II FSK 834/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA w sprawie podatku od nieruchomości, wskazując na naruszenie przez organy podatkowe zasad postępowania dowodowego i prawa strony do wypowiedzenia się w zebranym materiale.
Sprawa dotyczyła wymiaru podatku od nieruchomości za 2004 r. Skarżący kwestionował powierzchnię gruntu przyjętą do opodatkowania, domagając się uwzględnienia jego deklaracji i przeprowadzenia dowodu z pomiaru geodezyjnego. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo oparły się na danych z ewidencji gruntów. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając naruszenie przez organy podatkowe zasad postępowania dowodowego (art. 122, 187 o.p.) oraz prawa strony do wypowiedzenia się w zebranym materiale (art. 200 o.p.), a także nieprawidłowe niepodjęcie postępowania podatkowego mimo zmiany stanu faktycznego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Jana B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę podatnika na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w sprawie podatku od nieruchomości za 2004 r. Spór dotyczył powierzchni gruntu przyjętej do opodatkowania. Organy podatkowe oparły się na danych z ewidencji gruntów wskazujących na 100 m2, podczas gdy podatnik twierdził, że powierzchnia wynosi 60 m2 i wnosił o przeprowadzenie dowodu z pomiaru geodezyjnego. Sąd pierwszej instancji uznał, że organy podatkowe nie są uprawnione do dokonywania pomiarów gruntu i prawidłowo zastosowały się do danych z ewidencji, która ma charakter wiążący dla administracji. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak skargę kasacyjną za zasadną. Sąd wskazał, że organy podatkowe naruszyły zasadę prawdy obiektywnej (art. 122 o.p.) i obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (art. 187 o.p.), nie podejmując wszelkich niezbędnych działań do wyjaśnienia stanu faktycznego i nie odnosząc się do wniosków dowodowych strony. Ponadto, sąd uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 165 par. 5 pkt 1 o.p. poprzez niepodjęcie postępowania podatkowego, mimo że złożenie przez stronę deklaracji podatkowej z odmiennymi danymi mogło stanowić zmianę stanu faktycznego. NSA podkreślił również naruszenie art. 200 o.p. poprzez brak zapewnienia stronie prawa do wypowiedzenia się w zebranym materiale dowodowym. Sąd zwrócił uwagę na fakt, że w podobnej sprawie o identycznym stanie faktycznym WSA w Poznaniu uchylił decyzje podatkowe. W związku z powyższym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organy podatkowe naruszają zasady postępowania dowodowego (art. 122, 187 o.p.) oraz prawo strony do wypowiedzenia się w zebranym materiale (art. 200 o.p.), jeśli nie podejmują wszelkich niezbędnych działań do wyjaśnienia stanu faktycznego i nie odnoszą się do wniosków dowodowych strony, a także nie wszczynają postępowania podatkowego mimo zmiany stanu faktycznego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organy podatkowe powinny były podjąć wszelkie niezbędne działania do wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrać i wyczerpująco rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a także umożliwić stronie wypowiedzenie się w zebranym materiale. Niepodjęcie postępowania podatkowego mimo złożenia przez stronę deklaracji z odmiennymi danymi również stanowi naruszenie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (zasada prawdy obiektywnej).
o.p. art. 165 § 5
Ordynacja podatkowa
Nie stosuje się przepisów o wszczęciu postępowania w formie postanowienia do ustalania zobowiązań podatkowych ustalanych corocznie, jeżeli stan faktyczny nie uległ zmianie. W przypadku zmiany stanu faktycznego (np. złożenie deklaracji z innymi danymi) organ jest zobligowany do wszczęcia postępowania.
o.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (zasada zupełności postępowania dowodowego).
o.p. art. 200 § 1
Ordynacja podatkowa
Przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
Pomocnicze
o.p. art. 121
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 123 § 1
Ordynacja podatkowa
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.g.k. art. 21 § 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organy podatkowe art. 122 i 187 o.p. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań do wyjaśnienia stanu faktycznego. Naruszenie przez organy podatkowe art. 165 par. 5 pkt 1 o.p. poprzez niepodjęcie postępowania podatkowego, mimo że złożenie przez stronę deklaracji podatkowej z odmiennymi danymi mogło stanowić zmianę stanu faktycznego. Naruszenie przez sąd pierwszej instancji art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 121, 123 par. 1 i 200 par. 1 o.p. poprzez nieuwzględnienie konieczności udzielenia stronie informacji i wyjaśnień oraz zapewnienia prawa do wypowiedzenia się w zebranym materiale dowodowym.
