II FSK 907/22

II FSK 907/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Polańska
Jan Grzęda /przewodniczący/
Maciej Jaśniewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Interpretacje podatkowe
Sygn. powiązane
I SA/Gd 1568/21 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2022-05-11
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1800
art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. a)
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Alicja Polańska, Protokolant Daria Chodko, po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. S.A. z siedzibą w G. (obecnie O. S.A. z siedzibą w P.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 1568/21 w sprawie ze skargi G. S.A. z siedzibą w G. (obecnie O. S.A. z siedzibą w P.) na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 4 października 2021 r. nr 0111-KDIB1-2.4010.327.2021.1.BD w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od O. S.A. z siedzibą w P. na rzecz Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1.1. Wyrokiem z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1568/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Grupy L. S.A. z siedzibą w Gdańsku (dalej: "Skarżąca", "Spółka") na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: "DKIS", "organ") z dnia 4 października 2021 r. wydaną w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. Wyrok ten dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl (dalej: "CBOSA").
1.2. Skarżąca wykorzystuje w swojej działalności instalacje, które w trakcie eksploatacji emitują gazy cieplarniane, w związku z czym objęta jest unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji tych gazów (dalej: "EU ETS") i podlega regulacjom ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (dalej: "ustawa o CO2"). Zgodnie z przepisami tej ustawy, w terminie do dnia 30 kwietnia każdego roku Spółka jako prowadzący instalację, za pośrednictwem rachunku w rejestrze Unii, jest zobowiązana do umorzenia uprawnień do emisji CO2 w liczbie równej wygenerowanej i potwierdzonej przez audytora emisji za rok poprzedni. Każdy uczestnik EU ETS otrzymuje pewną pulę darmowych uprawnień do emisji CO2 na poszczególne instalacje emitujące gazy cieplarniane i ma prawo przeprowadzać różnorodne transakcje z udziałem tych praw. W celu wywiązania się z obowiązków nałożonych ustawą o CO2, w przypadku niedoboru darmowych uprawnień w stosunku do emisji Spółka zawiera transakcje obejmujące pochodne instrumenty finansowe typu futures, gdzie instrumentem bazowym są uprawnienia do emisji CO2 (dalej: "instrumenty"), które stanowią instrumenty finansowe w rozumieniu ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 328 ze zm., dalej: "u.o.i.f.") oraz pochodne instrumenty finansowe w rozumieniu ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j.: Dz. U. 2021 r. poz. 1800 ze zm., dalej: "u.p.d.o.p."). Głównym celem zawarcia transakcji obejmujących instrumenty jest potrzeba zabezpieczenia podstawowej, operacyjnej działalności gospodarczej Skarżącej i są one ściśle powiązane z tą działalnością. W Spółce obowiązuje polityka zarządzania ryzykiem cen uprawnień do emisji CO2, która zapewnia zgodność działań prowadzonych na jej podstawie z celami strategicznymi spółki oraz określa ramy dla bezpiecznego i efektywnego zarządzania ryzykiem cen uprawnień do emisji CO2. W marcu 2021 r. spółka, dokonała aktualizacji polityki i wprowadziła podział transakcji na portfele w zależności od ich funkcji biznesowych: portfel tradingu, tj. portfel powiązany z pozostałymi transakcjami finansowymi dokonywanymi w ramach zarządzania ryzykiem cen uprawnień do emisji CO2, w celu wykorzystania przez tradera korzystnej sytuacji rynkowej oraz portfel zabezpieczeń, tj. portfel transakcji wykonywanych bezpośrednio w celu ograniczenia ryzyka finansowego. Dla każdego z portfeli kalkulowany jest niezależnie wynik na zarządzaniu oraz przypisane są odpowiednie limity. Do tej daty, zgodnie ze strategią spółki, nie były wydzielane portfele transakcyjne, gdyż spółka zakładała, iż wszystkie transakcje wykonywane są w kontekście zabezpieczenia podstawowej działalności operacyjnej spółki, tj. zabezpieczenia cen nabywanych uprawnień CO2 i potencjalnego, prognozowanego niedoboru uprawnień w okresach niewłączonych pod zarządzanie ryzykiem cen uprawnień do emisji CO2. Transakcje w zakresie ww. instrumentów mogą mieć charakter transakcji:
a) nierzeczywistych - kiedy nie dochodzi do fizycznej dostawy instrumentu bazowego, a jedynie do rozliczenia kasowego (rozliczenia między stronami różnicy pomiędzy ceną z dnia zawarcia kontraktu giełdowego a ceną rynkową z dnia zawarcia transakcji przeciwstawnej zgodnie z metodą FIFO (ang. first in first out), lub
b) rzeczywistych - kiedy dochodzi do fizycznej dostawy instrumentu bazowego (rozliczenie z giełdą po cenie z dnia zawarcia kontraktu giełdowego).
