II FSK 934/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę podatnika, uznając, że wybór opodatkowania liniowego działalności gospodarczej wyklucza wspólne rozliczenie z małżonkiem, nawet jeśli z działalności nie osiągnięto przychodów.
Podatnik, który zawiesił i zlikwidował działalność gospodarczą opodatkowaną liniowo, nie osiągając z niej przychodów w danym roku, chciał rozliczyć się wspólnie z małżonką. Dyrektor KIS odmówił, wskazując na art. 30c ustawy o PIT. WSA przychylił się do podatnika, uznając, że przepis ten nie ma zastosowania przy braku dochodów. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że sam wybór opodatkowania liniowego wyklucza wspólne rozliczenie, niezależnie od faktycznego osiągnięcia przychodów.
Sprawa dotyczyła możliwości wspólnego rozliczenia podatku dochodowego z małżonką przez podatnika, który prowadził działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym (art. 30c ustawy o PIT), następnie zawiesił i zlikwidował tę działalność, nie osiągając w roku podatkowym żadnych przychodów z jej tytułu. Podatnik argumentował, że skoro nie uzyskał dochodów z działalności, nie powinien być objęty ograniczeniem wynikającym z art. 30c, które wyklucza wspólne rozliczenie z małżonkiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przychylił się do stanowiska podatnika, uznając, że przepis art. 30c ma zastosowanie tylko w przypadku faktycznego osiągnięcia dochodów. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA. Sąd kasacyjny podkreślił, że kluczowe jest samo dokonanie wyboru opodatkowania liniowego (art. 9a ust. 2 ustawy o PIT), nawet jeśli podatnik nie osiągnął z tej działalności przychodów. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą NSA, wybór tej formy opodatkowania przez jednego z małżonków wyklucza możliwość wspólnego rozliczenia dochodów z małżonką na podstawie art. 6 ust. 2 i 8 ustawy o PIT. NSA uznał, że zwrot "mają zastosowanie przepisy art. 30c" należy rozumieć szerzej niż tylko faktyczne osiągnięcie przychodów, obejmując nim podleganie reżimowi tego przepisu. W konsekwencji, NSA oddalił skargę podatnika, zasądzając od niego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wybór opodatkowania działalności gospodarczej według 19% stawki liniowej wyklucza możliwość wspólnego rozliczenia z małżonkiem, nawet jeśli podatnik nie osiągnął z tej działalności żadnych przychodów w danym roku podatkowym.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zwrot "mają zastosowanie przepisy art. 30c" oznacza podleganie reżimowi tego przepisu, a nie tylko faktyczne osiągnięcie przychodów. Sam wybór opodatkowania liniowego, dokonany zgodnie z prawem, przesądza o niemożności wspólnego rozliczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 8
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 30c § ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 9a § ust. 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
p.p.s.a. art. 146 § par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § par 1 pkt 1 lit a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § par 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 121 § par 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 14h
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wybór opodatkowania działalności gospodarczej według 19% stawki liniowej (art. 30c u.p.d.o.f.) wyklucza możliwość wspólnego rozliczenia z małżonkiem, nawet jeśli podatnik nie osiągnął z tej działalności przychodów w danym roku podatkowym. Zwrot "mają zastosowanie przepisy art. 30c" należy rozumieć jako podleganie reżimowi tego przepisu, a nie tylko faktyczne osiągnięcie przychodów.
Odrzucone argumenty
Podatnik, który nie osiągnął przychodów z działalności gospodarczej opodatkowanej liniowo, może rozliczyć się wspólnie z małżonką. Art. 30c u.p.d.o.f. ma zastosowanie tylko w przypadku faktycznego osiągnięcia dochodów z działalności gospodarczej.
