II FSK 814/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-04-04
NSApodatkoweŚredniansa
podatek dochodowyPITwznowienie postępowaniaprawo do obronypostępowanie dowodoweTSUEkarta praw podstawowychskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych, uznając, że wyrok TSUE nie stanowił podstawy do wznowienia postępowania, a sąd pierwszej instancji prawidłowo zakreślił granice sprawy.

Skarga kasacyjna dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. Strona skarżąca domagała się wznowienia postępowania, powołując się na wyrok TSUE C-189/18 oraz zarzucając naruszenie prawa do obrony i procedury dowodowej w pierwotnym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że wyrok TSUE nie miał zastosowania do podstaw wznowienia postępowania, a sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił granice sprawy, nie badając ponownie postępowania dowodowego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. F. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora IAS w Łodzi w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c w zw. z art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, wskazując na naruszenie prawa do obrony i procedury dowodowej w pierwotnym postępowaniu, a także powołując się na wyrok TSUE C-189/18. Skarżąca wniosła również o przeprowadzenie dowodów i wystąpienie z pytaniami do Trybunału Konstytucyjnego i TSUE. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że strona nie powołała się na właściwą podstawę wznowienia postępowania (art. 240 § 1 pkt 1 o.p.), a wyrok TSUE nie miał wpływu na treść decyzji w postępowaniu zwykłym. Sąd podkreślił, że NSA jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie może ponownie badać postępowania dowodowego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, a jedynie kontroluje legalność decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym. Wnioski dowodowe strony zostały uznane za niezasadne, a sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia z pytaniami prejudycjalnymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wyrok TSUE nie stanowił podstawy do wznowienia postępowania w tej sprawie, ponieważ skarżąca nie powołała się na właściwą podstawę prawną wznowienia (art. 240 § 1 pkt 1 o.p.), a sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił granice sprawy, nie badając ponownie postępowania dowodowego.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że skarżąca nie wykazała, iż decyzja została wydana na podstawie fałszywych dowodów (art. 240 § 1 pkt 1 o.p.), a wyrok TSUE nie miał wpływu na treść decyzji w postępowaniu zwykłym. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ograniczył się do kontroli legalności decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym (wznowienia postępowania).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

o.p. art. 240 § § 1 pkt 11

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 204 § § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 240 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 175 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 180 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 216 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym art. 3

p.p.s.a. art. 11

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. a

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok TSUE C-189/18 nie stanowił podstawy do wznowienia postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił granice sprawy, nie badając ponownie postępowania dowodowego w pierwotnym postępowaniu podatkowym. Skarżąca nie powołała się na właściwą podstawę prawną wznowienia postępowania (art. 240 § 1 pkt 1 o.p.). NSA jest związany zarzutami skargi kasacyjnej i nie może badać sprawy poza ich zakresem, chyba że stwierdzi nieważność postępowania.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa do obrony i procedury dowodowej w pierwotnym postępowaniu podatkowym. Wyrok TSUE C-189/18 powinien skutkować wznowieniem postępowania. Sąd pierwszej instancji nie rozważył wszystkich okoliczności sprawy i nie odniósł się do wniosków dowodowych strony. Interpretacja art. 11 p.p.s.a. przez WSA narusza Konstytucję RP. Postępowanie organów i sądów administracyjnych narusza Kartę Praw Podstawowych UE i Dyrektywę 112/WE.

Godne uwagi sformułowania

NSA nie jest władny poprawiać, uzupełniać lub precyzować podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Strona, formułując zarzuty kasacyjne, zakreśla zakres kontroli wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd meriti, zgodnie z zasadą wynikającą z art.134 § 1 p.p.s.a., badał, czy stanowisko organów o niespełnieniu tych przesłanek wznowienia było zgodne z prawem. Strona skarżąca w istocie domaga się ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją określającą zobowiązanie podatkowe, a zatem innej sprawy niż ta, której dotyczyła zaskarżona decyzja, wydana w trybie nadzwyczajnym (wznowienia postępowania). Uzupełniające postępowanie dowodowe, o którym mowa w art.106 § 3 p.p.s.a., ma na celu wyłącznie realizację celu postępowania sądowoadministracyjnego.

