I SA/BD 644/22

I SA/Bd 644/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/
Joanna Ziołek
Tomasz Wójcik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 71a par. 9
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 lutego 2023 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 13 września 2022 r. nr 0401-IEE.711.142.2022.2 w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu wierzytelności 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz A. Sp. z o.o. w B. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku l. sp. z o.o. z siedzibą w B., zawiadomieniem z [...] marca 2020 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, przysługującej od A. sp. z o.o. w B. (dalej jako Skarżąca, Strona, Spółka) zobowiązanej spółce, z tytułu świadczonych dostaw, robót i usług. Zawiadomienie zostało doręczone [...] marca 2020 r.
W związku z brakiem odpowiedzi na powyższe zajęcie, pismami z [...] maja 2020r. oraz z [...] października 2020 r. wystosowano do Skarżącej ponaglenia, na które również nie uzyskano odpowiedzi.
W związku z wystawieniem nowych tytułów wykonawczych na zobowiązaną spółkę, zawiadomieniami z [...] marca 2021 r., [...] marca 2021 r., [...] kwietnia 2021 r., [...] kwietnia 2021 r., [...] maja 2021 r., [...] czerwca 2021 r., organ egzekucyjny dokonał kolejnych zajęć wierzytelności pieniężnej przysługującej od Skarżącej dla [...] sp.
z o.o. z siedzibą w B..
W ramach kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego przez dłużnika zajętej wierzytelności, pismem z [...] kwietnia 2021 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. wezwał Prezesa spółki M. B. do przedłożenia wskazanych w piśmie dokumentów. Wezwanie odebrał ww. osobiście [...] kwietnia 2021 r.
Z uwagi na fakt, że do organu egzekucyjnego nie wpłynęły żadne dokumenty, pismem z [...] czerwca 2021 r. wezwano - świadczące dla Skarżącej usługi - biuro rachunkowe [...] sp. z o.o. do przedłożenia faktur dokumentujących współpracę ze spółką z o.o. [...], dowodów zapłaty wierzytelności oraz innych dokumentów dotyczących wzajemnych rozliczeń pomiędzy Skarżącą a zobowiązaną spółką. W dniu [...] czerwca 2021 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo, w którym Prezes spółki M. B. stwierdził, że Spółka z o.o. [...] nie posiada żadnych zobowiązań wobec spółki z o.o. [...].
W związku z brakiem realizacji dokonanych zajęć, [...] czerwca 2021 r. oraz [...] marca 2022 r. przeprowadzono kontrole dłużnika zajętej wierzytelności, na podstawie art. 71a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), dalej "u.p.e.a.". Z ustaleń kontroli wynikało, że kwota wymagalnych wierzytelności z przedstawionych faktur wystawionych na rzecz spółki [...] w kontrolowanym okresie wyniosła [...] zł. Na konto organu egzekucyjnego z tytułu dokonanych zajęć nie przekazano żadnych środków pieniężnych. Nie przedstawiono również żadnych dowodów świadczących o istnieniu wierzytelności wzajemnych przypadających od zobowiązanej spółki.
Postanowieniem z [...] lipca 2022 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego
w B. określił Skarżącej jako dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty [...]zł.
W uzasadnieniu powołano przepis art. 71a § 9 u.p.e.a., zgodnie z którym jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Przytoczono ustalenia kontroli oraz uznano, że pomimo skutecznych zajęć wierzytelności, Skarżąca nie przekazała organowi egzekucyjnemu żadnych kwot. Wskazano również, że na żadnej z faktur sprzedaży, które Strona otrzymała od [...] sp. z o.o. jako sposobu zapłaty nie wskazano cesji wierzytelności. Na podstawie dokumentu "Informator o koncie [...]- zapisy na koncie [...]" organ egzekucyjny ustalił, że w 2021 r. Skarżąca dokonała cesji na kwotę [...]zł.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Spółka złożyła zażalenie. Stwierdziła, że organ kontrolujący nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, gdyż nie wziął pod uwagę dokumentów spółki z o.o. [...] Strona podniosła, że nie ma żadnych zobowiązań wobec [...] sp. z o.o., wobec czego nie przekaże organowi egzekucyjnemu żadnej kwoty. Do zażalenia załączono kompensaty umowne oraz dowody wpłat.
Postanowieniem z dnia [...] września 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ przywołując treść art. 71a § 9 u.p.e.a. wyjaśnił, że w świetle tego przepisu do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty, niezbędne jest łączne zrealizowanie dwóch przesłanek: dłużnik zajętej wierzytelności musi uchylać się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu oraz jednocześnie to uchylanie się musi mieć charakter działania bezpodstawnego.