Decyzja co do charakteru transakcji jest podejmowana przed datą wygaśnięcia danego kontraktu. Co do zasady transakcje zawierane w ramach portfela zabezpieczeń powinny być rozliczane w sposób rzeczywisty, jednak w szczególnych przypadkach istnieje możliwość sprzedaży lub tzw. rolowania instrumentu tzn. wykonania jednoczesnej transakcji sprzedaży i zakupu instrumentów o różnych datach zapadalności. W przypadku portfela zabezpieczeń polityka dopuszcza również, w ramach określonych w niej limitów, brak konieczności domykania transakcji uprzednio zakupionych, które na skutek zmiany ekspozycji spółki okazały się nadmiarowe (over-hedging). Ewentualna nadwyżka będzie stanowić zabezpieczenie kolejnych okresów w momencie ich włączenia pod zarządzanie ryzykiem CO2. Zgodnie z zaleceniami audytora badającego księgi handlowe oraz regulacjami w zakresie MSSF (Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej), wycena zakupionych kontraktów Mar21 na dzień 31 grudnia 2020, które były wynikiem rolowania transakcji z grudnia 2020 (Dec20) do marca 2021 (Mar21), została zaprezentowana w księgach spółki jako instrumenty nie zakwalifikowane jako "na własny użytek" ("own use exemption" w ramach regulacji MSSF9 oznacza, iż umowa kupna lub sprzedaży pozycji niefinansowej musi zostać zawarta i nadal być utrzymywana w celu otrzymania lub dostarczenia tej pozycji niefinansowej, zgodnie z oczekiwanymi przez firmę wymaganiami dotyczącymi zakupu, sprzedaży lub użytkowania), ze względu na nierzeczywiste rozliczenie kontraktu Dec20, mimo iż około 61% wolumenu kontraktu Mar21 zakończyła się dostawą fizyczną i rzeczywistym rozliczeniem w marcu 2021 r. oraz około 37% wolumenu została zrolowana z Mar21 na Dec21, Dec22 i Dec23 w ramach portfela zabezpieczeń. W związku z przedstawionym powyżej stanem faktycznym, we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej Spółka zadała pytanie: Czy przychody i koszty związane z rozliczeniem transakcji futures, gdzie instrumentem bazowym są uprawnienia do emisji CO2, zawierane w ramach portfela zabezpieczeń ("hedging"), a następnie rolowane na następne okresy, w konsekwencji dla celów bilansowych nie są traktowane jako "na własny użytek", dla celów podatkowych będą stanowiły przychody ze źródeł kapitałowych, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.p., czy też stanowią przychody i koszty z działalności ogólnej ("innych źródeł przychodów")? Zdaniem Skarżącej, odpowiedź na powyższe pytanie powinna być przecząca. Spółka wskazała, że instrumenty będące przedmiotem wniosku o interpretację stanowią pochodne instrumenty finansowe w rozumieniu u.p.d.o.p. W konsekwencji, znajduje do nich zastosowanie art. 7b ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.p. stanowiący o konieczności wyodrębniania oddzielnego źródła przychodów: "zyski kapitałowe". Do źródła przychodów z pozostałej działalności podatnika powinny być kwalifikowane przychody (ewentualnie straty) osiągane przez podatnika z tytułu realizacji transakcji z udziałem: instrumentów, które nie posiadają na gruncie u.p.d.o.p. oraz pochodnych instrumentów finansowych, których celem jest zabezpieczenie dochodu z pozostałej działalności (art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b, d i e u.p.d.o.p.). Zdaniem