Skład orzekający

Aleksandra Wrzesińska-Nowacka

przewodniczący sprawozdawca

Beata Cieloch

członek

Krzysztof Kandut

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja granic kognicji NSA w postępowaniu kasacyjnym, zasady wznowienia postępowania podatkowego, stosowanie prawa UE w sprawach podatkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2008 i konkretnych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu podatkowym i sądowoadministracyjnym, w tym prawa do obrony i stosowania prawa UE, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

NSA: Prawo do obrony w postępowaniu podatkowym – granice wznowienia i kontroli sądowej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 814/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka /przewodniczący sprawozdawca/
Beata Cieloch
Krzysztof Kandut
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Łd 598/20 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-02-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 900
art. 240 § 1 pkt 11
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska- Nowacka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia WSA del. Krzysztof Kandut, Protokolant Konrad Kapiński, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 598/20 w sprawie ze skargi K. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 8 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. F. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym wyrokiem z 17 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Łd 598/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę K. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 8 października 2020 r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, jak i innych wyroków powołanych poniżej, dostępna jest na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2.1. W skardze kasacyjnej strona skarżąca, działając na podstawie art. 173 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") zaskarżyła powyższe orzeczenie w całości, zarzucając:
I. naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c w zw. z art. 240 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej jako "o.p.") polegające na odmowie uchylenia zaskarżonej decyzji pomimo, że wyrok TSUE wydany 16 października 2019 roku w sprawie C 189/18 znajduje bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie, co skutkować powinno wznowieniem postępowania, a to dlatego, że w toku postępowania, jakie było pierwotnie prowadzone, doszło przeprowadzenia przez organy podatkowe postępowania w taki sposób, że naruszono przepis art. 47 oraz art. 48 karty praw podstawowych Unii Europejskiej bowiem pozbawiono skarżącą jakiegokolwiek prawa do obrony i wykazania tezy odmiennej od przyjętej w ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, o której uchylenie w wyniku wznowienia postępowania wnosiła skarżąca, przy czym naruszenie to w toku pierwotnie rozpoznawanej sprawy nastąpiło zarówno na etapie prowadzenia sprawy przed organami podatkowymi (wówczas Urzędem Kontroli Skarbowej w L. oraz Izbą Skarbową w L.), a to poprzez:
a) brak dopuszczenia dowodów wnioskowanych przez stronę, pomimo iż obowiązek ich przeprowadzenia wynikał wprost z przepisu art. 180 § 1 o.p. oraz art. 187 § 1 o.p.,
b) załączenie w poczet materiału dowodowego materiałów w postaci protokołów zeznań dalszego podwykonawcy - świadka W. D. - złożonych w toku innych postępowań, przy jednoczesnym pominięciu wniosków dowodowych złożonych przez stronę, w tym w szczególności wniosku o bezpośrednie przesłuchanie w/w świadka w trakcie prowadzonego postępowania, wbrew zasadzie bezpośredniości,
c) oparcie rozstrzygnięcia i ustaleń faktycznych na niepełnych zeznaniach świadka W. D. złożonych w toku innego postępowania, które nie dotyczyły strony skarżącej,
d) pozbawienie strony możliwości bezpośredniego zadawania pytań świadkowi w osobie W. D.,
e) przyjęcie przez organ a priori, w toku pierwotnie prowadzonego postępowania, że ewentualne nieprawidłowości dotyczące rozliczeń podatkowych przez W. D., dotyczą również skarżącej, pomimo iż skarżącą ze świadkiem nie łączyły żadne stosunki gospodarcze, a W. D. nie wystawił na rzecz skarżącej żadnej faktury VAT, która zostałaby ujęta w kosztach strony skarżącej,