W ocenie organu, w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca Spółka nie przekazała zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, pomimo skutecznie dokonanych zajęć oraz ponagleń. Została zatem spełniona pierwsza z omówionych przesłanek, warunkujących byt postanowienia wydanego na podstawie powołanego przepisu.
Sporne jest natomiast, czy to nieprzekazanie miało charakter bezpodstawny. Zdaniem organu odwoławczego również i ta przesłanka została zrealizowana. Dyrektor podał, że jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny w momencie dokonywania zajęcia wierzytelności [...] marca 2020 r. dysponował informacjami z Jednolitego Pliku Kontrolnego (JPK) o wzajemnej współpracy pomiędzy Skarżącą a spółką [...]. W związku z tym, organ egzekucyjny posiadał wiedzę o istnieniu wierzytelności z tytułu dostaw, robót
i usług oraz wystawionych z tego tytułu faktur. Z protokołów kontroli dłużnika zajętej wierzytelności z [...] czerwca 2021 r. oraz z [...] marca 2022 r. wynika, że w okresie,
w którym były dokonywane zajęcia, Skarżąca wystawiła faktury na rzecz spółki [...] na łączną kwotę [...]zł. Na konto organu egzekucyjnego z tytułu dokonanych zajęć nie przekazano natomiast żadnych środków pieniężnych.
Wobec tego organ odwoławczy uznał za niezasadny argument, że Skarżąca nie posiadała żadnych zobowiązań wobec spółki [...] w czasie dokonywanych zajęć. Organ zauważył również, że częstotliwość zawieranych przez Skarżącą transakcji
ze zobowiązaną spółką przed dokonanym zajęciem [...] marca 2020 r. uzasadniała założenie organu egzekucyjnego o łączącej skarżącą Spółkę z [...] sp. z o.o. umowie
o współpracy. Zdaniem organu, nie bez znaczenia są również kwoty poszczególnych faktur, nieprzekraczające [...] zł (obowiązek rozliczenia przez rachunek bankowy
w przypadku przekroczenia tej kwoty), pomimo że w ciągu dnia wystawiono kilka takich faktur poniżej [...] zł.
Dyrektor zauważył, że użyty w treści art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. Oznacza to, że okoliczności, które mogą stanowić podstawę uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności, mogą dotyczyć jedynie okoliczności o prawnym charakterze np. przedawnienie należności przysługujących zobowiązanemu od dłużnika zajętej wierzytelności, potrącenie czy też wygaśnięcie wierzytelności.
Organ stwierdził, że załączone do zażalenia dokumenty zatytułowane "Kompensata umowna" nie stanowią w świetle prawa umowy kompensaty pomiędzy Skarżącą a spółką [...]. Zgodnie bowiem z art. 498 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm.), dalej "k.c.", gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
W świetle powołanego przepisu, w ocenie organu, załączone do zażalenia dokumenty zatytułowane "Kompensata umowna" nie stanowią oświadczenia o potrąceniu wzajemnych wierzytelności. Kompensata może bowiem nastąpić wyłącznie pomiędzy dwoma podmiotami będącymi wobec siebie zarówno wierzycielem, jak i dłużnikiem. Natomiast z załączonych dokumentów wynika, że Skarżąca dokonywała zapłaty zobowiązań spółki z o.o. [...] na rzecz innych podmiotów. Organ podkreślił, że Skarżąca nie załączyła przy tym żadnych dokumentów stanowiących podstawę prawną do dokonania takich czynności.
Organ wskazał, że z akt sprawy nie wynika również, iż doszło do cesji wierzytelności. Na żadnej z wystawionych przez spółkę z o.o. [...] faktur jako sposobu zapłaty nie wskazano cesji wierzytelności. Z faktur wynika, że za świadczone usługi Skarżąca zapłaciła gotówką zobowiązanej spółce, nie zaś podmiotowi trzeciemu. Podczas przeprowadzonych kontroli również nie przedłożyła żadnej umowy cesji.
W załączonych do zażalenia wydrukach przelewów dokonanych na rachunek innych podmiotów niż zobowiązana, w tytule przelewu wskazano "spłata wg ustaleń za [...] sp. z o.o. porozumienie", "zgodnie z umową przekazu zapłata za [...] sp. z o.o. -porozumienie". Organ zauważył, że Skarżąca skorzystała z unormowanej w Kodeksie cywilnym (art. 9211) instytucji przekazu, która jest jednostronną czynnością prawną i nie powoduje takich skutków, jak w przypadku umowy cesji (tzn. wierzyciel nie przenosi wierzytelności na rzecz osoby trzeciej). Samo zawarcie umowy przekazu nie wywołuje skutku w postaci wygaśnięcia zobowiązania. Zobowiązanie wygasa, gdy dojdzie do rzeczywistego spełnienia świadczenia.
