II FSK 872/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. K. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Sprawa dotyczyła opodatkowania dochodu ze sprzedaży udziału w nieruchomości nabytej w drodze spadku po matce. Podatnik sprzedał swój udział w nieruchomości w 2014 r., a część ceny sprzedaży została przeznaczona na spłatę kredytu hipotecznego zaciągniętego przez spadkodawczynię. Organ podatkowy i Sąd I instancji uznali, że spłata tego kredytu nie stanowi kosztu uzyskania przychodu ani kosztu odpłatnego zbycia nieruchomości, co skutkowało naliczeniem podatku od całej kwoty sprzedaży. Skarżący argumentował, że spłata długu spadkowego powinna być zaliczona do kosztów, aby uniknąć opodatkowania kwoty, która faktycznie nie powiększyła jego majątku. Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając argumentację skarżącego, uchylił zaskarżony wyrok i decyzję organu. Sąd uznał, że ścisła wykładnia przepisów prowadziłaby do absurdalnych i niesprawiedliwych konsekwencji, naruszając zasady konstytucyjne dotyczące ochrony własności i równości wobec prawa. Podkreślono, że podatek dochodowy powinien być płacony od rzeczywiście uzyskanego dochodu, a opodatkowanie kwoty przeznaczonej na spłatę długów spadkowych byłoby nadmiernym obciążeniem. Sąd wskazał również na rozbieżności w orzecznictwie NSA i zmiany legislacyjne, które potwierdzają potrzebę uwzględnienia takich wydatków.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie spłaty długów spadkowych (w tym kredytów hipotecznych) za koszt uzyskania przychodu przy sprzedaży nieruchomości nabytej w spadku, zwłaszcza w kontekście ochrony przed nadmiernym opodatkowaniem i zapewnienia równości traktowania podatników.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 1 stycznia 2019 r. (choć NSA argumentuje, że wykładnia jest nadal aktualna). Zmiany legislacyjne od 2019 r. wprost uwzględniają ciężary spadkowe jako koszty, co może wpływać na bezpośrednie zastosowanie tego orzeczenia do nowszych stanów faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy spłata kredytu hipotecznego zaciągniętego przez spadkodawcę, z nieruchomości nabytej w drodze spadku, stanowi koszt uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia tej nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, spłata kredytu hipotecznego zaciągniętego przez spadkodawcę stanowi koszt uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości nabytej w drodze spadku, w celu uniknięcia nadmiernego opodatkowania i naruszenia zasady równości.
Uzasadnienie
NSA uznał, że ścisła wykładnia przepisów art. 22 ust. 6d u.p.d.o.f. prowadziłaby do absurdalnych i niesprawiedliwych konsekwencji, naruszając zasady konstytucyjne. Podatek dochodowy powinien być płacony od rzeczywiście uzyskanego dochodu, a opodatkowanie kwoty przeznaczonej na spłatę długów spadkowych byłoby nadmiernym obciążeniem. Sąd podkreślił, że spłata długu spadkowego powinna być uwzględniona jako koszt, aby zapewnić równość traktowania podatników.
Czy sprzedaż nieruchomości obciążonej hipoteką wymaga obowiązkowej spłaty długów w celu jej zbycia?
Odpowiedź sądu
Nie, sprzedaż nieruchomości obciążonej hipoteką nie wymaga obowiązkowej spłaty długów w celu jej zbycia, jednakże z perspektywy ochrony interesów nabywcy, spłata ta może być warunkiem transakcji.
Uzasadnienie
Choć zbycie nieruchomości przez dłużnika nie narusza praw wierzyciela hipotecznego, to z punktu widzenia racjonalnego nabywcy, który nie chce stać się nowym dłużnikiem, spłata hipoteki może być kluczowa dla zawarcia transakcji. NSA podkreślił, że okoliczności gospodarcze nakazują uwzględniać interes nabywcy.
Czy wykładnia językowa przepisów podatkowych może być odstąpiona w sytuacji, gdy prowadzi do absurdalnych lub rażąco niesprawiedliwych konsekwencji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wykładnia językowa nie jest absolutna i może być odstąpiona, gdy prowadzi do absurdów, rażącej niesprawiedliwości lub nieracjonalnych konsekwencji, naruszając tym samym ratio legis przepisu lub zasady konstytucyjne.
Uzasadnienie
NSA powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i własne, wskazując, że w sytuacjach, gdy ścisłe zastosowanie wykładni językowej prowadzi do wypaczenia sensu przepisu lub rażąco niesłusznych wniosków, konieczne jest sięgnięcie po inne dyrektywy wykładni, w tym celościową.