f) organ podatkowy ograniczył się do zebrania i przedstawienia stronie wyłącznie materiału, który zdaniem organu ma obciążać stronę skarżącą i potwierdzać słuszność wydanej decyzji, przy jednoczesnym pominięciu pozostałego materiału dowodowego mogącego wskazywać na tezę odmienną, niż ta wyrażona decyzją organu,
g) brak procesowego ustosunkowania się przez organ podatkowy do składanych na tym etapie wniosków dowodowych, wnioski dowodowe strony nie zostały formalnie rozpoznane, a tym bardziej nie zostały formalnie oddalone, a pomimo to doszło do wydania decyzji i pominięcia dowodów wnioskowanych przez stronę, obowiązek organu podatkowego do wydania postanowienia wynikał wprost z art. 216 § 1 i 2 o.p. w zw. z art. 187 § 2 o.p.,
h) zaniechanie przesłuchania innych świadków, choćby właścicieli firm, którzy potwierdzali fakt wykonania robot przez firmy prowadzone przez firmy C. czy M. Sp.z o.o" tj. firmy zarządzane przez P. D.,
i) zaniechanie przeprowadzenia konfrontacji W. D. z innymi podmiotami, względem których prowadzone było postępowania podatkowe,
j) niezałączenie do akt sprawy dokumentacji budowlanej z poszczególnych miejsc, gdzie przeprowadzane były roboty budowlane, co wskazałoby, iż prace zostały faktycznie wykonane,
k) brak przeprowadzenia dowodu w postaci dowodu z opinii biegłego do spraw szacowania i kosztorysowania robot budowlanych w oparciu o normy KNR, który to dowód jasno zobrazowałby, iż skarżący musiał korzystać z pomocy podwykonawców, gdyż sam nie byłby w stanie wykonać przyjętych na siebie robot budowlanych,
l) pominięcie przez organ oświadczenia sporządzonego przez W. D., że ten wykonywał zlecone mu prace na rzecz M. Sp. z o.o.; o tym oświadczeniu organ posiadał wiedzę z urzędu,
m) pozbawienie strony możliwości wglądu w akta postępowania karnego prowadzonego względem W. D., w toku którego wydano przeciwko w/w wyrok skazujący w sprawie [...], co uniemożliwiło obronę praw skarżącego R. F.,
n) przyjęcie przez organy podatkowe, że karny wyrok skazujący wydany przeciwko W. D. w sprawie [...] ma moc wiążącą względem skarżącego, pomimo iż strona skarżąca nie posiadała żadnych bezpośrednich relacji z W. D. i nigdy nie przyjmowała od niego żadnych faktur, zaś prace opisane w fakturach kwestionowanych przez organy podatkowe przy pierwotnym rozpoznaniu sprawy zostały potwierdzone przez wystawców tych faktur, nadto wyrok skazujący W. D. jest wyrokiem dotyczącym rozliczeń w/w tylko w roku 2006, zaś przedmiotowa sprawa dotyczy podatku PIT za rok 2008.
Zdaniem strony wskazane powyżej uchybienia, jakie pojawiły się na etapie pierwotnego rozpoznania sprawy ewidentnie przemawiają za tym, że wyrok TSUE wydany sprawie C-189/18 stanowi podstawę wznowienia postępowania, bowiem w wyniku tych uchybień doszło do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw, z powodu braku rozpoznania wniosków stron, gdyż wszystkie organy je prowadzące, bądź powoływały się na wyrok skazujący kontrahenta strony skarżącej, bądź następnie na moc wiążącą decyzji ostatecznych wydanych w sprawach innych podatników, którzy w jakikolwiek sposób byli, choćby pośredni powiązani w W. D., jako podwykonawcą dalszym. Tym samym doszło tutaj do naruszenia art. 47 oraz art. 48 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 167, art. 168 Dyrektywy 2006/112/WE z 28 listopada 2006 roku w sprawie wspólnego systemu podatkowego od wartości dodanej.
2) naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, pomimo iż taki obowiązek płynie dla sądu z treści wskazanego przepisu art. 134 p.p.s.a., w szczególności sąd nie rozważył, czy w toku pierwotnie prowadzonego postępowania organ podatkowy odniósł się do zgłoszonych wniosków dowodowych przez spółkę i przeprowadził wnioskowane dowody, a nadto sąd pierwszej instancji nie odniósł się do tego, że przy pierwotnym rozpoznaniu sprawy WSA w Łodzi nie rozpoznał zarzutów podnoszonych przez stronę wskazując, że właściwie nie mają one żadnego znaczenia, gdyż WSA związane miało być prawomocnie skazującym wyrokiem wydanym przeciwko W. D. za rzekome działania podjęte w roku 2006 , przy czym sprawa dotyczyła podatku VAT za rok 2008. Sąd zobligowany był odnieść się do tego sposobu sądzenia właśnie w kontekście wyroku TSUE wydanego w sprawie C-189/18.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, o zasądzenie na rzecz skarżącej od Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Dodatkowo na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. w skardze kasacyjnej wniesiono o:
a) przeprowadzenie dowodu z postanowienia wydanego przez Prokuraturę Okręgową w L., na mocy którego pierwotnie doszło o umorzenia postępowania karnego prowadzonego względem G. K. Prezesa M. Sp. zo.o. z siedzibą w L., z którego treści wynika, iż wyrok wydany względem W. D. w sprawie [...] dotyczy jedynie okresu 2006 roku i faktur wystawionych na rzecz innych podmiotów niż strona skarżąca. Strona nigdy nie mogła wykonać nawet fotokopii tego wyroku, nigdy nie był o stronie okazany, dlatego nie miała wiedzy o jego treści, dopiero w chwili obecnej istnieje realna szansa na wykonanie fotokopii tego wyroku,
b) przeprowadzenie dowodu z oświadczenia W. D. na okoliczność, że prowadził działalność gospodarczą,
c) na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. wniesiono o przeprowadzenie dowodu z dokumentu urzędowego - wyroku skazującego wydanego względem W. D. w sprawie [...], na okoliczność, że skazanie nastąpiło w wyniku poddania się dobrowolnie odpowiedzialności karnej przez w/w oraz na okoliczność czasu, jaki obejmują zarzuty sformułowane przeciwko W. D.
Ponadto na podstawie art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym strona skarżąca wniosła o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy interpretacja przepisu art. 11 p.p.s.a. w sposób przedstawiony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie niniejszej oraz w sprawie prowadzonej pierwotnie tj. w taki sposób, że ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego skazującego wyroku co do popełnienia przestępstwa są wiążące dla sądu administracyjnego, nawet w sprawie innej osoby, której wyrok bezpośrednio nie dotyczy, tym bardziej, że w toku postępowania karnego, w jakim doszło do wydania tego wyroku, osoba ta nie miała możliwości uczestniczenia, i przedstawienia swoich racji jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż w ocenie skarżącego taki sposób interpretacji pozbawia osoby trzecie, przeciwko którym wyrok nie został wydany możliwości obrony swoich praw i możliwości wykazania swoich racji, przy jednoczesnym uwzględnieniu, że wyrok skazujący dotyczy zupełnie innego okresu czasu - dotyczy działalności W. D. w roku 2006 – a niniejsze postępowanie dotyczy rozliczeń podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2008.
Dodatkowo w oparciu o przepis art. 267 ust. 1 pkt b Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej strona wniosła o wystąpienie przez Naczelny Sąd Administracyjny z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, czy tego rodzaju postępowanie organu administracyjnego oraz sądów administracyjnych, w którym organ nie przeprowadził jakiegokolwiek dowodu wnioskowanego przez stronę, aby ta mogła wykazać słuszność swojego poglądu i zaprzeczyć ustaleniom faktycznym jakie organ podatkowy poczynił w toku innych prowadzonych przez siebie postępowań, nadto w toku którego organ i sądy administracyjne powołują się na moc i związanie wyrokiem skazującym wydanym względem innej osoby niż sam podatnik (osoby go reprezentujące) stanowi o naruszeniu przez ten organ art. 47, art. 48 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 167, art. 168 Dyrektywy 2006/112/WE z 28 listopada 2006 roku w sprawie wspólnego systemu podatkowego od wartości dodanej, w kontekście wyroku z 16 października 2019 roku, jaki zapadł przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-189/18.
2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi sformułował wnioski o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych.