Godne uwagi sformułowania
już sam wybór przez podatnika formy opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym (czy też liniowym 19%) jako właściwej do dochodów uzyskiwanych z pozarolniczej działalności gospodarczej przesądza o niemożliwości łącznego opodatkowania dochodów uzyskanych przez oboje małżonków. Określenia ustawowego "mają zastosowanie przepisy art. 30c (...)" nie można utożsamiać z terminem "uzyskiwanie przychodów", lecz należy je rozumieć szerzej - jako synonim pojęcia "podleganie unormowaniu z art. 30c". Nie oznacza to jednak, że w 2018 r. zasady z art. 30c u.p.d.o.f. nie miały do skarżącego zastosowania. Nie można bowiem negować, że skarżący podlegał tak rozumianemu obowiązkowi podatkowemu w podatku dochodowym od osób fizycznych w trybie art. 9a ust. 2 u.p.d.o.f. na zasadach określonych w art. 30c tejże ustawy.
Skład orzekający
Beata Cieloch
sędzia
Renata Kantecka
sprawozdawca
Tomasz Zborzyński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie interpretacji przepisów dotyczących wspólnego rozliczenia małżonków w kontekście wyboru opodatkowania liniowego działalności gospodarczej, nawet przy braku osiągnięcia przychodów."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy podatnik wybrał opodatkowanie liniowe działalności gospodarczej, a następnie zawiesił lub zlikwidował tę działalność bez osiągnięcia przychodów w danym roku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego - wspólnego rozliczenia z małżonkiem - i pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna interpretacja przepisów, nawet w pozornie prostych sytuacjach.
“Czy można rozliczyć się z małżonkiem, jeśli działalność gospodarcza przyniosła zero przychodów? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 934/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-12-02 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-05-22 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Beata Cieloch Renata Kantecka /sprawozdawca/ Tomasz Zborzyński /przewodniczący/ Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania 6560 Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób fizycznych Sygn. powiązane I SA/Wr 663/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2019-11-26 Skarżony organ Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 146 par 1, art 145 par 1 pkt 1 lit a i c, art 141, art 151, Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2019 poz 900 art. 121 par 1, art 120, art 14h Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Dz.U. 2016 poz 2032 art. 6 ust 8 , art 30c Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zborzyński Sędziowie Sędzia NSA Beata Cieloch Sędzia del. WSA Renata Kantecka (spr.) Protokolant Adrianna Siniarska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wr 663/19 w sprawie ze skargi M. S. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 16 maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2. oddala skargę w całości, 3. zasądza od M. S. na rzecz Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z 26 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Wr 663/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi M. S. (dalej jako: "strona", "skarżący") uchylił interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej jako: "organ", "DKIS") z 16 maja 2019 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl). Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Skarżący zwrócił się z wnioskiem o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie możliwości wspólnego rozliczenia z małżonką za rok 2018. Wyjaśnił, że od 2016 r. prowadził działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym, którą zawiesił w marcu 2017 r. a następie w marcu 2018 r. – wobec niepodjęcia wykonywania działalności - zlikwidował ją. Z tego tytułu, w 2018r., nie osiągnął przychodów. Uzyskał dochody tylko z umowy o pracę. Zadał pytanie, czy dopuszczalne jest rozliczenie otrzymanych w 2018 r. przychodów ze stosunku pracy wspólnie z małżonką. W ocenie skarżącego jest to dopuszczalne. Odwołując się do wykładni art. 6 ust. 8 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2032 ze zm., dalej: "u.p.d.o.f."), stwierdził, że skoro nie prowadził działalności gospodarczej w 2018 r. i nie osiągnął z tego tytułu żadnych