Skarżącej ustalenia wymaga sposób odróżnienia dla celów podatkowych instrumentów o charakterze zabezpieczającym od instrumentów o charakterze niezabezpieczającym. W jej ocenie, przez instrumenty o charakterze zabezpieczającym rozumie się instrumenty, które nie stanowią samoistnych, niezależnych operacji zawieranych w celu osiągnięcia zysku z posiadanego kapitału, niezwiązanych z działalnością operacyjną podatnika, lecz takie, których zasadniczym celem jest zapewnienie stosownego zabezpieczenia dla określonego rodzaju działalności podmiotu (tj. w szczególności zabezpieczenie przychodów/kosztów tej działalności) i które z taką działalnością można powiązać. Na gruncie prawa podatkowego dla określenia charakteru danego instrumentu decydujące znaczenie powinna mieć intencja (cel) podmiotu zawierającego transakcję. Spółka uważa, że fakt rolowania rozliczenia danego pochodnego instrumentu finansowego na późniejsze okresy, w sytuacji gdy cel zawarcia transakcji danego instrumentu się nie zmienia i instrument faktyczne zostanie wykorzystany w pierwotnym celu jego zawarcia - w tym przypadku zabezpieczenie działalności operacyjnej podatnika nie ma wpływu na zmianę kwalifikacji źródła przychodów. Ewentualna zmiana źródła przychodów powodowałaby sztuczne rozbicie transakcji ściśle ze sobą powiązanych i błędne wyliczenie całkowitego wyniku na transakcji.
1.3. W interpretacji indywidualnej DKIS uznał stanowisko Spółki w części dotyczącej ustalenia, czy przychody i koszty związane z rozliczeniem transakcji futures, gdzie instrumentem bazowym są uprawnienia do emisji CO2 zawierane w ramach portfela zabezpieczeń (hedging), a następnie rolowane na następne okresy dla celów podatkowych należy zakwalifikować jako przychody i koszty z innych źródeł przychodów - za nieprawidłowe. Wskazał, że w przypadku transakcji z udziałem pochodnych instrumentów finansowych typu futures, zawieranych w ramach portfela zabezpieczeń, istotne znaczenie ma jednoznaczne ustalenie, czy przychody i koszty związane z ich rozliczeniem rzeczywiście służą zabezpieczeniu przychodów z prowadzonej działalności. Zgodnie z przedstawionym we wniosku opisem stanu faktycznego, zasadą jest rozliczanie tych kontraktów w sposób rzeczywisty, jednak w pewnych okolicznościach może dojść do rolowania kontraktu. Organ nie zgodził się z twierdzeniem Skarżącej, że dla kwalifikacji przychodów uzyskanych z kontraktów do właściwego źródła przychodów istotny jest wyłącznie cel zawarcia danej transakcji. Decydujące znaczenie ma, zdaniem DKIS, realizacja danego instrumentu w poszczególnych okresach. Jeśli realizacja instrumentu pochodnego w poszczególnych okresach w części nie dotyczy zabezpieczenia przychodów albo kosztów, niezaliczanych do zysków kapitałowych, to w tej części powinna zostać zaliczona do źródła: zyski kapitałowe, określonego w art. 7b u.p.d.o.p., stosownie do brzmienia ust. 1 pkt 6 lit. b) spornego przepisu. Przychody uzyskane w wyniku nierzeczywistej realizacji kontraktu należy przyporządkować do ww. źródła. W tym przypadku wystąpi nadwyżka posiadanych uprawnień, która może być przedmiotem sprzedaży lub rolowania, a zatem czynności które prowadzą do osiągnięcia przychodu/straty z tytułu transakcji z udziałem pochodnych instrumentów finansowych.
2.1. Oddalając skargę Spółki na powyższą interpretację, WSA w Gdańsku przedstawił obszerną analizę sposobu kwalifikowania przychodów do poszczególnych źródeł na gruncie u.p.d.o.p. Odwołując się następnie do stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, przyznał rację organowi. Sąd przytoczył w uzasadnieniu argumentację DKIS, zgodnie z którą cel zawarcia transakcji pochodnych instrumentów finansowych określony przez Spółkę jako zabezpieczenie podstawowego źródła przychodów nie może wyłącznie wpływać na kwalifikację wyniku z realizacji danego pochodnego instrumentu finansowego. Zdaniem Sądu konsekwencje podatkowe (sposób i moment ujęcia określonych transakcji w przychodach i kosztach podatkowych) zależą przede wszystkim od tego, czy transakcja ma charakter rzeczywisty, czy też nierzeczywisty, jak również od źródła przychodów, do jakiego wynik transakcji na pochodnych instrumentach finansowych jest zaliczany, przy czym samo ustalenie źródła zależy od tego, czy transakcja posiada cechy określające jej powiązanie z danym źródłem, a nie od tego czy powstała w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Nie każda bowiem transakcja zawierana w ramach działalności gospodarczej automatyczne wyklucza możliwość zakwalifikowania określonych przysporzeń do źródła kapitały pieniężne. Sąd wskazał również na znaczenie momentu rozpoznania przychodu (straty), stwierdzając, że przychód z tytułu realizacji transakcji nierzeczywistych (dodatni wynik z transakcji) powinien być rozpoznany w momencie realizacji praw wynikających z tych pochodnych instrumentów finansowych, w myśl art. 12 ust. 3f u.p.d.o.p. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzono, że skoro art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b) w zw. z art. 12 ust. 3 u.p.d.o.p. stanowi wprost o wykluczeniu ze źródła zyski kapitałowe przychodów służących zabezpieczeniu przychodów i kosztów działalności operacyjnej, to brak realizacji faktycznego zabezpieczenia tych przychodów i kosztów stanowi o konieczności rozliczania tych przychodów i kosztów w ramach źródła przychodów z zysków kapitałowych. Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się także uchybień proceduralnych.
2.2. Pismem z dnia 1 lipca 2022 r. skargę kasacyjną od powyższego wyroku do wniósł w imieniu Spółki pełnomocnik, zarzucając w niej:
I. W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wydanie przez WSA wyroku z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1) lit, c) p.p.s.a. w zw. z art. 146 § 1 p.p.s.a. przez wydanie wyroku z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przez naruszenie:
1) art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarga powinna zostać uwzględniona w całości;
2) art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm., dalej: "p.u.s.a.") przez dokonanie wadliwej kontroli legalności stanowiska DKIS, zawartego w Interpretacji, co skutkowało oddaleniem skargi;
3) art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wyroku przejawiające się w oparciu się w znacznej części uzasadnienia wyroku na stanowisku DKIS zawartym w interpretacji, jak też przez całkowite pominięcie (i nie odniesienie się do) argumentacji Spółki co do zakwalifikowania do odpowiedniego źródła przychodów w podatku dochodowym od osób prawnych transakcji futures w związku z tzw. rolowaniem instrumentu bazowego - co wskazuje na wadliwą kontrolę legalności rozstrzygnięcia zawartego w interpretacji;
4) art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 134
i 135 p.p.s.a. przez nieodniesienie się przez WSA w wyroku do wszystkich zarzutów Spółki przedstawionych w skardze w zakresie argumentacji Spółki co do zakwalifikowania do odpowiedniego źródła przychodów w podatku dochodowym od osób prawnych transakcji futures w związku z tzw. rolowaniem instrumentu bazowego;
5) art. 14b § 1 w zw. z art. 14c § 1 zdanie pierwsze i art. 14c § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: "O.p.") przez zaakceptowanie przez WSA ich błędnego zastosowania oraz zaakceptowanie naruszenia art. 14b § 1 w zw. z art. 14c § 1 zdanie pierwsze i zdanie drugie O.p. przez ich błędne niezastosowanie - w wyniku uznania za nieprawidłowe w części stanowiska Spółki, przedstawionego we wniosku oraz oddalenie skargi (co uzasadniania zarzut naruszenia art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), podczas gdy w stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym) analizowanym w interpretacji stanowisko Spółki przedstawione we wniosku, należało uznać za prawidłowe w całości, a Skargę uwzględnić (co uzasadnia również zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarga powinna być uwzględniona w całości).