2.3. Na rozprawie stawiła się pełnomocniczka organu podatkowego, podtrzymała dotychczas zajęte stanowisko. Podczas rozprawy NSA postanowił o połączeniu do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia spraw skarżącej o sygn. II FSK 814/21 oraz II FSK 1219/21. Oddalił także wnioski dowodowe strony skarżącej zawarte w skargach kasacyjnych.
3. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
3.1. Zgodnie z ugruntowaną już od wielu lat linią orzeczniczą Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny poprawiać, uzupełniać lub precyzować podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 października 2021 r., I FSK 739/18; z 14 czerwca 2023 r., II OSK 2085/20; z 22 lutego 2024 r., II GSK 1459/23). Jest bowiem związany zarzutami skargi kasacyjnej i z urzędu może jedynie uwzględnić nieważność postępowania (art.183 § 1 p.p.s.a.). Wprowadzony przymus adwokacki (art.175 § 1 p.p.s.a.) ma zagwarantować, aby prawa strony w postępowaniu kasacyjnym były należycie chronione. To strona, formułując zarzuty kasacyjne, zakreśla zakres kontroli wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny. Istotne jest zatem precyzyjne sformułowanie zarzutów i ich uzasadnienie (art.176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
3.2. W tej sprawie nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w art.183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza się zatem wyłącznie do zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej.
3.3. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art.145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 1 o.p. Powołany przepis Ordynacji podatkowej stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Aby można było wznowić postępowanie na tej podstawie muszą zostać spełnione trzy warunki: w postępowaniu podatkowym faktycznie wystąpił fałszywy dowód, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone (poza wskazanymi wyjątkami) prawomocnym orzeczeniem sądu, fałszywy dowód był podstawą ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Niespełnienie jednego z wymienionych warunków nie daje podstaw do wznowienia postępowania na tej podstawie.
We wniosku o wznowienie postępowania strona skarżąca nie powołała się na podstawę z art.240 § 1 pkt o.p., a na podstawy z art. 240 § 1 pkt 11 i pkt 5 o.p., a zatem orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej mające wpływ na treść wydanej decyzji (art. 240 § 1 pkt 11 o.p.) oraz na istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję, które wyszły na jaw po jej wydaniu (art.204 § 1 pkt 5 o.p.). Istnienie przesłanek wznowienia z tych przepisów badały organy podatkowe. Sąd meriti, zgodnie z zasadą wynikającą z art.134 § 1 p.p.s.a., badał, czy stanowisko organów o niespełnieniu tych przesłanek wznowienia było zgodne z prawem. Nie mógł zatem naruszyć art.145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 1 o.p., bowiem strona nie twierdziła (i nie twierdzi też w skardze kasacyjnej), że decyzja została wydana na podstawie fałszywych dowodów.
Przywołanie w podstawach kasacyjnych przepisu, który nie był w sprawie stosowany, nie może także ulec konwalidacji poprzez analizę uzasadnienia skargi kasacyjnej, stanowiącego integralną część środka odwoławczego. Nie powołano w nim art. 240 § 1 pkt 11 o.p., ani też w istocie nie odwołano się do wskazanego jako podstawa wznowienia wyroku TSUE. Strona skarżąca odnosi się w uzasadnieniu do prawa do odliczenia podatku naliczonego (czyli podatku od towarów i usług), przytacza przepisy Dyrektywy 2006/112/WE Rady w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, do prawa do obrony, prawa do wysłuchania w postępowaniu podatkowym (art.47 i art.48 Karty Praw Podstawowych UE) w zw. z przepisami Dyrektywy 112. Odwołuje się w uzasadnieniu do wniosku strony o wznowienie postępowania w sprawie podatku CIT (choć strona jest osobą fizyczną), w podstawach kasacyjnych (pod lit. m ocenianego zarzutu) wskazuje na pozbawienia prawa do obrony R. F. jako skarżącego. Zarzuty te odnoszą się, zdaniem strony, przede wszystkim do postępowania podatkowego prowadzonego w