Organ podniósł, że z akt sprawy wynika, iż przelewy były realizowane po dokonanym
[...] marca 2020 r. zajęciu wierzytelności. Zatem w dacie zajęcia, wierzytelność istniała, gdyż świadczenie nie zostało jeszcze spełnione. Dyrektor podkreślił, że podczas przeprowadzonych kontroli Skarżąca nie przedłożyła umowy przekazu, jak również nie załączyła jej do zażalenia.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 89 § 2 zd. 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Zatem przepis ten umożliwia dochodzenie należności pieniężnych z wierzytelności przyszłych, tj. takich, które w chwili zajęcia jeszcze nie istniały, ale powstaną po dokonaniu zajęcia.
W związku z tym, wszelkie wierzytelności pieniężne wobec spółki z o.o. [...], które powstały po dacie pierwszego zajęcia powinny być przekazywane do organu egzekucyjnego. Tymczasem Skarżąca regulowała w imieniu zobowiązanej spółki jej zobowiązania względem wierzycieli cywilnoprawnych. Realizacja umów prowadziła
w istocie do przekazywania kwot należnych zobowiązanej spółki na rzecz innych podmiotów, które to kwoty powinny być przekazywane organowi egzekucyjnemu. Dyrektor podkreślił, że jako dłużnik zajętej wierzytelności Skarżąca nie była uprawniona do tego, aby decydować o tym, na poczet których zaległości (publicznoprawnych czy cywilnoprawnych) przekazywać należności. Dłużnik zajętej wierzytelności nie może według swojego uznania decydować o przeznaczeniu zajętych już wierzytelności bądź ich uiszczenia zobowiązanemu bez zgody organu egzekucyjnego.
Zdaniem organu odwoławczego, po skutecznych zajęciach wierzytelności Skarżąca bezpodstawnie uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. W sprawie zachodzą zatem przesłanki do określenia wysokości nieprzekazanej kwoty w drodze postanowienia wydanego w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca złożyła skargę do tut. Sądu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:
I. Naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7, art. 7a § 1, art. 7b, art. 8 § 1, art. 9, art. 13 § 2, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80, art. 81 i art. 81a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej "k.p.a.", poprzez:
- niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego,
- błędne przyjęcie, że skarżąca Spółka bezpodstawnie uchyliła się od przekazania zajętej wierzytelności,
- bezzasadne uznanie, w wyniku błędnego zastosowania przepisów art. 498 § 11 i § 2, 499, art. 504 i 518 § 1 pkt 3) k.c., że:
- dokonywanie przez skarżącą Spółkę spłaty wierzycieli zobowiązanej spółki [...] sp. z o.o. nie spowodowało nabycia przez Skarżącą spłaconych wierzytelności do wysokości dokonanej spłaty, Skarżąca nie stała się wierzycielem zobowiązanej przez dniem zajęcia, - złożone przez Skarżącą oraz [...] sp. z o.o. oświadczenia o potrąceniu wzajemnych roszczeń nie stanowiły skutecznego potrącenia,
- potrącenie nie było możliwe pomimo tego, że Skarżąca stała się wierzycielem zobowiązanej przed dniem zajęcia wierzytelności w trybie egzekucyjnym ([...].03.2020 r.), - nie doszło do skutecznego potrącenia wierzytelności przysługującej Skarżącej wobec [...] spółki z o.o. z wierzytelnościami zajętymi w trybie postępowania egzekucyjnego. II. Przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 71a § 9 u.p.e.a. polegające na ich błędnym i niezasadnym zastosowaniu poprzez: - uznanie, że Skarżąca (dłużnik zajętej wierzytelności) bezpodstawnie uchylała się od przekazania organowi zajętej wierzytelności, pomimo wykazania, że w dacie dokonania zajęcia, wierzytelności, na które wskazywał Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego
w B. nie przysługiwały już wierzycielowi ([...] sp. z o.o.),
- przyjęcie, że w chwili zajęcia istniały wymagalne wierzytelności podlegające zajęciu, co skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia,
- art. 89 § 2 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie.
Wskazując na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...].07.2022 r.