II. W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 146 § 1 p.p.s.a. przez wydanie wyroku z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 14b § 1 w zw. z art. 14c § 1 zdanie pierwsze i art. 14c § 2 O.p. oraz art. 14b § 1 w zw. z art. 14c § 1 zdanie pierwsze i zdanie drugie O.p. w zw. z art. 7 ust. 1, ust. 2 i art. 7b ust. 1 pkt 6) lit. b) oraz art. 12 ust. 3 u.p.d.o.p. przez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwa ocenę co do ich zastosowania - polegającą na uznaniu, że w stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym) przedstawionym we wniosku przychody uzyskiwane przez Spółkę z transakcji futures dokonywanych w ramach portfela zabezpieczeń stanowią przychody Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych ze źródła przychodów "przychody z zysków kapitałowych", tj. przez przypisanie do źródła przychodów "zyski kapitałowe" przysporzenia, które wprost nie jest wskazane w art. 7b u.p.d.o.p., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania stanowiska Spółki, przedstawionego we wniosku za nieprawidłowe w części; w sytuacji, gdy w ocenie Spółki, w stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym) przedstawionym we wniosku należało uznać, iż przychody uzyskiwane przez Spółkę z transakcji futures dokonywanych w ramach portfela zabezpieczeń stanowią przychody w podatku dochodowym od osób prawnych z pochodnych instrumentów finansowych w rozumieniu art. 4a pkt 22 ustawy o CIT służących zabezpieczeniu przychodów albo kosztów, niezaliczanych do przychodów z zysków kapitałowych na gruncie u.p.d.o.p., a więc stanowią przychody z innego źródła przychodów niż "przychody z zysków kapitałowych" w rozumieniu u.p.d.o.p.; oraz
2) art. 14b § 1 w zw. z art. 14c § 1 zdanie pierwsze i art. 14c § 2 O.p. oraz art. 14b § 1 w zw. z art. 14c § 1 zdanie pierwsze i zdanie drugie O.p. w zw. z art. 7 ust. 1, ust. 2 i art. 7b ust. 1 pkt 6) lit. b) oraz art. 12 ust. 3 u.p.d.o.p. - przez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwą ocenę co do ich zastosowania przejawiającą się w zaakceptowaniu przez WSA w całości stanowiska DKIS w interpretacji w zaskarżonym zakresie, w tym więc w zakresie błędnego uznania przez WSA, iż w przypadku tzw. rolowania instrumentu bazowego w transakcji futures dokonywanej w ramach portfela zabezpieczeń na kolejny okres rozliczeniowy, przychód uzyskany przez Spółkę z takiej transakcji stanowi przychód ze źródła przychodów "zyski kapitałowe" (tj. nie stanowi przychodu z pochodnych instrumentów finansowych służących zabezpieczeniu przychodów albo kosztów, niezaliczanych do zysków kapitałowych) - w sytuacji, gdy jak Spółka we wniosku wskazała wprost (co nie powinno być kwestionowane w tej sprawie), sam fakt tzw. rolowania instrumentu bazowego nie zmienia przecież celu w jakim transakcja jest zawarta, tj. zabezpieczenia przychodów (kosztów) z bieżącej działalności gospodarczej Spółki, a także faktycznego wykorzystywania instrumentu bazowego do zabezpieczenia działalności operacyjnej Spółki (pomimo braku wyraźnego odniesienia się do argumentu Spółki w tym zakresie zawartego w skardze).
Wobec tak postawionych zarzutów, Skarżąca wniosła o uchylenie w całości wyroku WSA i merytoryczne rozpoznanie sprawy przez NSA - przez uchylenie interpretacji w części uznającej stanowisko Spółki, przedstawione we wniosku, za nieprawidłowe, względnie o uchylenie w całości wyroku WSA i przekazanie tej sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA.
2.3. Pismem z dnia 26 lipca 2022 r. DKIS wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną, w której domagał się jej oddalenia i zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna jest niezasadna.
3..2. Skarga kasacyjna zawiera zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Co do zasady w takiej sytuacji w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów procesowych. Za bezpodstawny należy uznać zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. Przepis ten dotyczy sposobu orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny i ma charakter wynikowy, stąd nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Oznacza to, że dla swej skuteczności musi on zostać powołany w powiązaniu z odpowiednimi przepisami materialnego lub procesowego prawa podatkowego, które w ocenie strony skarżącej zostały w spawie naruszone przez organ, a następnie przez wojewódzki sąd administracyjny. Tym samym wymaga wskazania norm dopełnienia z ustaw czy to dotyczących prawa materialnego, czy też prawa procesowego, które były podstawą prowadzenia postępowania i rozstrzygania przez organy administracji lub podatkowe, w tym także przez organ interpretacyjny. Niezasadne są także zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. Przepisy te określają w istocie podstawową funkcję sądów administracyjnych i toczącego się przed nimi postępowania, wskazując na istotę sądowej kontroli administracji. Norma w nich wyrażona ma przede wszystkim charakter ustrojowy i sąd administracyjny może ją naruszyć wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określony w p.p.s.a. bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 grudnia 2014 r., w sprawie II FSK 2684/14 oraz z dnia 14 lipca 2015 r. , sygn. akt II FSK 1473/13, publ. CBOSA). Przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. nakazuje sądom administracyjnym stosowanie środków określonych w ustawie. Nie można zaś zarzucić WSA w Gdańsku, aby nie dokonał kontroli legalności zaskarżonej interpretacji indywidualnej, bądź by nie zastosował środka przewidzianego prawem, gdyż jak wynika z rozstrzygnięcia i jego uzasadnienia jako podstawę wydania wyroku przyjęto finalnie art. 151 p.p.s.a. w relacji do rozważań dotyczących wskazanych wcześniej przepisów.
3.3. Także przekonanie strony o wadliwości kontroli legalności zaskarżonej interpretacji z uwagi na treść uzasadnienia wyroku, które podziela stanowisko organu interpretacyjnego, nie może stanowić o zaniechaniu kontroli legalności zaskarżonego do Sądu pierwszej instancji aktu. Również akceptacja przez Sąd pierwszej instancji stanowiska zaprezentowanego przez DKIS nie sprowadzała się do prostego powielenia tez z uzasadnienia interpretacji indywidulanej. Sąd meriti zgadzając się z organem interpretacyjnym nie ograniczył się jedynie do powtórzenia jego stanowiska, lecz dokonał jego oceny, której wynik był z nim zbieżny. Z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcie w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, czy też argumentacji strony, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd administracyjny pierwszej instancji nie jest zobowiązany odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji niemających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważań dotyczących wszystkich zarzutów i całej argumentacji zawartej w skardze nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy. Jeżeli wyczerpujące przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zamyka zagadnienie stanu prawnego, to za zbędne należy uznać ustosunkowanie się do tych argumentów skargi, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej, której prawidłowość interpretacji i zastosowania przez organ interpretacyjny stanowi przedmiot kontroli sądu administracyjnego. Dopiero pominięcie zarzutów i argumentów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dodatkowo wykazanie w skardze kasacyjnej takiego właśnie ich charakteru, a mianowicie, że należycie je oceniając oraz prawidłowo identyfikując z ich punktu widzenia istotę spornego w sprawie zagadnienia sąd ten mógłby inaczej orzec w sprawie, stanowi uzasadnioną podstawę do uchylenia wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że żadna z przywołanych przez stronę skarżącą interpretacji indywidualnych nie była zbieżna z opisem stan faktycznego i zagadnieniem prawnym przedstawionym w rozpatrywanej sprawie we wniosku o wydanie interpretacji indywidulanej.
3.4. Za bezpodstawne należy uznać także zarzuty art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 14b § 1 w zw. z art. 14c § 1 zdanie pierwsze i art. 14c § 2 O.p., które w istocie powiązano z prawnomaterialną oceną wydanej interpretacji indywidulanej. Tym samym o ich bezskuteczności świadczy niezasadność zarzutów naruszenia prawa materialnego. Podstawowe zatem znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miała właściwa wykładnia prawa materialnego i ocena możliwości jego zastosowania do opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego. Dotyczy to zarzutów naruszenia art. 7 ust. 1, ust. 2 i art. 7b ust. 1 pkt 6) lit. b) oraz art. 12 ust. 3 u.p.d.o.p., które dodatkowo w skardze kasacyjnej powiązano z przepisami art. 14b § 1 w zw. z art. 14c § 1 zdanie pierwsze i art. 14c § 2 O.p. oraz art. 14b § 1 w zw. z art. 14c § 1 zdanie pierwsze i zdanie drugie O.p. Oś sporu dotyczy przede wszystkim wykładni art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.p., który stanowi, że za przychody z zysków kapitałowych uważa się przychody z papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem pochodnych instrumentów finansowych służących zabezpieczeniu przychodów albo kosztów, niezaliczanych do zysków kapitałowych. W realiach stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego rozstrzygnięcia wymaga, czy opisany przez Spółkę mechanizm uzyskiwania przychodów związanych z brakiem konieczności domykania transakcji futures, w których instrumentem bazowym są uprawnienia do emisji CO2, zawieranych w ramach portfela zabezpieczeń, z uwagi na to, że okazały się nadmiarowe i zostają rolowane na następne okresy, należy kwalifikować jako przychody ze źródeł kapitałowych, czy też z działalności ogólnej (operacyjnej) Spółki. Nie ulega wątpliwości, że opisane transakcje generują przychody z pochodnych instrumentów finansowych. Spór dotyczy tego, czy służą one zabezpieczeniu przychodów albo kosztów, niezaliczanych do zysków kapitałowych, czyli z podstawowej działalności Spółki. W opisanym stanie faktycznym i zdarzeniu przyszłym transakcje w zakresie instrumentów finansowych w ramach portfela zabezpieczeń powinny być co do zasady rozliczane w sposób rzeczywisty, tj. po zapadnięciu kontraktu powinna następować dostawa instrumentu bazowego za cenę ustaloną w dniu zakupu instrumentu. Jednocześnie w opisanej polityce zabezpieczeń dopuszczono brak konieczności domykania transakcji uprzednio zakupionych, w przypadkach tzw. over-hedgingu. Opisane przez Skarżącą transakcje nierzeczywiste polegają na możliwości rolowania nadmiarowych transakcji, czyli ich przeniesienia na późniejsze okresy. Tym samym nie służą one na bieżąco rozliczeniom transakcji w zakresie instrumentów pochodnych dla celów działalności operacyjnej Spółki. W istocie możliwość rolowania instrumentów wynika z przekroczenia niedoboru zakupionych już uprawnień i ma celu w szerszej perspektywie optymalizację płynności Spółki. Działanie takie należy uznać za racjonalne, lecz nie można uznać, że ma ono na celu zabezpieczenie przychodów albo kosztów, niezaliczanych do zysków kapitałowych, po myśli art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. Spółka dokonując wykładni analizowanego przepisu błędnie utożsamia cel rolowania instrumentów finansowych z zabezpieczeniem przychodów z działalności operacyjnej. Można zgodzić się ze Skarżącą, że celem rolowania instrumentu jest w dalszej perspektywie również służenie jej podstawowej, operacyjnej działalności. Z eksponowanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej słownikowego znaczenia słowa "służący" wynika jedynie tyle, że dotyczy ono "działania dotyczącego czyjegoś dobra", "bycia używanym", "bycia w czymś użytecznym" lub "wpływającym na coś dodatnio". Nie wyjaśnia ono charakteru związku przychodu z instrumentu finansowego z przychodami z działalności operacyjnej danego podatnika. Ponadto przeciwstawiono temu znaczenie słownikowe czasownika "wykorzystywać", które także nie wyjaśnia co oznacza "użycie czegoś dla osiągnięcia jakiegoś celu, bądź zysku". Należy wobec tego mieć na uwadze, że ustawodawca posługuje się w treści art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.p. wyrażeniem ustawowym mówiącym o "instrumentach finansowych służących zabezpieczeniu przychodów". Nie można zatem pomijać tego, że aby dany instrument finansowy został wyłączony z katalogu przychodów z zysków kapitałowych, konieczne jest aby służył on zabezpieczeniu przychodów z zysków innych niż kapitałowe. To zaś oznacza konieczność ukierunkowania danego instrumentu finansowego na bezpieczeństwo źródła przychodów innego niż z zysków kapitałowych. Niezbędne jest zatem powiązanie kategorii możliwego do osiągnięcia zysku, który może być osiągnięty z instrumentu finansowego, z określonym strumieniem przychodów. Ten zaś w okresie trwania rolowania zgodnie z opisem Skarżącej ma generować przychody kapitałowe. Skoro w ramach polityki zarządzania ryzykiem dopuszczono możliwość rolowania "nadmiarowych" (over-hedging) transakcji i ich przenoszenia na przyszłe okresy, to znaczy to tyle, że choć nadal znajdują się one w portfelu zabezpieczeń, w istocie stanowią instrument dodatkowego zysku (bądź straty), który nie służy już w tym czasie zabezpieczeniu przychodów niezaliczanych do zysków kapitałowych. Pochodny instrument finansowy staje się w tym okresie elementem inwestycji, w ramach której Spółka wykorzystuje nadmiarowe, uprzednio zakupione instrumenty w ramach rozliczania transakcji futures. Nie można jednak uznać, że w chwili podejmowania decyzji o rolowaniu transakcji te nadmiarowe kontrakty nadal służą zabezpieczeniu przychodów z działalności operacyjnej. Od tego momentu w części rolowanej służą one bowiem wyłącznie uzyskiwaniu przychodów z zysków kapitałowych.
3.5. Na taką ocenę analizowanego rozliczenia transakcji futures wpływ ma także ich postrzeganie na gruncie prawa bilansowego. Rolowane kontrakty nie są kwalifikowane zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej jako instrumenty "na własny użytek" ("own use exemption"). Choć w tym przypadku kwalifikacja rachunkowa nie znajduje przełożenia na ocenę prawnopodatkową, to tym niemniej w sferze faktycznej potwierdza ona brak faktycznego związku przychodów generowanych z rolowanych transakcji z ogólną i podstawową działalnością Spółki. Nie można wobec tego uznać, że zgodnie z przyjętą przez Skarżącą od marca 2021 r. polityką zarządzania ryzykiem czynność rolowania transakcji futures ma charakter jedynie techniczny. Oznacza ona bowiem zmianę podejścia do nadmiarowych transakcji z modelu służącego zabezpieczeniu przychodów z działalności operacyjnej Spółki na model, w którym nadmiarowe transakcje są wykorzystywane do generowania przychodów z zysków kapitałowych. Potwierdza to zatem, że przychody z rolowanych transakcji służą w istocie zabezpieczeniu przychodu z zysków kapitałowych. Za zasadne wobec tego należy uznać stanowisko Sądu meriti, że dla oceny możliwości zastosowania art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.p. do rolowanych transakcji futures znaczenie ma także to, czy dana transakcja ma charakter rzeczywisty, czy też nierzeczywisty. Kwalifikacja zaś do właściwego źródła zależy od tego, czy transakcja posiada cechy określającej jej powiązanie z danym źródłem, a nie od tego czy powstała w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, gdyż nie każda transakcja zawierana w ramach działalności gospodarczej automatyczne wyklucza możliwość zakwalifikowania określonych przysporzeń do źródła kapitały pieniężne. W rezultacie za bezzasadne należy uznać także zarzuty naruszenia art. 12 ust. 3 u.p.d.o.p. przez jego błędna wykładnię i niewłaściwą ocenę co do zastosowania, gdyż przychody będące przedmiotem wątpliwości Spółki zaliczyć należy do przychodów związanych z działalnością gospodarczą w rozumieniu tego przepisu.
3.6. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).