postępowaniu zwykłym. Wskazuje na to choćby wywód zawarty na stronie 7 skargi kasacyjnej o następującej treści: "sąd pierwszej instancji nawet nie zajął się analizą tego pierwotnego postępowania pod kątem okoliczności wskazanych w skardze. WSA w Łodzi nie odniósł się do żadnego z pism złożonych przez stronę w toku pierwotnego postępowania, nie odniósł się do zarzutów podniesionych na poszczególnych etapach pierwotnie prowadzonej sprawy.". Nie zawiera natomiast żadnych argumentów, mających podważyć stanowisko sądu pierwszej instancji, że powołany we wniosku o wznowienie wyrok TSUE w sprawie C-189/18 ma wpływ na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Z tych względów zarzut ten należy uznać za bezzasadny.
3.3. Nie doszło także do naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. Przeciwnie, sąd a quo prawidłowo zakreślił granice sprawy i w tych właśnie granicach orzekał, oceniając, czy powołany przez stronę wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 16 października 2019 r., C- 189/18 mógł stanowić podstawę wznowienia postępowania w sprawie zobowiązania skarżącej w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2008 i czy wskazano nowe istotne dowody. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej sąd nie mógł ponownie badać zupełności postępowania dowodowego w postępowaniu zwykłym i zasadności nieuwzględnienia wniosków dowodowych strony, prawidłowości oceny tych dowodów i jej zgodności z art.191 o.p., nie mieściło się to bowiem w granicach tej sprawy. Strona zaskarżyła decyzję wydaną w postępowaniu nadzwyczajnym (wznowienie postępowania). Ustawodawca, mówiąc o rozstrzyganiu przez sąd w granicach sprawy, używa pojęcia "sprawa" w rozumieniu sprawy, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność. Taki pogląd jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie NSA (por. wyroki z 20 lipca 2005 r., I FSK 68/05; z 27 maja 2021 r., II GSK 648/18; z 10 maja 2023 r., II OSK 2845/22). Granice orzekania wyznaczone są tylko i wyłącznie granicami sprawy rozpatrywanej przez sąd, czyli ogółem elementów stosunku administracyjnoprawnego będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji. Strona skarżąca w istocie domaga się ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją określającą zobowiązanie podatkowe, a zatem innej sprawy niż ta, której dotyczyła zaskarżona decyzja, wydana w trybie nadzwyczajnym (wznowienia postępowania). Podstawową kwestią w tej sprawie było to, czy istniała wskazana przez stronę podstawa wznowienia. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem zajął się kontrolą wydanej z tym właśnie postępowaniu.
3.4. Naczelny Sąd Administracyjny, mając na względzie powyższe argumenty, za niezasadne uznał wnioski dowodowe strony, które w istocie zmierzały do ustalenia przez sąd stanu faktycznego. Uzupełniające postępowanie dowodowe, o którym mowa w art.106 § 3 p.p.s.a., ma na celu wyłącznie realizację celu postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do samodzielnego ustalania stanu faktycznego, a jedynie do kontroli prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych przez organ (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2022 r., II FSK 2260/18; z 22 listopada 2023 r., II OSK 1569/22).
3.5. Sąd nie znalazł także podstaw do wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Konstytucyjnego, art.11 p.p.s.a. nie stanowił w tym przypadku przedmiotu rozstrzygania. Z tych samych względów nie znalazł podstaw do skierowania pytania do Trybunału Sprawiedliwości UE, skoro zdaniem strony pytanie to miało dotyczyć podatku od towarów i usług.
3.6. Mając na względzie powyższe na podstawie art.184 p.p.s.a. oddalono skargę kasacyjną.
3.7. Rozstrzygnięcie w zakresie kosztów postępowania, obejmujących udział pełnomocnika w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz udzielenie odpowiedzi na skargę kasacyjną, uzasadnia art.209, art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).
Krzysztof Kandud Aleksandra Wrzesińska-Nowacka Beata Cieloch

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI