II FSK 881/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła możliwości odliczenia od dochodu kwot renty ustanowionej bez wynagrodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Izby Skarbowej, uznając, że ustanowienie renty było skuteczne i pozwalało na odliczenie od dochodu zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT. Sąd pierwszej instancji argumentował, że umowa renty, nawet zawarta bez formy aktu notarialnego, może być ważna, jeśli świadczenie zostało spełnione, a świadczenia okresowe mają byt samodzielny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 czerwca 2006 r. uchylił zaskarżony wyrok WSA. NSA oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach Kodeksu cywilnego, wskazując, że umowa renty ustanowiona bez wynagrodzenia powinna być zawarta w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności (art. 906 par. 2 w zw. z art. 890 par. 1 Kc). Sąd podkreślił, że umowa zawarta bez zachowania tej formy jest nieważna (art. 73 par. 2 Kc). NSA odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, zgodnie z którym częściowe spełnienie świadczenia nie konwaliduje braku formy aktu notarialnego w przypadku renty ustanowionej na czas nieoznaczony. W związku z tym, że umowa renty zawarta przez Mirosława Ś. z Krzysztofem U. nie spełniała wymogów formalnych, była nieważna, a kwoty wypłacone tytułem renty nie mogły zostać odliczone od dochodu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja wymogów formalnych umowy renty bez wynagrodzenia i jej skutków podatkowych. Podkreślenie rygoru formy aktu notarialnego dla tego typu umów.
Dotyczy specyficznej sytuacji renty ustanowionej bez wynagrodzenia i niezachowania formy aktu notarialnego. Nie dotyczy rent ustanowionych za wynagrodzeniem ani umów zawartych z zachowaniem wymaganej formy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa renty ustanowiona bez wynagrodzenia, zawarta bez zachowania formy aktu notarialnego, może zostać uznana za ważną i skutkować możliwością odliczenia świadczeń od dochodu, jeśli świadczenie zostało częściowo spełnione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa renty ustanowiona bez wynagrodzenia, zawarta bez zachowania formy aktu notarialnego, jest nieważna, a częściowe spełnienie świadczenia nie konwaliduje jej wadliwości.
Uzasadnienie
NSA oparł się na przepisach Kodeksu cywilnego (art. 906 par. 2 w zw. z art. 890 par. 1 Kc), zgodnie z którymi umowa renty bez wynagrodzenia wymaga formy aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Sąd uznał, że art. 73 par. 2 Kc wyklucza możliwość konwalidacji takiej umowy przez częściowe spełnienie świadczenia, powołując się na orzecznictwo SN.
Jak należy interpretować art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w kontekście odliczania rent i innych trwałych ciężarów, gdy umowa ustanawiająca rentę jest wadliwa formalnie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odliczeniu od dochodu podlegają jedynie świadczenia wynikające z ważnie ustanowionej renty, co oznacza, że wadliwość formalna umowy renty uniemożliwia jej odliczenie.
Uzasadnienie
Skoro umowa renty była nieważna z powodu niezachowania wymaganej formy, nie stanowiła ona ważnego tytułu prawnego do świadczeń, które mogłyby być odliczone od dochodu na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT.
Przepisy (7)
Główne
u.p.d.o.f. art. 26 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Podstawa obliczenia podatku obejmuje dochód po odliczeniu kwot rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym, niestanowiących kosztów uzyskania przychodów. Warunkiem odliczenia jest skuteczne ustanowienie renty.
Pomocnicze
k.c. art. 906 § par. 1-2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Umowa renty może być ustanowiona za wynagrodzeniem lub bez wynagrodzenia. W przypadku renty ustanowionej bez wynagrodzenia stosuje się przepisy o darowiźnie.
k.c. art. 890 § par. 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.
k.c. art. 73 § par. 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej z powodu niezachowania wymaganej formy nie może być przez strony usunięta przez późniejsze oświadczenie obu stron, złożone po powstaniu sporu o ważność czynności prawnej.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, orzeczenie lub akt, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA orzeka w przedmiocie skargi kasacyjnej, uwzględniając ją lub oddalając.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa renty ustanowiona bez wynagrodzenia, zawarta bez formy aktu notarialnego, jest nieważna. • Częściowe spełnienie świadczenia rentowego nie konwaliduje braku formy aktu notarialnego w przypadku renty ustanowionej na czas nieoznaczony. • Nieważna umowa renty nie stanowi podstawy do odliczenia świadczeń od dochodu.
Odrzucone argumenty
Stanowisko WSA, że umowa renty bez wynagrodzenia, zawarta bez formy aktu notarialnego, może być ważna po częściowym spełnieniu świadczenia. • Argumentacja WSA, że świadczenia okresowe renty mają byt samodzielny i mogą być odliczane rokrocznie, nawet przy wadliwej umowie.
Godne uwagi sformułowania
umowa renty ustanowiona bez wynagrodzenia, nieważna z powodu niezachowania formy aktu notarialnego, nie przekształca się w umowę nienazwaną o takiej samej treści jak umowa renty • wypłacenie rat za 2000 r. w sytuacji, gdy umowa renty została zawarta na czas nieoznaczony, nie mogło konwalidować braku formy tej umowy.
Skład orzekający
Jerzy Rypina
przewodniczący sprawozdawca
Edyta Anyżewska
członek
Stefan Babiarz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych umowy renty bez wynagrodzenia i jej skutków podatkowych. Podkreślenie rygoru formy aktu notarialnego dla tego typu umów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji renty ustanowionej bez wynagrodzenia i niezachowania formy aktu notarialnego. Nie dotyczy rent ustanowionych za wynagrodzeniem ani umów zawartych z zachowaniem wymaganej formy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii formalnych wymogów umów cywilnoprawnych i ich wpływu na rozliczenia podatkowe, co jest istotne dla wielu podatników i profesjonalistów.
“Nieważna renta, czyli jak błąd formalny może kosztować utratę prawa do odliczeń podatkowych.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.