II FSK 934/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który oddalił skargę na decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego. Spór dotyczył podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. i możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wzoru przemysłowego nabytego w drodze darowizny od syna w 2016 r. Skarżący rozpoczął amortyzację tego wzoru, który nie był wcześniej wykorzystywany ani amortyzowany przez syna. Organ podatkowy zakwestionował możliwość zaliczenia odpisów do kosztów, powołując się na art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2018 r., które wyłączyło taką możliwość dla środków nabytych nieodpłatnie (z pewnymi wyjątkami). WSA oddalił skargę, uznając stanowisko organu za zasadne. Skarżący w skardze kasacyjnej podniósł szereg zarzutów, w tym naruszenie przepisów o właściwości miejscowej organu odwoławczego oraz naruszenie przepisów materialnoprawnych, w szczególności art. 2 Konstytucji RP (zasada ochrony praw nabytych i interesów w toku). NSA uznał zarzuty dotyczące właściwości miejscowej za niezasadne, powołując się na utrwalone orzecznictwo dotyczące roli naczelników urzędów celno-skarbowych jako organów odwoławczych. Natomiast uznał za usprawiedliwione zarzuty dotyczące naruszenia art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a updof w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Sąd stwierdził, że przepis ten, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2018 r., narusza zasadę ochrony interesów w toku, ponieważ nie wprowadzono przepisów przejściowych chroniących podatników, którzy rozpoczęli amortyzację przed tą datą. NSA podkreślił, że choć ustawodawca ma prawo ograniczać optymalizacje podatkowe, nie może tego robić kosztem uczciwych podatników, naruszając zasadę ochrony interesów w toku. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i decyzję organu podatkowego, zasądzając jednocześnie zwrot części kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady ochrony interesów w toku w kontekście zmian przepisów podatkowych dotyczących amortyzacji, zwłaszcza w przypadku nabycia nieodpłatnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nabycia środka trwałego w drodze darowizny i rozpoczęcia jego amortyzacji przed zmianą przepisów. Konieczność wykazania braku nadużycia podatkowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepis art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2018 r., wyłączający możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych nabytych nieodpłatnie (w drodze darowizny zwolnionej od podatku od spadków i darowizn), których amortyzację rozpoczęto przed tą datą, narusza zasadę ochrony interesów w toku wynikającą z art. 2 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten narusza zasadę ochrony interesów w toku, ponieważ nie wprowadzono przepisów przejściowych chroniących podatników, którzy rozpoczęli amortyzację przed zmianą stanu prawnego.
Uzasadnienie
Ustawodawca, wprowadzając zmiany w przepisach dotyczących amortyzacji, nie zapewnił ochrony podatnikom, którzy rozpoczęli amortyzację środków nabytych nieodpłatnie przed wejściem w życie nowych regulacji, naruszając tym samym zasadę ochrony interesów w toku.
Czy naczelnik urzędu celno-skarbowego jest właściwy do rozpatrzenia odwołania od decyzji wydanej przez niego jako organu pierwszej instancji?
Odpowiedź sądu
Tak, w określonych sytuacjach przepisy ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz Ordynacji podatkowej powierzają naczelnikom urzędów celno-skarbowych rolę organów odwoławczych.
Uzasadnienie
Orzecznictwo NSA wielokrotnie potwierdzało, że przepisy szczególne mogą odstępować od zasady dwuinstancyjności, powierzając organom celno-skarbowym rozpatrywanie odwołań od własnych decyzji wydanych w pierwszej instancji.
Przepisy (11)
Główne
u.p.d.o.f. art. 23 § 1 pkt 45a lit.a
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2018 r. jest niezgodny z zasadą ochrony interesów w toku, w zakresie w jakim pozbawia możliwości uznania za koszty uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych nabytych nieodpłatnie, w drodze darowizny zwolnionej od podatku od spadków i darowizn, których amortyzację rozpoczęto i nie zakończono przed 1 stycznia 2018 r.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada ochrony interesów w toku.
Pomocnicze
Op art. 247 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Op art. 221a § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Op art. 17 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Op art. 13 § § 1 pkt 1a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.d.o.f. art. 23 § ust. 9
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.KAS art. 33 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
u.KAS art. 83 § ust. 1
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a updof w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady ochrony interesów w toku. • Brak przepisów przejściowych chroniących podatników, którzy rozpoczęli amortyzację przed zmianą stanu prawnego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów o właściwości miejscowej Naczelnika UCS jako organu odwoławczego.
Godne uwagi sformułowania
rozproszona kontrola zgodności ustaw z Konstytucją RP • zasada ochrony interesów w toku • nie zadbał jednak w sposób należyty o zapewnienie uczciwym podatnikom ochrony już realizowanych inwestycji • nie może być uznany za sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego naruszenie "interesów w toku" (por. wyrok TK z 16 września 2003 r., K 55/02), jeżeli skutkuje uchylaniem się od opodatkowania.
Skład orzekający
Artur Kot
sprawozdawca
Jan Grzęda
przewodniczący
Maciej Jaśniewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady ochrony interesów w toku w kontekście zmian przepisów podatkowych dotyczących amortyzacji, zwłaszcza w przypadku nabycia nieodpłatnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nabycia środka trwałego w drodze darowizny i rozpoczęcia jego amortyzacji przed zmianą przepisów. Konieczność wykazania braku nadużycia podatkowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady konstytucyjnej (ochrona interesów w toku) w kontekście zmian przepisów podatkowych, co ma znaczenie dla wielu podatników. Pokazuje, jak sądy interpretują zmiany prawa w świetle Konstytucji.
“Czy zmiana prawa podatkowego może zniweczyć Twoje inwestycje? NSA stawia granice!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.