Przepisy (28)
Główne
u.p.d.o.f. art. 19 § 1 zd. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 22 § 6c i 6d
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 9 § 1 i 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 10 § 1 pkt 8
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 21 § 1 pkt 131
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 23
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 26 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
k.c. art. 244 § 1
Kodeks cywilny
u.k.w.h. art. 65 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 122
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 123 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 2a
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 84 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 21 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.g.n. art. 158
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego art. 38 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § 1 pkt 2 lit. a
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § 1 pkt 1 lit. a
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 2 § 6
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spłata kredytu hipotecznego zaciągniętego przez spadkodawcę powinna być traktowana jako koszt uzyskania przychodu przy sprzedaży odziedziczonej nieruchomości, aby uniknąć nadmiernego opodatkowania i naruszenia zasady równości wobec prawa. • Ścisła wykładnia przepisów podatkowych prowadząca do rażąco niesprawiedliwych lub absurdalnych konsekwencji powinna być odstąpiona na rzecz wykładni celowościowej. • Opodatkowanie kwoty, która faktycznie nie powiększyła majątku podatnika, narusza konstytucyjne zasady ochrony własności i równości.
Odrzucone argumenty
Spłata kredytu hipotecznego zaciągniętego przez spadkodawcę nie stanowi kosztu uzyskania przychodu ani kosztu odpłatnego zbycia nieruchomości w rozumieniu przepisów u.p.d.o.f. obowiązujących w 2014 r., ponieważ art. 22 ust. 6d zawiera zamknięty katalog kosztów. • Sprzedaż nieruchomości obciążonej hipoteką nie wymaga obowiązkowej spłaty długów, a wierzyciel hipoteczny może dochodzić zaspokojenia od nowego właściciela. • Zmiany legislacyjne od 2019 r. wprowadzające możliwość uwzględnienia ciężarów spadkowych jako kosztów mają charakter prawotwórczy, a nie doprecyzowujący poprzednie brzmienie przepisów.
Godne uwagi sformułowania
podatek dochodowy ma charakter podatku płaconego od rzeczywiście uzyskanego dochodu • wykładnia językowa nie może bowiem prowadzić do rozstrzygnięcia, które w świetle powszechnie akceptowanych wartości musi być uznane za rażąco niesłuszne, niesprawiedliwe, nieracjonalne lub niweczące rationem legis interpretowanego przepisu • w przypadku Skarżącego opodatkowaniu nie podlegał dochód, a nawet przychód rozumiany jako definitywne przysporzenie po jego stronie • spłata kredytu hipotecznego nie mieści się w ustawowych kryteriach kosztu uzyskania przychodu zawartych w ww. przepisie
Skład orzekający
Jerzy Płusa
przewodniczący
Zbigniew Romała
sprawozdawca
Jan Grzęda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie spłaty długów spadkowych (w tym kredytów hipotecznych) za koszt uzyskania przychodu przy sprzedaży nieruchomości nabytej w spadku, zwłaszcza w kontekście ochrony przed nadmiernym opodatkowaniem i zapewnienia równości traktowania podatników."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 1 stycznia 2019 r. (choć NSA argumentuje, że wykładnia jest nadal aktualna). Zmiany legislacyjne od 2019 r. wprost uwzględniają ciężary spadkowe jako koszty, co może wpływać na bezpośrednie zastosowanie tego orzeczenia do nowszych stanów faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu opodatkowania sprzedaży odziedziczonych nieruchomości i pokazuje, jak sądy mogą interpretować przepisy w celu zapewnienia sprawiedliwości podatkowej, nawet w obliczu literalnego brzmienia ustawy. Wartość praktyczna dla spadkobierców i doradców podatkowych jest wysoka.
“Czy spłacając długi spadkowe po rodzicach, możesz obniżyć podatek od sprzedaży odziedziczonej nieruchomości?”
Dane finansowe
WPS: 2 072 940 PLN
Zdanie odrębne
Jerzy Płusa
Sędzia Jerzy Płusa nie zgadza się z rozstrzygnięciem większości, opowiadając się za stanowiskiem organów podatkowych i WSA, zgodnie z którym spłata kredytu hipotecznego zaciągniętego przez spadkodawcę nie stanowi kosztu uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości nabytej w spadku. Podkreśla, że art. 22 ust. 6d u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym w 2014 r. zawierał zamknięty katalog kosztów, a spłata kredytu nie mieściła się w jego definicji ani w definicji kosztów odpłatnego zbycia. Zmiany legislacyjne od 2019 r. wprowadzające możliwość uwzględnienia ciężarów spadkowych jako kosztów, mają charakter prawotwórczy, a nie doprecyzowujący.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.