dochodów to może w oparciu o art. 6 ust. 2 u.p.d.o.f. rozliczyć się wspólnie z małżonką. W zaskarżonej interpretacji indywidualnej z 16 maja 2019 r. uznano stanowisko strony za nieprawidłowe. Organ przywołując treść art. 6 ust. 1 i 2, 8 i 9, art. 9a ust. 2 i 4 oraz art. 30 c ust. 1 u.p.d.o.f. stwierdził, że skarżący nie może skorzystać ze wspólnego opodatkowania małżonków za 2018 r., gdyż jest osobą do której ma zastosowanie art. 30c u.p.d.o.f. DKIS wyjaśnił, że prawa do łącznego opodatkowania dochodów określonych w art. 9 ust. 1 i 1a u.p.d.o.f. pozbawieni zostali małżonkowie w sytuacji, gdy w roku podatkowym chociażby do jednego z nich miały zastosowanie przepisy art. 30c tej ustawy. Okoliczność dokonania wyboru sposobu opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej, na zasadach określonych w art. 30c u.p.d.o.f. (nawet bez faktycznego ich uzyskania), stanowi przesłankę do utraty możliwości wspólnego opodatkowania dochodów małżonków. W skardze do WSA strona zanegowała brak możliwości wspólnego rozliczenia małżonków w sytuacji, gdy nie uzyskała w spornym roku przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę, DKIS podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji indywidualnej i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. we wskazanym na wstępie wyroku podzielił stanowisko skarżącego. Zdaniem sądu pierwszej instancji, podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach określonych w art. 30c u.p.d.o.f., który zawiesił prowadzenie tej działalności i w roku podatkowym nie uzyskał z niej przychodów, przysługuje prawo do rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych wspólnie z małżonką na zasadach określonych w art. 6 ust. 2 u.p.d.o.f.. Sąd I instancji przyjął, że art. 30c u.p.d.o.f. stanowi swego rodzaju normę techniczną, mającą zastosowanie dopiero po ustaleniu, że podatnik może obliczyć podatek na tej zasadzie, w sytuacji gdy realnie osiągnie dochód, do którego sposób obliczenia z art. 30c u.p.d.o.f. będzie mógł mieć zastosowanie. Zatem, w przypadku braku uzyskania w roku 2018 z działalności gospodarczej przychodu/dochodu, w stosunku do strony nie mógł znaleźć zastosowania art. 30c u.p.d.o.f. jak i art. 6 ust. 8 u.p.d.o.f. Skargę kasacyjną od ww. wyroku wniósł, reprezentowany przez radcę prawnego, organ. Wyrok zaskarżył w całości i zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów : 1) postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c), art. 141 § 4 oraz art. 151 p.p.s.a. - w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 120 oraz w zw. z art. 14h ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej: "o.p"), poprzez bezpodstawne przyjęcie, że uzasadniając indywidualną interpretację organ naruszył ww. przepisy, - art. 121 § 1 w zw. z art. 120 oraz w zw. z art. 14h o.p. w zw. z art. 6 ust. 8 i art. 30c u.p.d.o.f., poprzez przyjęcie, że organ dokonał błędnej wykładni przepisów u.p.d.o.f. i w konsekwencji naruszył ww. przepisy, 2) prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 8 w zw. z art. 30c u.p.d.o.f., poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwą ocenę zastosowania normy prawnej, polegającą na błędnym przyjęciu przez sąd, że wobec nieuzyskania przez wnioskodawcę w roku 2018 dochodu z działalności gospodarczej, nie mógł zostać zastosowany art.30c oraz art. 6 ust. 8 u.p.d.o.f. Organ wniósł o uchylenie wyroku i oddalenie skargi, względnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Nadto wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Strona nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się zasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Jednakże w rozpatrywanej sprawie zarzuty prawa procesowego zostały skonstruowane jako konsekwencja błędnego rozumienia i stosowania prawa materialnego. W związku z tym w pierwszej kolejności należało rozpoznać zarzuty prawa materialnego. Oś sporu w niniejszej sprawie koncentruje się wokół wykładni art. 30c w zw. z art. 6 ust. 2 i ust. 8 u.p.d.o.f. i możliwości wspólnego rozliczenia się z małżonką w sytuacji zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej, a następnie w trakcie roku podatkowego jej likwidacji i jednocześnie braku uzyskania z tego tytułu w spornym roku podatkowym przychodów. Na