II FSK 854/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. Z. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. Skarżący zarzucił naruszenie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej (o.p.) poprzez instrumentalne wszczęcie postępowania karnoskarbowego w celu przerwania biegu przedawnienia, a także naruszenie Konstytucji RP (art. 2, 32, 64) oraz przepisów postępowania (art. 121, 122 o.p.). NSA uznał zarzuty procesowe za wadliwie skonstruowane, nieprecyzyjne i niepowiązane z właściwą podstawą kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd podkreślił, że ciężar wykazania naruszenia spoczywa na stronie, a organ podatkowy nie ma obowiązku prowadzenia dowodów wyłącznie na korzyść podatnika. W odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa materialnego, NSA odwołał się do uchwały I FPS 1/21, zgodnie z którą sądy administracyjne powinny badać, czy wszczęcie postępowania karnoskarbowego nie miało charakteru pozorowanego. W tej sprawie postępowanie karnoskarbowe zostało wszczęte 16 września 2020 r., co spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Zawiadomienie o zawieszeniu doręczono skarżącemu przed upływem terminu przedawnienia. Co istotne, w toku postępowania karnoskarbowego przedstawiono skarżącemu zarzut podania nieprawdy, co zakwalifikowano jako przestępstwo skarbowe. NSA uznał, że przejście postępowania do fazy 'ad personam' wyklucza możliwość instrumentalnego wszczęcia. Wszczęcie postępowania karnoskarbowego było uzasadnione, a zawieszenie biegu terminu przedawnienia skuteczne. Sąd oddalił również zarzuty naruszenia Konstytucji RP, wskazując, że mechanizm przedawnienia jest kompetencją ustawodawcy, a jego modyfikacje w określonych sytuacjach (jak wszczęcie postępowania karnoskarbowego) nie naruszają zasad konstytucyjnych, jeśli nie mają charakteru instrumentalnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w kontekście instrumentalnego wszczęcia postępowania karnoskarbowego i jego wpływu na bieg terminu przedawnienia. Potwierdzenie związania NSA zarzutami skargi kasacyjnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy postępowanie karnoskarbowe przechodzi do fazy 'ad personam'.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wszczęcie postępowania karnoskarbowego w celu przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, bez rzeczywistych przesłanek karnoskarbowych, jest dopuszczalne i skuteczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wszczęcie postępowania karnoskarbowego nie może mieć charakteru instrumentalnego i służyć wyłącznie przerwaniu biegu przedawnienia. Jednakże, przejście postępowania do fazy 'ad personam' oraz istnienie zarzutów popełnienia przestępstwa skarbowego wyklucza instrumentalność.
Uzasadnienie
NSA, powołując się na uchwałę I FPS 1/21, stwierdził, że sądy administracyjne powinny badać, czy wszczęcie postępowania karnoskarbowego nie było pozorne. W tej sprawie, fakt przedstawienia zarzutów popełnienia przestępstwa skarbowego wykluczył instrumentalność działania organów, a zawieszenie biegu przedawnienia uznał za skuteczne.
Czy naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przedawnienia (art. 70 § 6 pkt 1 o.p.) oraz przepisów Konstytucji RP (art. 2, 32, 64) następuje w sytuacji, gdy postępowanie karnoskarbowe zostało wszczęte w celu przerwania biegu przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wszczęcie postępowania karnoskarbowego jest uzasadnione i nie ma charakteru instrumentalnego, jego skutki w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie naruszają zasad konstytucyjnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mechanizm przedawnienia jest kompetencją ustawodawcy, a jego modyfikacje w określonych sytuacjach, takich jak wszczęcie postępowania karnoskarbowego, nie naruszają zasad konstytucyjnych (demokratycznego państwa prawnego, równości wobec prawa, ochrony prawa własności), jeśli postępowanie to nie jest instrumentalne.
Czy zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 121, 122 o.p.) zostały sformułowane prawidłowo i poddają się merytorycznej ocenie?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty te były wadliwie skonstruowane, nieprecyzyjne i nie pozwalały na jednoznaczne ustalenie naruszenia.
Uzasadnienie
NSA wskazał na brak precyzji w powołaniu jednostki redakcyjnej art. 121 o.p., niejasność co do tego, czy naruszenie dotyczyło organów czy sądu pierwszej instancji, oraz brak odniesienia się do argumentacji sądu pierwszej instancji oceniającego materiał dowodowy. Zarzuty te nie poddawały się merytorycznej ocenie.
Przepisy (9)
Główne
o.p. art. 70 § 6 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem zobowiązania podatkowego, powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia.
p.p.s.a. art. 174 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna - naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna - naruszenie przepisów postępowania.
Pomocnicze
o.p. art. 121
Ordynacja podatkowa
Organy prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i przekazują informacje o przepisach prawa podatkowego.
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA jest związany zarzutami skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Konstytucja RP art. 64 § 1-3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona prawa własności.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. poprzez instrumentalne wszczęcie postępowania karnoskarbowego. • Naruszenie art. 2, 32 ust. 1, 64 ust. 1-3 Konstytucji RP. • Naruszenie art. 121 i 122 o.p. poprzez niezastosowanie przepisów dotyczących postępowania dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
przejście postępowania karnoskarbowego z fazy in rem do fazy ad personam, w zasadzie wyklucza możliwość instrumentalnego wszczęcia tego postępowania • nie jest rzeczą Naczelnego Sądu Administracyjnego domyślanie się, dlaczego strona wnosząca skargę kasacyjną uważa stanowisko Sądu pierwszej instancji za niezgodne z przepisami postępowania
Skład orzekający
Tomasz Zborzyński
przewodniczący
Maciej Jaśniewicz
członek
Paweł Kowalski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w kontekście instrumentalnego wszczęcia postępowania karnoskarbowego i jego wpływu na bieg terminu przedawnienia. Potwierdzenie związania NSA zarzutami skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy postępowanie karnoskarbowe przechodzi do fazy 'ad personam'.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego dla podatników zagadnienia przedawnienia podatkowego i jego potencjalnego 'obejścia' przez organy poprzez wszczęcie postępowania karnoskarbowego. Wyjaśnia, kiedy takie działanie jest dopuszczalne, a kiedy stanowi nadużycie.
“Czy postępowanie karne skarbowe może być 'furtką' do obejścia przedawnienia podatkowego? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.