Godne uwagi sformułowania
organy podatkowe nie są uprawnione do dokonywania pomiarów gruntu jako przedmiotu opodatkowania zasada prawdy obiektywnej jest jedną z najważniejszych zasad postępowania obowiązek "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa" ewidencja gruntów ma olbrzymie znaczenie dla gospodarki nieruchomościami, głównie ze względu na dane faktyczne zasada wiarygodności ewidencji gruntów sąd administracyjny - co do zasady- nie prowadzi żadnego postępowania dowodowego ani z własnej inicjatywy ani na wniosek stron
Skład orzekający
Jan Rudowski
przewodniczący
Bogusław Dauter
sprawozdawca
Jerzy Rypina
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie przez organy podatkowe zasad postępowania dowodowego i prawa strony do wypowiedzenia się w zebranym materiale, zwłaszcza w kontekście kwestionowania danych z ewidencji gruntów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sporu o powierzchnię gruntu w podatku od nieruchomości i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących postępowania dowodowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur przez organy podatkowe i jak strona może skutecznie dochodzić swoich praw, kwestionując dane ewidencyjne. Pokazuje też rolę sądu administracyjnego w kontroli tych działań.
“Czy dane ewidencyjne są zawsze wiążące? NSA wyjaśnia, jak organy podatkowe muszą badać stan faktyczny.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 834/06 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2007-06-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-06-19 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Bogusław Dauter /sprawozdawca/ Jan Rudowski /przewodniczący/ Jerzy Rypina Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości Hasła tematyczne Podatek od nieruchomości Podatkowe postępowanie Sygn. powiązane I SA/Po 732/04 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2006-01-18 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 121, art. 123 par. 1, art. 165 par. 5 pkt 1, art. 200 par. 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Jerzy Rypina, Protokolant Anna Dziewiż, po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Jana B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 stycznia 2006 r. sygn. akt I SA/Po 732/04 w sprawie ze skargi Jana B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 23 kwietnia 2004 r. (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004r. 1) uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz Jana B. kwotę 235,00 (słownie: dwieście trzydzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2006 r., I SA/Po 732/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Jana B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 23 kwietnia 2004 r., (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r. 2. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym: Wójt Gminy w L. decyzją z dnia 23 lutego 2004 r., (...), w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości ustalił Janowi B. podatek od budynku mieszkalnego i gruntu o powierzchni 100 m2 za rok 2004 w kwocie 20,98 zł. Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne /t.j. Dz.U. 2000 nr 100 poz. 1086 ze zm., dalej: p.g.k./ podstawę wymiaru podatku od nieruchomości stanową dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Wójt Gminy ustalił należny podatek w oparciu o dane z ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego w Z. z której wynika, że podatnik jest właścicielem gruntów o powierzchni 100 m2. Wnioski o przeprowadzenie postępowania dowodowego nie mogły być uwzględnione bowiem organy podatkowe nie są uprawnione do dokonywania pomiarów gruntu jako przedmiotu opodatkowania, a dopóki podatnik nie wykaże, po przeprowadzeniu odrębnego postępowania przed organem właściwym do prowadzenia ewidencji gruntów, że obszar gruntów jest inny od przyjętego do opodatkowania organy podatkowe nie mogą zmienić podstawy opodatkowania. 3. W skardze podatnik wnosił o uchylenie powyższej decyzji i "przesłanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji" a także o dopuszczenie dowodu z akt organu odwoławczego (...)