wstępie należy wskazać, że tożsamy problem prawny był już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyrokach z 3 października 2018 r., sygn. akt II FSK 2837/16, z 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt II FSK 1189/18, z 10 czerwca 2021r., sygn. akt II FSK 3816/18, czy też z 11 stycznia 2022r., sygn. akt II FSK 962/20 (publ. CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela argumentację zawartą w tych orzeczeniach, w związku z czym ustosunkowanie się do spornego zagadnienia prawnego i zarzutów skargi kasacyjnej sformułowanych w niniejszej sprawie stanowi w znacznej mierze, w stopniu odpowiednim dla tej sprawy - powtórzenie wywodów zawartych w powołanych wyrokach. Jest to tym bardziej uzasadnione, gdy weźmie się pod uwagę fakt, że ww. orzeczenia dotyczyły nie tylko tożsamego problemu, ale też zostały wydane w podobnych stanach faktycznych (przy analogicznej treści wniosków o interpretacje, treści samych interpretacji, czy też stanach faktycznych przedstawionych w orzeczeniach organów). Zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f. opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30c, art. 30e, art. 30f oraz art.44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów - art. 9 ust. 1a u.p.d.o.f. Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 pkt 3 tej ustawy źródłem przychodu jest pozarolnicza działalność gospodarcza. Stosownie do treści art. 30c ust. 1 u.p.d.o.f. podatek dochodowy od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej uzyskanych przez podatników, o których mowa w art. 9a ust. 2 lub 7, z zastrzeżeniem art. 29, 30 i 30d, wynosi 19% podstawy obliczenia podatku. Jak stanowi art. 9a ust. 2 ustawy, podatnicy mogą wybrać sposób opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej na zasadach określonych w art. 30c. W tym przypadku są obowiązani do złożenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego do 20 stycznia roku podatkowego pisemnego oświadczenia o wyborze tego sposobu opodatkowania. Oświadczenie to podatnicy mogą złożyć na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. W myśl art. 9a ust. 4 u.p.d.o.f. (w brzmieniu obowiązującym w 2018 r.) wybór sposobu opodatkowania dokonany w oświadczeniu, o którym mowa w ust. 2, dotyczy również lat następnych, chyba że podatnik, w terminie do dnia 20 stycznia roku podatkowego, zawiadomi w formie pisemnej właściwego naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji z tego sposobu opodatkowania lub złoży w tym terminie pisemny wniosek lub oświadczenie o zastosowanie form opodatkowania określonych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym. Z powyższych przepisów wynika, że dochody podatników podatku dochodowego od osób fizycznych uzyskiwane z prowadzonej przez nich pozarolniczej działalności gospodarczej, co do zasady podlegają opodatkowaniu według skali podatkowej. Przepis art. 9a ust. 2 u.p.d.o.f. wprowadził odstępstwo od tej reguły, umożliwiając prowadzącym działalność gospodarczą opłacanie podatku dochodowego według liniowej 19% stawki podatkowej. Wybór tej metody opodatkowania uzależniony jest od konkretnych działań podejmowanych przez podatnika. W tym celu należy w stosownym terminie złożyć oświadczenie o wyborze takiej formy opodatkowania. Jednocześnie, co wymaga podkreślenia, ustawodawca przyjął zasadę ciągłości i niezmienności woli podatnika co do opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej jednolitą stawką 19%. Jeżeli bowiem podatnik, który raz wyraził wolę skorzystania z tej możliwości opodatkowania, nie podejmie żadnych działań w kolejnych latach podatkowych, wówczas jego dochody z działalności gospodarczej nadal będą w ten sposób opodatkowane. W przypadku gdy podatnik chciałby zrezygnować z tego sposobu opodatkowania, w terminie do dnia 20 stycznia danego roku podatkowego powinien zawiadomić właściwego naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji z tej formy opodatkowania. Nie może uczynić tego skutecznie po tej dacie, nawet jeżeli nie osiągnie z tego tytułu żadnych dochodów. Odnosząc się do możliwości wspólnego opodatkowania małżonków, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że co do zasady małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu od osiąganych przez