II FSK 9/07

II FSK 9/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Grzelak /przewodniczący/
Edyta Anyżewska
Jan Grzęda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
I SA/Łd 294/06 - Wyrok WSA w Łodzi z 2006-06-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1918 nr 21 poz 67
art 184
Dekret w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Andrzej Grzelak, Sędzia NSA Edyta Anyżewska, Sędzia NSA Jan Grzęda (sprawozdawca), Protokolant Anna Dziewiż, po rozpoznaniu w dniu 27 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Łd 294/06 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji określającej zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Przedsiębiorstwa W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi kwotę 120,00 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 8 czerwca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z [...] o odmowie uchylenia decyzji określającej zaległość w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 rok.
Z uzasadnienia wyroku wynikało, że ostateczną i prawomocną decyzją [...] Izba Skarbowa w Łodzi określiła skarżącej Spółce zaległość w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. w kwocie 675.721 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Określona w decyzji zaległość podatkowa wynikała m.in. z zaliczenia do przychodów spółki wartości nieodpłatnych świadczeń w wysokości 51.205,14 złotych związanych z korzystaniem z nieoprocentowanych pożyczek udzielonych przez A. S. (200.000 zł), A. G. (250.000 zł) oraz J. Z. (200.000 zł). Wartość tych świadczeń obliczono zgodnie z art. 12 ust. 6 pkt. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tj. Dz. U. z 1993 r. Nr 106. poz. 482 ze zm. - dalej określanej jako "u.p.d.o.p.").
23 grudnia 2004 r. spółka W. złożyła do Izby Skarbowej w Łodzi wniosek o wznowienie postępowania podatkowego. Do wniosku dołączono kopie dokumentów z akt postępowania karnego prowadzonego w Prokuraturze Okręgowej w Łodzi, które miały potwierdzać, że pożyczki udzielone przez udziałowców spółki nie miały miejsca.
Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi wznowił na żądanie strony postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...], lecz decyzją z [...] odmówił uchylenia prawomocnej decyzji, gdyż w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak samo jak decyzja dotychczasowa. Przyjęto bowiem, iż materiał dowodowy zgromadzony w wyniku wznowionego postępowania podatkowego dawał podstawy do przyjęcia, iż pieniądze objęte zakwestionowanymi umowami pochodziły z nieoprocentowanej pożyczki, lecz tylko od jednej osoby - J. Z.. Powyższy fakt nie rzutuje jednak na treść rozstrzygnięcia, ponieważ nie zmieniała faktu, iż spółka korzystała z nieoprocentowanej pożyczki, stanowiącej przysporzenie majątkowe spełniające kryteria przychodów zdefiniowane w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Za bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostawało więc ustalenie, czy pieniądze przekazane spółce pochodziły od jednego, czy od kilku pożyczkodawców.
Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
W skardze na decyzję wydaną w postępowaniu odwoławczym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca wniosła o jej uchylenie podnosząc zarzut naruszenia art. 122 i 125 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa
Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny motywując oddalenie skargi stwierdził, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że spółka otrzymała środki pochodzące z nieudokumentowanych źródeł. Za trafne uznał również stanowisko, zgodnie z którym bez znaczenia dla rozstrzygnięcia podatkowego pozostaje to, czy pochodziły od jednej czy trzech osób. Istotne pozostaje, że spółka korzystała z udzielonych jej kwot nieodpłatnie, ponieważ nieodpłatne świadczenia są źródłem przychodów w rozumieniu art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. Stwierdzając zatem, iż zaskarżona decyzja nie naruszała prawa, oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).
W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik skarżącej spółki wnosząc o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucił sądowi I instancji mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutu zawartego w skardze, gdzie podnoszono, iż księgowa i kasjerka skarżącej spółki złożyły oświadczenia, z których miało wynikać, iż udzielane pożyczki były całkowicie fikcyjne w związku z czym skarżąca nigdy nie dysponowała pieniędzmi pochodzącymi z pożyczek.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że gdyby WSA odniósł się do pominiętego zarzutu, musiałby przyjąć, że pieniądze rzekomo objęte pożyczkami faktycznie stanowiły własność spółki i jako takie nie mogły być opodatkowane z tytułu nieodpłatnego świadczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest bezzasadna.
Podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie mógł stanowić wystarczającej podstawy do jej uwzględnienia.
Zdaniem strony naruszenie tego przepisu przez Sąd I instancji polegało na nieodniesieniu się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutu podniesionego w skardze, skutkiem czego doszło do zaaprobowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnych ustaleń faktycznych ległych u podstaw decyzji o odmowie uchylenia prawomocnej decyzji.
Przyjęta za podstawę kasacyjną kwalifikacja podnoszonych uchybień nie jest jednak pełna. Z treści zarzutu wynika bowiem, iż istota zastrzeżeń, jakie pod adresem zaskarżonego orzeczenia żywi skarżąca spółka sprowadza się do błędnego uznania za prawidłowe ustaleń faktycznych Dyrektora Izby Skarbowej, co było przyczyną nieuwzględnienia zarzutu skargi na decyzję podatkową.
Tymczasem zauważyć należy, iż zgodnie ze art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten reguluje zatem instytucję o porządkowym charakterze wskazując obligatoryjne elementy składowe uzasadnienia wyroku.
Redakcja przepisu uprawnia wniosek, iż uzasadnienie wyroku jest w istocie rzeczy instytucją wtórną w stosunku do postępowania przeprowadzonego przed Sądem administracyjnym. Sprowadza się ono bowiem do rekapitulacji jego przebiegu i prezentacji stanowiska Sądu, jakie ten zajął w sporze zaistniałym między stronami. Tym samym zarzut naruszenia art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadniczo nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Wadliwe uzasadnienie może co najwyżej bowiem wskazywać na uchybienia popełnione na etapie rozpoznania skargi przez Sąd, wyrazem czego jest właśnie pisemne uzasadnienie. Stąd też wady uzasadnienia mogą stanowić dla strony jedynie sygnał, iż mogło dojść do popełnienia uchybień, które ażeby stały się podstawą skutecznego zarzutu, muszą zostać wyeksponowane, tj. procesowo zgłoszone i uzasadnione, zgodnie z wymogami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konieczność taka wynika bowiem z treści art. 174 oraz art. 183 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z których ten ostatni pozbawia Naczelny Sąd Administracyjny prawa wykraczania poza granice skargi kasacyjnej z wyłączeniem przypadków nieważności postępowania, które w tej sprawie nie zachodzą. W konsekwencji można wyrazić pogląd, iż zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będzie skuteczny tylko wtedy, gdy połączony zostanie z innymi uchybieniami Sądu zaistniałymi na etapie rozpoznawania skargi, które zostaną zarzucone zgodnie z wymogami formalnymi, jakie formułuje Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a przy tym skarżący dowodnie je wykaże w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (zob. wyr. NSA z 8.XII.2005 II FSK 25/05 LEX 190352).
W niniejszej sprawie strona powołuje art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako samodzielną podstawę kasacyjną w istocie rzeczy twierdząc, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszając ten przepis zaaprobował błędne ustalenia faktyczne.
Nie wskazuje jednak poprawnie przepisów procedury sądowoadministracyjnej, naruszenie których doprowadziło do zaakceptowania błędnych ustaleń faktycznych.
Błędne przyjęcie za prawidłowe ustaleń faktycznych poczynionych przez organy podatkowe również nie może być podniesione - w świetle powyższych rozważań - jako zarzut naruszenia art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Analizując zaskarżony wyrok pod względem naruszenia wskazanego przepisu, Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził naruszenia prawa, gdyż uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zawiera wszystkie przewidziane w tym przepisie elementy.
Wprawdzie Sąd I instancji nie wywiódł szczegółowo, dlaczego nie uwzględnił twierdzeń strony wywodzącej z treści oświadczeń dwóch pracownic skarżącej spółki okoliczności świadczące o potrzebie uchylenia prawomocnej decyzji podatkowej, niemniej trzeba uznać, że odniósł się do nich, stwierdzając, iż nie rzutowały one na ocenę treści rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej. Tak więc nie można Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi stawiać zarzutu niekompletności uzasadnienia wyroku.
Uwzględniając całość przytoczonej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną (art. 184 p.p.s.a.), obciążając skarżącą spółkę kosztami postępowania kasacyjnego (art. 204 pkt 1 p.p.s.a.).