_ na okoliczność "błędu w wymiarze podatku co do wielkości działki". Uzasadniając skargę podatnik podał, że od czterech lat domaga się wymierzenia mu podatku zgodnie z jego deklaracją od powierzchni gruntu 60m2. W roku 1992 Wójt Gminy L. z części nieruchomości podatnika, jego matki, siostry i siostrzeńca, wydzielił działkę 228/1. Organy podatkowe obu instancji nie chcą uznać twierdzeń podatnika o pomyłce w dokumentach geodezyjnych ani jej potwierdzić metodą geodezyjnego i sprawdzenia. Organ odwoławczy nie chce więc załatwić sporu i pobieżnie prowadzi postępowanie, powołując się na wpis w rejestrze gruntów. 4. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji wskazał, że bezzasadny jest zarzut, że organ odwoławczy nie chce załatwić sporu i że pobieżnie prowadzi postępowanie powołując się, bez jego zbadania, na wpis w rejestrze gruntów. Wskazano, że wymiar podatku dokonany został w oparciu o dane wynikające z rejestru gruntów podane przez Starostwo Powiatowe w Z. w piśmie z dnia 24 stycznia 2002 r., (...), znajdujące się w aktach administracyjnych, z którego wynika, że skarżący jest właścicielem gruntów o pow. 0,01 ha. Organ podatkowy zbadał więc treść danych znajdujących się w rejestrze gruntów. Powołując się na treść art. 21 ust. 1 p.g.k. wskazano, że zastosowanie się organu podatkowego do tego przepisu prawa nie uprawnia do stawiania zarzutu pobieżności postępowania podatkowego. Przeprowadzając ocenę wyników postępowania podatkowego, organ pierwszej instancji zapewne dostrzegał, że podatnik stara się narzucać pewne własne oceny, korzystne dla jego stanowiska, ale zachował pełną samodzielność i niezależność w swym rozumowaniu i wyciąganiu wniosków, decydujących o treści rozstrzygnięcia. Fakt, że nie odpowiada ono skarżącemu nie uprawniał zdaniem sądu pierwszej instancji do stawiania zarzutu, że organ podatkowy nie chce załatwić sprawy, który na tle sprawy oznacza zarzut niezałatwienia sprawy po myśli skarżącego. Co do wniosków o przeprowadzenie w postępowaniu odwoławczym postępowania dowodowego wskazano, że nie mogły być one uwzględnione bowiem organy podatkowe nie są uprawnione do dokonywania pomiarów gruntu jako przedmiotu opodatkowania. Wprawdzie z wpisem do ewidencji gruntów nie wiąże się domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem prawnym co należy do istoty ksiąg wieczystych, pomimo to ewidencja gruntów ma olbrzymie znaczenie dla gospodarki nieruchomościami, głównie ze względu na dane faktyczne. Wskazano, że szczegółowe zasady prowadzenia tej ewidencji określone są w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Niektóre z danych faktycznych, a przede wszystkim dane dotyczące opisu gruntu /rodzaj użytku, klasa gleby/ mają charakter wiążący dla organów państwowych i samorządowych; mogą być kwestionowane tylko przed organami prowadzącymi ewidencję. Są one podstawą planowania gospodarczego, wymiaru podatków i wielu innych działań administracji rządowej i samorządowej. Wyjaśniono, że tę właściwość ewidencji, że zawarte w niej dane są w pewne i w zasadzie wiążące dla administracji rządowej i samorządowej, określa się mianem zasady wiarygodności ewidencji gruntów. Ewidencja gruntów poddana jest zasadzie powszechności, zasadzie jednolitości, zasadzie zupełności oraz zasadzie jawności. Zasada zupełności wyraża się w tym, że w ewidencji ujawnia się wszystkie działki danej jednostki ewidencyjnej, a co do każdej działki wszystkie dane, a także, że wpisy utrzymuje się w stanie stałej aktualności. Ponadto wskazano, że wniosek podatnika o przeprowadzenie przez sąd dowodu akt organu odwoławczego (...) na okoliczność "błędu w wymiarze podatku co do wielkości działki 55 nie mógł być uwzględniony, bowiem sąd administracyjny - co do zasady- nie prowadzi żadnego postępowania dowodowego ani z własnej inicjatywy ani na wniosek stron. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym w granicach określonych art. 106 par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a./, służy ocenie zgodności zaskarżonego aktu /czynności/ z prawem, a nie dokonywaniu ustaleń faktycznych stanowiących podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy załatwionej zaskarżonym aktem. Oznacza to zdaniem sądu pierwszej instancji, że w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Sąd stwierdził, że w osądzanej sprawie nie zachodziły żadne podstawy po temu, by od tej zasady procesowej odstąpić. W ramach przysługujących mu uprawnień polegających na badaniu zgodności decyzji z prawem, sąd orzeka na podstawie materiału dowodowego utrwalonego w aktach administracyjnych. Za prawidłowe uznano także pouczenie SKO o sposobie ubiegania się przez podatnika zmiany danych w ewidencji gruntów na zasadach określonych w prawie geodezyjnym i kartograficznym. Jeżeli bowiem podatnik kwestionuje powierzchnię działki może dochodzić sprostowania danych w ewidencji gruntów na zasadach określonych w ustawie prawo geodezyjne i kartograficzne. Dopóki podatnik nie wykaże, po przeprowadzeniu odrębnego postępowania przed organem właściwym do prowadzenia ewidencji gruntów, że obszar gruntów jest inny od przyjętego do opodatkowania, organy podatkowe nie mogą zmienić podstawy opodatkowania. 5. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości zarzucając naruszenia prawa procesowego, tj.: 1/. art. 1 par. 2 ustawy z dn. 25 lipca 2002 - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269 ze zm., dalej: p.u.s.a./ i art. 3 p.p.s.a. poprzez zaniechanie realizacji funkcji kontrolnej sądu 2/. art. 141 par. 4 p.p.s.a. polegające na naruszeniu obowiązku przedstawienia w uzasadnieniu stanu sprawy poprzez przemilczenie naruszenia prawa przez organy administracyjne, które: - sprzecznie z art. 122 ustawy z dnia 30 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /dalej: o.p./ nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy, - nie zastosowały się do obowiązku zawartego w art. 187 par. 1 o.p. nakazującego zebranie i w sposób wyczerpujący rozpatrzenie całego materiału dowodowego, - nie podjęły postanowieniem, zgodnie z art. 165 par. 5 pkt 1 o.p. postępowania podatkowego, mimo, że stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres uległ zmianie, - naruszyły art. 180 par. 1 i 194 o.p. poprzez nieprawidłowe i sprzecznie z regułami postępowania dowodowego przewidzianego w tych przepisach zaniechały należytego wyjaśnienia sprawy. 3/. art. 151 p.p.s.a polegające na błędnym oddaleniu skargi 4/. art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 121, 123 par. 1 i 200 par. 1 o.p. poprzez nieuwzględnienie konieczności udzielenia stronie niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania, zapewnienia jej prawa w odpowiednim terminie do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W związku z tak postawnymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przyznanie pełnomocnikowi skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Uzasadniając postawienie zarzuty wskazano, że jednym z elementów stanu faktycznego jest złożenie przez stronę deklaracji podatkowej. Jeżeli zatem informacje wynikające z takiej deklaracji są odmienne od informacji, które stanowiły podstawę wymiaru podatku za poprzedni okres, to organ podatkowy zobowiązany jest do wszczęcia postanowieniem i przeprowadzenia postępowania podatkowego, zgodnie z przepisem art. 165 par. 5 pkt 5 o.p. Podniesiono, że w sprawie podatnik złożył deklarację podatkową w dniu 10 marca 2004, w której podana powierzchnia nieruchomości różni się od powierzchni przyjętej do opodatkowania przez organ podatkowy. Dlatego też zdaniem podatnika zgodnie z art. 200 par. 1 o.p. przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznaczyć powinien stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Ponadto zarzucono, że zauważenie i podjęcie przez sąd uchybień, których dopuściły się organy podatkowe w toku rozpoznawania sprawy powinny doprowadzić do skrajnie odmiennego orzeczenia, mianowicie do uchylenia obu decyzji podatkowych dotyczących skarżącego. Taki wyrok zapadł w sprawie rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 23 lutego 2006 r. I SA/Po 914/04 o identycznym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący podnosi, że działka użytkowana przez GS w L. obejmuje fragment działki oznaczonej nr 228/3 stanowiącej jego własność. Tymczasem w materiale dowodowym sprawy brak jest jakiegokolwiek odniesienia do złożonej przez skarżącego deklaracji i przyczyn, dla których odmówiono zawartym w niej danym dotyczącym powierzchni nieruchomości. Narusza to dodatkowo art. 124 o.p. wyrażający zasadę przekonywania strony i art. 210 par. 1 pkt 6 i par. 4 o.p. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcie od jakiej powierzchni nieruchomości powinien skarżącemu zostać wymierzony podatek od nieruchomości. W opinii skarżącego sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 121, 123 par. 1 i 200 par. 1 o.p. poprzez nieudzielanie stronie niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem postępowania, oraz zapewnienia jej prawa w odpowiednim terminie do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy zarzut zasługuje na uwzględnienie. Skarżący podniósł bowiem okoliczności, które mogą świadczyć o tym, że naruszony został art. 122 i art. 187 o.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z treści pierwszego z tych przepisów w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Wyrażona w tym przepisie zasada prawdy obiektywnej jest jedną z najważniejszych zasad postępowania, ma bowiem olbrzymi wpływ na ukształtowanie całego postępowania, a zwłaszcza na rozłożenie ciężaru dowodu. Z zasady tej wynika dla organu obowiązek "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa" /R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2006. str. 499/. Należy zwrócić uwagę, iż organy podatkowe otrzymały tu wyraźną wskazówkę co do prowadzenia postępowania nie tylko w znaczeniu normatywnym, ale również nawiązującą wprost do ekonomiki postępowania. Do omawianej zasady nawiązują także reguły postępowania dowodowego zawarte w art. 187-192 o.p. Zgodnie, z art. 187 par. 1 o.p. organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis ten stanowi konkretyzację zasady prawdy materialnej, przewidzianej w art. 122 o.p., poprzez wprowadzenie dyrektywy zupełności postępowania dowodowego. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego ma kluczowe znaczenie dla stosowania przepisów prawa podatkowego materialnego. Podstawą prawidłowego zastosowania prawa materialnego jest bowiem wcześniejsze, prawidłowe i dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych odpowiadających prawdzie, czyli zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy /wyrok NSA z dnia 2 października 2003 r., I SA/Łd 822/03 - niepubl./. Organ podatkowy narusza prawo nie tylko w wypadku wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale i w równym stopniu wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest nie tylko ustalenie faktów zgodnie z rzeczywistością, ale również prawidłowa ocena prawna wszystkich prawotwórczych faktów w danej sprawie. Ani stan faktyczny, ani norma prawna, według której organ ocenia prawotwórczość faktów, nie są dane w stanie gotowym. Należy dokonać ich poszukiwania według obowiązujących reguł proceduralnych /wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2000 r., I SA/Lu 1608/98 - niepubl./. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego oznacza, że organy podatkowe nie mogą ograniczyć się do przeprowadzenia tylko niektórych dowodów, kierując się z góry przyjętym założeniem, że inne dowody są zbędne /wyrok WSA z dnia 23 lipca 2004 r., III SA 949/03 - Wspólnota 2004 nr 17 s. 56/. Niedopuszczalne jest ograniczenie wymiaru podatku do wydania decyzji i to także w sytuacji, gdy organ podatkowy przed wszczęciem postępowania uznał we własnym zakresie, że stan faktyczny nie uległ zmianie /por. M. Szubiakowski, Zmiany w postępowaniu podatkowym, Przegląd Podatkowy 2001 nr 8 str. 42/. W przedmiotowym postępowaniu skarżący wskazywał na okoliczności wymienione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, które mogły mieć wpływ na postępowanie podatkowe. Chodziło o dopuszczenie dowodu z pomiaru geodezyjnego oraz o dopuszczenie dowodu z protokołu uzgodnień granicznych z 1992 r. A zatem organy podatkowe powinny były wziąć pod uwagę przedstawione przez skarżącego wnioski i odnieść się do nich, bowiem zgodnie z treścią art. 122 o.p. organy podatkowe powinny podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Konsekwencją powyższego było naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 par. 1 o.p. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 165 par. 5 pkt 1 o.p. poprzez nie podjęcie postępowania podatkowego, mimo, że stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres uległ zmianie, należy zauważyć, że zasługuje on także na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 165 par. 5 pkt 1/ o.p. przepisów dotyczących wszczęcia w formie postanowienia postępowania podatkowego i dalej jego prowadzenia nie stosuje się do postępowania w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie. Jednym z elementów stanu faktycznego jest złożenie przez stronę deklaracji podatkowej. Jednakże jeżeli dane wynikające z takiej deklaracji różnią się od danych, które stanowiły podstawę wymiaru podatku w poprzednim roku, a także z uzyskanego wcześniej wypisu z rejestru gruntów, to organ podatkowy zobligowany jest do wszczęcia postanowieniem i przeprowadzenia postępowania podatkowego. Konsekwencją wszczęcia postępowania jest zastosowanie art. 200 par. 1 o.p., stanowiącego, że przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Skoro strona przedstawiła wnioski dowodowe to organ podatkowy powinien wyczerpująco zbadać wszystkie okoliczności faktycznych związane z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Tymczasem w aktach administracyjnych sprawy brak jest nawet informacji o tym, czy skarżący lub jego pełnomocnik zostali wezwani przez organ do zapoznania się z materiałem zebranym w toku postępowania. W związku z tym w opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 121, 123 par. 1 i 200 par. 1 o.p. oraz art. 165 par. 5 pkt 1 o.p. Sąd pierwszej instancji w ślad za organami podatkowymi oparł się na piśmie Starostwa Powiatowego w Z. z dnia 24 stycznia 2002 r., (...), w sytuacji gdy pismo to może być nieaktualne bowiem postępowanie dotyczy wymierzenia podatku za 2004 r. Zawiera ono jedynie ogólnikowe informacje a obowiązkiem organu pierwszej instancji /wójta/, było oparcie się na wypisie ze rejestru, który zawierałby szczegółowe dane co do nieruchomości. Tym bardziej, że strona w toku postępowania kwestionowała wielkość gruntu podlegającego podatkowaniu i wnosiła o dopuszczenie dowodu z pomiaru geodezyjnego oraz o dopuszczenie dowodu z protokołu uzgodnień granicznych z 1992 r. Należy w związku z tym podzielić zapatrywania wyrażone w literaturze oraz w orzecznictwie, że istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy podatkowej, a zadaniem organu odwoławczego jest rozpoznanie sprawy w pełnym zakresie, z uwzględnieniem wszystkich, również wysuniętych dopiero na etapie postępowania odwoławczego zarzutów /S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2004, str. 587-591/. Przepis art. 180 par. 1 o.p. nakazuje dopuścić jako dowód wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Szczególna moc dowodowa dokumentu urzędowego wynikająca z art. 194 par. 1 o.p. nie jest bowiem niewzruszalna. Zgodnie bowiem z art. 194 par. 3 o.p. nie jest wyłączona możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom wymienionym w tym przepisie. Nie bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy pozostaje fakt, że w niemalże identycznym stanie faktycznym wyrokiem z dnia 23 lutego 2006 r., I SA/Po 914/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną przez Janinę B. decyzję SKO w P. z dnia 23 kwietnia 2004 r., (...) oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia 23 lutego 2004 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r. Sprawa ta także dotyczy działek nr 228 na działki 228/1 i 228/2. Rozpoznając ponownie sprawę w jej całokształcie WSA w Poznaniu uwzględni także wskazane wyżej rozważania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 209 w zw. z art. 203 pkt 1 oraz art. 205 par. 2 i 3 p.p.s.a. w zw. z par. 18 pkt 2 lit. "b" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1348 ze zm./.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI