoczęciem roku podatkowego i nie można podatków o charakterze rocznym uchwalać w ciągu roku podatkowego. Oznacza to, że w niniejszej sytuacji w ogóle nie można podatników na terenie Miasta W. obciążać podatkiem od środków transportu za 2002 rok, a na pewno nie można ich obciążać za okres sprzed wejścia w życie uchwały Rady Miasta określającej stawki tego podatku i żądać jeszcze odsetek za ten okres.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę w związku z wniesionym odwołaniem stwierdza, iż zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, zwanej dalej "ustawą", obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych (...), ciąży na osobach fizycznych (...), będących właścicielami środków transportowych (...).
Z kolei art. 8 ustawy stanowi, że opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegają m.in. samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej od 3,5 tony i poniżej 12 ton (pkt 2). Art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi natomiast, wysokość stawek podatku od środków transportowych określa w drodze uchwały Rada Gminy, z tym że roczna stawka podatku od jednego środka transportowego nie może przekroczyć – od samochodu ciężarowego, o którym mowa w art. 8 pkt 1 (samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej od 3,5 tony i poniżej 12 ton) – w zależności od dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu od 3,5 tony do 5,5 tony włącznie – 600 zł.
Rada Miasta uchwałą nr [...] z dnia [...] r. określiła wysokość stawek podatku od środków transportowych, obowiązujących w roku 2002 na terenie Miasta W. ; w odniesieniu do samochodów ciężarowych o dopuszczalnej masie całkowitej od 3,5 tony do 5,5 tony włącznie (masa całkowita samochodu skarżącego to 3,5 tony) wysokość stawki podatku określono na 600 zł.
Porównanie dopuszczalnej przez ustawę stawki podatku w odniesieniu do wskazanych wyżej kategorii środków transportowych: 600 zł, z wysokością stawki podatku określonej w cyt. uchwale: 600 zł pozwala, zdaniem SKO, na stwierdzenie, że Rada Miasta nie przekroczyła granic upoważnienia ustawowego. Powołana uchwała została uchwalona i ogłoszona w sposób prawem przewidziany, w związku z czym Kolegium nie jest władne kwestionować wysokość ustalonych stawek podatku. SKO podkreśla, że uchwały podatkowe rady gminy stanowią przepisy prawa miejscowego i wiążą one bezwzględnie organy podatkowe przy ustalaniu wysokości zobowiązań podatkowych.
SKO jednocześnie wskazało, że zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy, podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach do 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego. Jednakowoż – stosownie do art. 47 § 2 Ordynacji podatkowej – jeżeli przepisy prawa podatkowe określają kalendarzowo terminy płatności raty podatku, a decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego nie została doręczona co najmniej na 14 dni przed terminem pierwszej raty podatku (z czym mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie), termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego.
W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu skargi powtórzono w całości argumenty z odwołania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie
Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem
1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W ustalonym niespornie stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja wbrew wywodom skargi odpowiada prawu.
Otóż zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych (...) ciąży na osobach fizycznych (...), będących właścicielami środków transportowych (...).
Z kolei art. 8 tejże ustawy stanowi, że opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegają m.in. samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej od 3,5 tony i poniżej 12 ton (pkt 2). Art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych stanowi natomiast, wysokość stawek podatku od środków transportowych określa w drodze uchwały Rada Gminy, z tym że roczna stawka podatku od jednego środka transportowego nie może przekroczyć – od samochodu ciężarowego, o którym mowa w art. 8 pkt 1 (samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej od 3,5 tony i poniżej 12 ton) –
w zależności od dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu od 3,5 tony do 5,5 tony włącznie –
600 zł.
Rada Miasta uchwałą nr [...] zadnia [...] r. określiła wysokość stawek podatku od środków transportowych, obowiązujących w roku 2002 na terenie Miasta W. ; w odniesieniu do samochodów ciężarowych o dopuszczalnej masie całkowitej od 3,5 tony do 5,5 tony włącznie (masa całkowita samochodu skarżącego to 3,5 tony) wysokość stawki podatku określono na 600 zł.
SKO porównując dopuszczalne przez ustawę stawki podatku w odniesieniu do wskazanych wyżej kategorii środków, transportowych: 600 zł, z wysokością stawki podatku określonej w cyt. uchwale: 600 zł, w sposób uprawniony wywiodło, że Rada Miasta nie przekroczyła granic upoważnienia ustawowego. Kolegium nie jest ponadto władne kwestionować wysokość ustalonych stawek podatku, albowiem uchwały podatkowe rady gminy stanowią przepisy prawa miejscowego i wiążą one bezwzględnie organy podatkowe przy ustalaniu wysokości zobowiązań podatkowych.
W tym miejscu wypada zwrócić uwagę, iż prawidłowość określenia stawek podatku od środków transportowych w 2002 r. przez Radę Miasta była przedmiotem Kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie I SA/Gd 283/02.
W wyroku z dnia 5 czerwca 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznaniu skargi Gminy Miasta w W. na uchwałę Regionalnej Izby Skarbowej Obrachunkowej z dnia [...] r. uchylając zaskarżoną uchwałę stwierdził, iż uchwała Rady Miasta z dnia [...] r. – w sprawie wysokości stawek podatku od środków transportowych na rok 2002 (...) nie narusza prawa.
Skoro przedmiotowa uchwała była już przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponowna ocena tejże uchwały pod względem zgodności z prawem jest niedopuszczalna również w zakresie daty wejścia w życie tej uchwały.
Należy bowiem zwrócić uwagę, że stosownie do treści art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) sąd administracyjny nie był związany granicami skargi a to oznacza, że przedmiotowa uchwała podlegała również kontroli w zakresie daty jej uchwalenia. W w/w wyroku Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym zakresie również nie stwierdził, aby przedmiotowa uchwała naruszała prawo.
Z tych przyczyn na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), należało orzec jak w wyroku.
AR