W uzasadnieniu Strona stwierdziła, że w związku z porozumieniem zawartym między nią i zobowiązaną w 2019 r. dokonała zapłaty długu [...] sp. z o.o. na rzecz szeregu uzgodnionych wierzycieli zobowiązanej spółki. Zgodnie z obowiązującą strony umową,
a przede wszystkim wobec jednoznacznego brzmienia art. 518 § 1 pkt 3 k.c. Skarżąca nabyła spłaconą wierzytelność do wysokości dokonanej zapłaty. Tym samym jako wierzyciel zobowiązanej, Skarżąca miała prawo dokonać potrącenia przysługującej jej wierzytelności z wierzytelnością [...] sp. z. o.o. Skarżąca podkreśliła również, że
w dacie doręczenia zajęcia, wierzytelności zostały już skutecznie potrącone ze skutkiem na grudzień 2019 r., co wyklucza możliwość wydania i realizacji postanowień I i II instancji. Wskazała, że do dnia zajęcia [...] marca 2020 r. dokonała spłaty wierzycieli zobowiązanej na kwotę [...]zł, stając się wierzycielem zobowiązanej.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny zbadał zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia
z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U.
z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazać należy, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Przedmiotem sporu jest zasadność zastosowania wobec skarżącej Spółki art. 71a § 9 u.p.e.a. Zgodnie z nim, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie,
w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty.
Do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty, niezbędne jest zatem łączne wystąpienie dwóch przesłanek:
1) dłużnik zajętej wierzytelności musi uchylać się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu oraz 2) jednocześnie to uchylanie się musi mieć charakter działania bezpodstawnego.
Zauważyć należy, że sam tylko fakt - ewentualnego - niewykonania zajęcia (nieprzekazania organowi kwot) nie powinien być automatycznie utożsamiony
z "bezpodstawnym uchylaniem się od przekazania zajętej wierzytelności".
Zdaniem Sądu w treści art. 71a § 9 u.p.e.a. nieprzypadkowo użyto mocnego sformułowania o "bezpodstawnym uchylaniu się", a nie prostego i neutralnego znaczeniowo sformułowania o "niewykonaniu" czy "braku realizacji" zajęcia. "Bezpodstawne uchylanie się" to zwrot odwołujący się nie do obiektywnego rezultatu zaniechania, polegającego na braku realizacji zajęcia. Użyty zwrot ustawowy kładzie natomiast nacisk na sposób zachowania zobowiązanego podmiotu, którym jest dłużnik zajętej wierzytelności. Zdaniem Sądu, ustawodawcy zależało na tym, aby – bardzo dotkliwe przecież - konsekwencje przewidziane w art. 71a § 9 u.p.e.a. dotknęły nie każdego, kto nie zrealizował zajęcia, lecz tylko tego, kto od realizacji zajęcia "bezpodstawnie się uchylił". Zarówno użyty czasownik ("uchylać się"), jak i określenie "bezpodstawnie" - zdaniem Sądu - niesie ze sobą kluczowy dla interpretacji przepisu ładunek treściowy. Zabarwienie znaczeniowe użytych sformułowań nie jest neutralne. Adekwatne jest tu jedno ze znaczeń czasownika "uchylać się", podawanych w Słowniku Języka Polskiego jako: «rozmyślnie nie wypełnić czegoś» (https://sjp.pwn.pl/szukaj/ uchyla%C4%87%20si%C4%99.html).
Skarżąca Spółka m.in. twierdzi, że jako wierzyciel zobowiązanej miała prawo dokonać potrącenia przysługującej jej wierzytelności z wierzytelnością l. sp. o.o. W tym zakresie powołała się na art. 498 § 1 i 2 k.c., zgodnie z którymi:
- gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda
z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym;
- wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
Ponadto w odniesieniu do tego zagadnienia wskazuje na regulację art. 499 k.c., na podstawie którego potrącenia dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie, przy czym oświadczenie to ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe.
Organ natomiast to kwestionuje podnosząc, że przedstawione przez Skarżącą dokumenty nie pozwalają na uznanie, że nieprzekazanie kwot nie było bezpodstawne.
Sąd zauważa, że organ w zaskarżonym postanowieniu stwierdził: "załączone do zażalenia dokumenty zatytułowane "Kompensata umowna" nie stanowią oświadczenia
o potrąceniu wzajemnych wierzytelności. Kompensata może nastąpić wyłącznie pomiędzy dwoma podmiotami będącymi wobec siebie zarówno wierzycielem, jak
i dłużnikiem. Natomiast z załączonych dokumentów wynika, iż dokonywali Państwo zapłaty zobowiązań spółki z o. o. "[...]" na rzecz innych podmiotów. Nie załączyli Państwo przy tym żadnych dokumentów stanowiących podstawę prawną do dokonania takich czynności. Z pewnością jednak nie jest to umowa kompensaty, gdyż nie doszło do potrącenia wzajemnych wierzytelności pomiędzy Państwem a zobowiązaną spółką, lecz spłacali Państwo zobowiązania spółki z o. o. "[...]", które posiadała wobec innych podmiotów."
Jednocześnie Dyrektor w uzasadnieniu stwierdził: "Z protokołów kontroli dłużnika zajętej wierzytelności z [...] czerwca 2021 roku oraz z [...] marca 2022 roku wynika, iż w okresie, w którym były dokonywane zajęcia wystawili Państwo faktury na rzecz spółki "[...]" na łączną kwotę [...]zł" (s. 4/7 zaskarżonego postanowienia).
Z ostatniej zacytowanej części uzasadnienia organu wynika, że Skarżąca wystawiła faktury na rzecz spółki [...]. To powoduje, że zachodzi sprzeczność pomiędzy stwierdzeniem, że Skarżąca w związku z fakturami wystawionymi przez "[...]" powinna należność przekazać organowi, a stwierdzeniem, że sama wystawiła faktury na rzecz "[...]". Jeżeli Skarżąca faktycznie wystawiłaby faktury na rzecz spółki "[...]", to także byłaby wierzycielem wobec "[...]", który z kolei zobowiązany byłby do zapłaty należności stosownie do wystawionych przez Skarżącą faktur.
W konsekwencji nie tylko Skarżąca byłaby zobowiązana do zapłaty na rzecz "[...]", ale i "[...]" byłby zobowiązany do zapłaty należności wobec Skarżącej, wg faktur przez nią wystawionych. Jednakże takie stwierdzenia pozostają w sprzeczności
z pozostałymi wywodami organu o braku podstaw do zastosowania instytucji potrącenia.
Kwestia ta wymaga jednoznacznego wyjaśnienia. Nie może budzić żadnych wątpliwości, czy były podstawy do zastosowania potrącenia. Skoro spór toczy się także wokół tej jakże doniosłej kwestii (prawa do zastosowania potrącenia), czyli istnienia wzajemnych zobowiązań i wierzytelności, to stwierdzenie organu o wystawieniu przez Skarżącą faktur dla spółki "[...]" niejako zaburza koncepcję organu o braku podstaw do stosowania instytucji potrącenia.
W orzecznictwie wskazuje się, że użyty w treści art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. Skuteczne uchylenie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności ma miejsce w sytuacji wystąpienia okoliczności natury prawnej, np. przedawnienia, potrącenia, wygaśnięcia, nieistnienia wierzytelności (por. np. wyroki NSA: z 21 lipca 2022r., III FSK 711/21; z 18 sierpnia 2020 r., II FSK 1409/18). Sąd w obecnym składzie ww. pogląd podziela. Właśnie potrącenie jest wymieniane jako podstawa usprawiedliwiająca nieprzekazanie zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu.
W konsekwencji naruszone zostały przepisy art. 7, art. 8 i art. 11, a także art. 77
§ 1, art. 80 i art. 124 § 2 k.p.a. stosowane w rozpatrywanej sprawie z mocy art. 18 u.p.e.a. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. - jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej,
w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 7 k.p.a. - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., która winna uwzględniać wymogi logicznego rozumowania i zasady doświadczenia życiowego. Ponadto uzasadnienie postanowienia narusza art. 124 § 2 k.p.a., bowiem jest wewnętrznie sprzeczne, na co wyżej już zwrócono uwagę. Naruszenie powyższych przepisów doprowadziło również
w efekcie do uchybienia zasadom praworządności (art. 6 K.p.a.) oraz budzenia zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.).
Od razu tut. Sąd zastrzega, że obecnie nie przesądza, czy rzeczywiście Skarżąca wystawiła faktury na rzecz "[...]", czy zachodziły podstawy do potrącenia, czy jest to tylko błędne ustalenie organu. Sąd nie czyni w tym miejscu ustaleń faktycznych ani nie dokonuje oceny co do bezpodstawnego uchylania się przez Skarżącą odnośnie do istnienia zawiadomienia o zajęciu. Sąd nie zastępuje organu, który powinien tę kwestię sam zweryfikować. Sąd zwraca jedynie uwagę, że pewne elementy stanu faktycznego przywołane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, są sprzeczne z innymi w tym samym uzasadnieniu. Jest to natomiast istotne w kontekście sporu co do zaistnienia "bezpodstawnego uchylania się". Uzasadnienie postanowienia musi być jasne i klarowne, nie może nastręczać najmniejszych wątpliwości co do istnienia wzajemnych zobowiązań i wierzytelności między dłużnikiem a zobowiązanym, bowiem ma to istotne znaczenie dla sprawy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.