nich dochodów (art. 6 ust. 1 u.p.d.o.f.). Natomiast w myśl art. 6 ust. 2 tej ustawy, małżonkowie podlegający obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, między którymi istnieje przez cały rok podatkowy wspólność majątkowa, pozostający w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy mogą być, z zastrzeżeniem ust. 8, na wspólny wniosek wyrażony w zeznaniu podatkowym, opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów określonych zgodnie z art. 9 ust. 1 i 1a, po uprzednim odliczeniu, odrębnie przez każdego z małżonków, kwot określonych w art. 26 i art. 26e. Powołany zaś art. 6 ust. 8 u.p.d.o.f. stanowi, że sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2 i 4, nie ma zastosowania w sytuacji, gdy chociażby do jednego z małżonków, osoby samotnie wychowującej dzieci lub do jej dziecka mają zastosowanie przepisy art. 30c, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym lub ustawy z 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym. Odnosząc się do dokonanej przez sąd I instancji wykładni językowej wyrażenia "mają zastosowanie przepisy art. 30c", Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w pierwszej kolejności należy ustalić znaczenie pojęcia "zastosowanie". Zgodnie ze Słownikiem języka polskiego (publ. [...]), "zastosować - zastosowywać" to: "użyć czegoś w jakiejś sytuacji", a "zastosowywać się" to "podporządkować się komuś lub czemuś". W odniesieniu do analizowanego przepisu chodzi zatem o zastosowanie się, czyli podporządkowanie się czemuś i przyjąć należy, że dotyczy zastosowania się do określonego w normie prawnej reżimu podatkowego i to niezależnie od tego czy osiągnęło się efektywnie jakieś przychody czy też nie. Podkreślić należy, że odnosząc się do kwestii rozumienia ww. zwrotu, NSA w wyroku z 28 października 2008 r., sygn. akt II FSK 1064/07, stwierdził m.in., że zwrot "mają zastosowanie przepisy art. 30c" na gruncie zasad opodatkowania podatkiem od osób fizycznych nie może być interpretowany wyłącznie w czasie dokonanym, czyli w znaczeniu faktycznie osiągniętego przychodu. Analizowany przepis abstrahuje zatem zupełnie od kwestii faktycznego osiągnięcia przychodów. Na tle tej regulacji za utrwaloną w judykaturze sądowoadministracyjnej należy uznać linię orzeczniczą, zgodnie z którą już sam wybór przez podatnika formy opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym (czy też liniowym 19%) jako właściwej do dochodów uzyskiwanych z pozarolniczej działalności gospodarczej przesądza o niemożliwości łącznego opodatkowania dochodów uzyskanych przez oboje małżonków. Określenia ustawowego "mają zastosowanie przepisy art. 30c (...)" nie można utożsamiać z terminem "uzyskiwanie przychodów", lecz należy je rozumieć szerzej - jako synonim pojęcia "podleganie unormowaniu z art. 30c". Zasady wyboru formy opodatkowania, zarówno przewidzianej w art. 30c u.p.d.o.f., jak i form zryczałtowanych, powiązane są jednoznacznie z wolą samego podatnika, który poprzez złożenie określonego oświadczenia lub wniosku decyduje o poddaniu się wybranemu reżimowi podatkowemu. Wybór ten jest nieodwoływalny w trakcie roku podatkowego, a jednocześnie rozciąga się na kolejne lata podatkowe (aż do złożenia przez podatnika rezygnacji z dokonanego wyboru). Dokonanie wyboru, z zachowaniem ustawowych wymogów i terminów, ma więc zasadnicze znaczenie, czy do podatnika "mają zastosowanie" przepisy art. 30c u.p.d.o.f. lub ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, a nie czy podatnik osiągnął przychody z określonego źródła. Podzielając w pełni stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 10 czerwca 2021 r., II FSK 3816/18, jak i wszechstronność przedstawionego tam wywodu w przedmiocie możliwości skorzystania z uprawnienia do wspólnego opodatkowania małżonków wskazać należy, że ustawodawca wyraźnie odróżnia istnienie obowiązku podatkowego (art. 4 o.p.) od zaistnienia zobowiązania podatkowego (art. 5 o.p.). Zgodnie z art. 4 o.p., obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. W myśl natomiast art. 5 o.p., zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz między innymi Skarbu Państwa, podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. W tym stanie rzeczy fakt, że skarżący nie osiągnął żadnych przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej oznacza jedynie, że nie doszło do powstania zobowiązania podatkowego w rozumieniu art. 5 o.p., czyli zobowiązania określonego przy zastosowaniu zasad określonych w powołanym art. 30c u.p.d.o.f. Nie oznacza to jednak, że w 2018 r. zasady z art. 30c u.p.d.o.f. nie miały do skarżącego zastosowania. Nie można bowiem negować, że skarżący podlegał tak rozumianemu obowiązkowi podatkowemu w podatku dochodowym od osób fizycznych w trybie art. 9a ust. 2 u.p.d.o.f. na zasadach określonych w art. 30c tejże ustawy. Gdyby skarżący uzyskał przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej, musiałby je rozliczać według tej regulacji. Wówczas interpretacja użytego w art. 30c ust. 1 u.p.d.o.f. zwrotu "od dochodów (...) uzyskanych" przyjmująca, że przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że ma on zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy podatnik osiągnie dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej podlegające opodatkowaniu tzw. podatkiem liniowym, prowadziłoby do sprzeczności z normą z art. 9a ust. 2 u.p.d.o.f. Stanowiłoby to bowiem naruszenie zasad wykładni systemowej wewnętrznej omawianej ustawy podatkowej. Nie ulega wątpliwości, że złożenie oświadczenia o zawieszeniu działalności gospodarczej nie jest tożsame ze zgłoszeniem organowi podatkowemu likwidacji działalności gospodarczej. W myśl art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. nr 173, poz. 1807 ze zm., dalej jako: "u.s.d.g.") przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy, z zastrzeżeniem ust. 1a. Jak stanowi art. 14a ust. 3 u.s.d.g. w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Nie oznacza to, że nie może wykonywać żadnych czynności związanych z zawieszoną działalnością. Czynności te zostały przez ustawodawcę enumeratywnie wymienione, a należą do nich np. sprzedaż wyposażenia, regulowanie należności powstałych przed datą zawieszenia działalności, podejmowanie wszelkie czynności niezbędnych do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów (art. 14a ust. 4 u.s.d.g.). Stan zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej nie ma istotnego wpływu na możliwość dokonania wyboru, o którym mowa w art. 9a ust. 2 u.p.d.o.f. Oświadczenie podatnika o zawieszeniu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej nie rodzi żadnych skutków podatkowych. W żadnym razie nie stanowi o zaprzestaniu takiej działalności czy jej likwidacji. Dopiero informacja (oświadczenie) o likwidacji pozarolniczej działalności gospodarczej powoduje określone w ustawie podatkowej skutki. W świetle powyższych wniosków należało stwierdzić, że dokonana przez organ w zaskarżonej interpelacji wykładnia art. 6 ust. 8 u.p.d.o.f. nie budzi wątpliwości - już sam wybór przez skarżącego formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 30c u.p.d.o.f. przesądza o braku możliwości wspólnego rozliczenia podatku. W konsekwencji za uzasadniony należało uznać zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 6 ust. 8 u.p.d.o.f w zw. z art. 30c u.p.d.o.f. W związku z powyższym na uwzględnienie zasługiwał również zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Bezzasadny był natomiast zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z powyższą regulacją uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Oznacza to, że sąd administracyjny ma nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. Wymóg zawarcia w uzasadnieniu wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia należy rozumieć w ten sposób, że uzasadnienie musi pozwalać na skontrolowanie przez strony i sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia te wymogi. Sąd pierwszej instancji zawarł w nim jasną ocenę prawną, z której wynika dlaczego w stanie faktycznym opisanym we wniosku o wydanie interpretacji skarżący ma prawo do opodatkowania na podstawie art. 6 ust. 2 u.p.d.o.f. Skargę kasacyjną organu, jako mającą usprawiedliwione podstawy, należało w związku tym uwzględnić. Ponieważ stan faktyczny sprawy był niesporny i sprawa została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i oddalił skargę. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2, art. 205 § 2, art. 207 § 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI